سرنچک
 | ئەم وتارە چەند کێشەیەکی ھەیە. تکایە یارمەتی باشترکردنی بدە یان ئەم کێشانە لەسەر پەڕەی لێدوانەکەی باس بکە. (فێربە کەی و چۆن ئەم داڕێژەیە لابەریت)
|
| سرنچک | |
|---|---|
 | |
| بەکارھێنان | medicinal plant، خۆراک |
| کورتەناو | E. angustifolia |
| ناوی پۆلێنکردن | Elaeagnus angustifolia |
| پلەی پۆلێنکردن | جۆر |
| پۆلێنکردنی باوان | Elaeagnus |
| Has fruit type | میوەی بەرد |
| IUCN conservation status | LC |
| Taxon range | پەکین، چین، شینجیانگ |
| Foliage type | deciduous plant |
| Taxon author citation | L. |
| بەستەری GRIN | https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxonomydetail.aspx?id=14915 |
سرنچک یان سنجوو (بە زانستی: Elaeagnus angustifolia، بە ئینگلیزی: Russian olive, Oleaster) دارێکی بچووکە لە خێزانی سنجووەکان (Elaeagnaceae). ئەم ڕوەکە لە کۆندا لە ئاسیادا و ھەندێک بەشی ڕۆژاوای ئەورووپادا دەڕوا، بەڵام ئێستا لە زۆر شوێنی جیھان بڵاوبووەتەوە.
تایبەتمەندییە ڕوەکییەکان
[دەستکاری]سرنچک دارێکی بچووکە کە بەرزی دەگاتە ٥ تا ١٢ مەتر. گەڵاکانی تەسک و درێژن، ٤ تا ٩ سانتیمەتر درێژی و ١ تا ٢٫٥ سانتیمەتر پانییان ھەیە. ڕووی سەروویان سەوزی خۆڵەمێشی و ڕووی خوارەوەیان زیوین. گوڵەکانی بچووکن و مەیلەوزەردن، بۆنخۆشن و لە کۆمەڵەی ١ تا ٣ دەڕوێن و لە سەرەتای ھاوین دەردەکەون بەرەکانی شێوەی زەیتوونییان ھەیە و ھەر بۆیەش لە ھەندێک زمان بە «زەیتوونی ڕووسی» پێناسەیان دەکەن. ١ تا ١٫٧ سانتیمەتر درێژی بەرەکەیەتی و ڕەنگیان نارنجی یان سوورە. تامیان شیرینە.
سیستەمی ڕیشەی سرنچک زۆر پەرەسە دەستێنێت و دەتوانێت بگاتە قووڵایی ١٢ مەتر. لەسەر ڕیشەکانیدا گرێی تایبەت ھەیە کە باکتریای نایترۆجین-چەسپێنەریان تێدایە، ئەمەش وا دەکات دارەکە لە خاکی ھەژار بتوانێت بڕوێت.
بڵاوبوونەوەی جوگرافی
[دەستکاری]سرنچک لە ئەم ناوچانە دەدۆزرێتەوە:
ناوچەی ڕەسەن
[دەستکاری]- ئاسیای ناوەندی و ڕۆژاوا
- قەفقاز
- باشووری ئەورووپا و ئەناتۆلیا
لە کوردستان
[دەستکاری]سرنچک لە زۆربەی ناوچەکانی کوردستان دەدۆزرێتەوە و لە ناوچە نیمە وشکەکاندا بە شێوەی خۆڕۆ دەڕوێت.
بەکارھێنان
[دەستکاری]بەری سرنچک بەرھەمێکی خۆراکیی گرنگە:
- بە وشکی: بەری وشککراو دەخورێت وەک چەرەز یان ئاجیل
- لە ئافغانستان: لە جەژنی نەورۆزدا بەشێکە لە *حەفت مێوە* (میوەسالاتی حەوت میوە)
- لە ئێران: بەشێکی سەرەکییە لە **حەوت سین** لە نەورۆزدا
- لەگەڵ شیر: تۆزی بەرەکە لەگەڵ شیر تێکەڵدەکرێت بۆ دەرمانکردنی ئازاری بڕبڕە
سرنچک دژە ئازارە و بەر و گەڵای ڕوەکەکە بۆ کەمکردنەوەی ئازار بەکاردێت.
