سوفیانی سەوری
سوفیانی سەوری | |
|---|---|
سفیان الپوری | |
 | |
| لەدایکبوون | ٩٧ی کۆچی (٧١٦ی زایینی) |
| مەرگ | شەعبانی ١٦١ی کۆچی (مایسی ٧٧٨ی زایینی) بەسرە، عێراق |
| نەتەوە | عەرەب |
| ناوەکانی تر | ئەمیری باوەڕداران لە فەرموودەدا (ڕمیر المۆمنین فی الحدیپ) |
| پیشە | فەرموودەناس، فەقیھ، زاھید، ئیمام، حافز |
| ناسراوە بە | یەکێک لە گەورەترین ئیمامەکانی فەرموودە و زوھد |
کارە ناودارەکان | الجامع الکبیر، الجامع الێغیر |
| ئایین | ئیسلام (ئەھلی سوننە) |
| باوان |
|
ئەبوو عەبدوڵڵا سوفیانی کوڕی سەعیدی کوڕی مەسروقی سەوری (بە عەرەبی: سُفْێانُ بْنُ سَعِیدِ بْنِ مَسْرُوقٍ الپَّوْڕیُّ؛ لەدایکبووی ٩٧ی کۆچی/٧١٦ی زایینی - کۆچکردووی ١٦١ی کۆچی/٧٧٨ی زایینی)، یەکێکە لە گەورەترین ئیمامەکانی ئیسلام، زانای دیاری فەرموودە، فەقیھ، و یەکێک لە بەناوبانگترین کەسایەتییە زاھیدەکانی مێژووی ئیسلام. بەھۆی پایە بڵندەکەی لە زانستی فەرموودەدا، نازناوی **"ئەمیری باوەڕداران لە فەرموودەدا"**ی پێدراوە.[١] ئەو دامەزرێنەری مەزھەبی فیقھیی "سەوری" بوو کە بۆ ماوەیەک کاری پێدەکرا و دواتر نەما.
ژیان و زانستخوازی
[دەستکاری]سوفیانی سەوری لە ساڵی ٩٧ی کۆچی لە شاری کووفە لەدایک بوو. باوکی، سەعیدی کوڕی مەسروق، یەکێک بوو لە فەرموودەناسە جێمتمانەکانی کووفە، ئەمەش وای کرد سوفیان ھەر لە منداڵییەوە لە ژینگەیەکی زانستیدا گەورە بێت. دایکی ھاندەرێکی گەورەی بوو بۆ فێربوونی زانست و پێی دەگوت: «کوڕم، بچۆ زانست بخوێنە و من بە ڕستنی خۆم بژێویت بۆ دابین دەکەم».[٢]
سوفیان گەشتێکی زۆری بۆ وەرگرتنی زانست کرد و سەردانی شارەکانی بەسرە، مەککە، مەدینە و یەمەنی کرد و لە زانایانی ئەو شارانە زانستی وەرگرت.
زوھد و لەخواترسی
[دەستکاری]سوفیان بە یەکێک لە نموونە ھەرە باڵاکانی زوھد (دوورکەوتنەوە لە خۆشییەکانی دونیا) دادەنرێت. ئەو بە توندی دژی نزیکبوونەوە لە دەسەڵاتداران دەوەستایەوە و ژیانی خۆی لە ھەڵاتن و خۆشاردنەوە لە دەستی خەلیفە عەباسییەکان، ئەبوو جەعفەری مەنسوور و مەھدی، بەسەر برد.[٣]
لە وتە بەناوبانگەکانی دەربارەی زوھد:
«زوھد لە دونیادا بریتییە لە کەمیی ئارەزوو، نەک خواردنی خراپ و پۆشینی عەبای زبر».[٤]
کاتێک لێی پرسیرا: «بۆچی لە خەڵک دوور دەکەویتەوە؟» فەرمووی: «چونکە ترسی ئەوەم ھەیە زمانم بمخلیسکێنێت».[٥]
پایەی زانستی و ستایشی زانایان
[دەستکاری]سوفیانی سەوری بە کۆی دەنگی زانایان بە "ئەمیری باوەڕداران لە فەرموودەدا" دادەنرێت.
شوعبە کوڕی حەجاج، سوفیانی کوڕی عویەینە، و عەبدوڵڵای کوڕی موبارەک ھەموویان دەیانگوت: «سوفیان ئەمیری باوەڕدارانە لە فەرموودەدا».[٦]
عەبدوڵڵای کوڕی موبارەک دەڵێت: «کەسێکم نەبینیوە لە سوفیان باشتر بێت... کاتێک بۆچوونی عومەر لە سەردەمی خۆیدا جێی بایەخ بوو، بۆچوونی سوفیانیش لە سەردەمی خۆیدا ھەروا بوو».[٧]
ئیمامی نەسائی دەڵێت: «ئەو لەوە گەورەترە کە بگوترێت جێی متمانەیە».[٨]
مامۆستا و قوتابییەکانی
[دەستکاری]سوفیان لە نزیکەی ٦٠٠ مامۆستاوە زانستی وەرگرتووە و نەوەیەکی گەورەش لەسەر دەستی ئەو پێگەیشتوون.
مامۆستاکانی
[دەستکاری]ئەیوبی سەختیانی
قوتابییەکانی
[دەستکاری]شوعبە کوڕی حەجاج (کە ھاوکات مامۆستاشی بوو)
بەرھەمەکان
[دەستکاری]سوفیان چەندین کتێبی گرنگی نووسیوە، بەڵام زۆربەیان نەماون. گرنگترینیان ئەمانەن:
الجامع الکبیر
الجامع الێغیر
کتاب الفرائچ
کۆچی دوایی
[دەستکاری]سوفیانی سەوری دوای ژیانێک لە خۆشاردنەوە لە دەستی دەسەڵاتداران، لە مانگی شەعبانی ساڵی ١٦١ی کۆچی لە شاری بەسرە بە نەخۆشیی سکچوون کۆچی دوایی کرد. ھاوڕێ نزیکەکەی، عەبدولڕەحمانی کوڕی مەھدی، تەرمەکەی شوشت و نوێژی لەسەر کرد و لەوێ بەخاک سپێردرا.[٩]
سەرچاوەکان
[دەستکاری]- ↑ ئەلزەھەبی، شەمسەددین. سیر ڕعلام النبلاء، دامەزراوەی ڕیسالە، چاپی سێیەم، ١٩٨٥، بەرگی ٧، ل. ٢٢٩.
- ↑ ئەبوو نوعەیم ئەسفەھانی، حلیة الأولیاء وطبقات الأصفیاء، بەرگی ٦، ل. ٣٩٦.
- ↑ ئیبن جەوزی، صفة الصفوة، بەرگی ٣، ل. ١٨٦.
- ↑ ئەلزەھەبی، سیر ڕعلام النبلاء، بەرگی ٧، ل. ٢٥٩.
- ↑ ئەبوو نوعەیم، حلیە الڕولیاء، بەرگی ٦، ل. ٣٧٦.
- ↑ ئیبن ڕەجەبی حەنبەلی، شرح علل الترمذی، بەرگی ١، ل. ٤٨.
- ↑ ئەلزەھەبی، سیر ڕعلام النبلاء، بەرگی ٧، ل. ٢٣٧.
- ↑ ئیبن حەجەر عەسقەلانی، تهذیب التهذیب، بەرگی ٤، ل. ١١٥.
- ↑ ئیبن جەوزی، صفة الصفوة، بەرگی ٣، ل. ٢٠١.
لەسەر بنەمای وتاری ویکیپیدیای عەرەبی و سەرچاوە ئاماژەپێکراوەکانییەوە وەرگیراوە، بە داڕشتنێکی جیاواز و فراوانتر نەک وەرگێڕانی وشەبەوشە.
