ساسان
| ساسان | |
|---|---|
| مۆبەدێکی بەرزی زەردەشت | |
| دامەزرێنەری خانەدەی ساسانی | |
| فەرمانڕەوایی | سەدەی ٣یەم |
| منداڵ(ەکان) | ئەردەشیر |
| خانەدان | ساسانی |
| ئایین | زەردەشت |
ساسان (بە پاڵەوی 𐭮𐭠𐭮𐭠𐭭) بە باپیری ئیمپراتۆریەتیی ساسانی دادەنرێت. لە فارسدا بە، جەنگاوەرێکی گەورە و ڕاوچی ناسراوە؛ و مۆبەدێکی بەرزی ئایینی زەردەشتی بوو لە فارسدا.[١] ئەو لە سەردەمی کۆتایی ئیمپراتۆریەتیی ئەشکانی ژیاوە لە سەرەتاکانی سەدەی سێیەم.
ناسنامەی ساسان
[دەستکاری]سەرچاوەی سەدەی ناوەڕاست
[دەستکاری]زۆر چیرۆکی جیاواز ھەن دەربارەی ساسان و پەیوەندییەکەی لەگەڵ ئەردەشیری، دامەزرێنەری ئیمپراتۆریەتیی ساسانی. بەپێی مێژوونووسی باکووری ئێران «تەبەڕی» ساسان ھاوسەرگیری لەگەڵ ڕامبێھشت کردووە، شازادەی بنەماڵەی بازارانگەید، ساسانی بە باپیری ئەردەشیر، و پاپەگی بە باوکی ئەردەشیر داناوە.[٢]
بەپێی کتێبی پاھلەڤی کە کارناماکی ئارتاکسشیری پاپەگان بوو، ھاوسەری ساسان کچێکی ئاغایەک بوو بە ناوی پاپەگ. ھاوسەرگیرییەکە لەلایەن پاپەگەوە ڕێکخرابوو دوای ئەوەی بیستبووی کە ساسان خوێنی «ئاکمینی (چاوپێچ)ی لە ناویدا ھەیە». کوڕەکەیان ئاردەشیر ئای بوو، ساسان دوای ماوەیەکی کەم لە دەرکەوتنی ئەردەشیر لە چیرۆکەکەدا لەناو دەچێت و پاپەگ «باوکی ئاردەشیرەی لەبەرچاو گرتووە».[٢]
ئەم چیرۆکانە لەسەر پەیوەندییە جیاوازەکانی نێوان ئەردەشیر، پاپەگ و ساسان، بە گوتەی فرای، ڕوونکردنەوەیەکی زەردەشتییان ھەیە. ساسان «باوکی ئەردەشیر» نابینرێت لە چیرۆکەکە دوای لەدایکبوونی ئەردەشیر. ھاوشێوەی پراکتیزەکانی ئێستای زەردەشتی، پاپەگ دواتر بەرپرسیارێتی کچەکەی و کوڕەکەی ئەردەشیر لە ئەستۆ گرتبوو دوای ئەوەی ساسان پیاوە و دوای ئەوە وەک باوکی ئەردەشیر ناوی لێنراوە.[٢]
لە نووسینی کابێ زارتۆشت لە شاپوری یەکەم، چوار کەسی ناونراو «ساسان، پاپەگ، ئەردەشیر، شاپور» ناونیشانی جیاوازیان ھەیە: ساسان ناوی لێنراوە وەک Hwataw[٣] یان Xwadāy[٤] («پەروەردگار»، بەزۆری دەدرێت بە سەروەری میرنشینە بچووکەکانی ناوخۆیی)،[٣] پاپەگ ناوی لێنراوە (پاشای پشاکانی ئیمپراتۆرییەتی ساسانی) و شاپوریش ناوی لێنراوە «پاشای پاشاکانی ئێران و ئەنیران».[٢]
سەرچاوەکان
[دەستکاری]- ↑ Litvinsky، B. A.، ed. (١٩٩٧)، History of civilizations of Central Asia. 3a: The crossroads of civilizations / Ed. : B. A. Litvinsky. Co-ed. : Zhang Guang-da and R. Shabani Samghabadi، ژپنک ٩٧٨-٩٢-٣-١٠٣٢١١-٠
- 1 2 3 4 Yāršātir، Iḥsān، ed. (۲۰۰۸). The Cambridge history of Iran: Vol. 3 ; 1: Seleucid, Parthian and Sasanian periods. Cambridge: Cambridge University Press. ژپنک ٩٧٨-٠-٥٢١-٢٠٠٩٢-٩.
- 1 2 Kohl, Philip L.؛ Kozelsky, Mara؛ Ben-Yehuda, Nachman (٢٠٠٨)، Selective Remembrances: Archaeology in the Construction, Commemoration, and Consecration of National Pasts، University of Chicago Press، ژپنک ٩٧٨٠٢٢٦٤٥٠٦٤٣
- ↑ Daryae، Touraj (٢٠١٠)، «Ardashir and the Sasanians' Rise to Power» (PDF)، Anabasis: Studia Classica et Orientalia، بەرگی ١، لە ڕەسەنەکە (PDF) لە ٤ی ئازاری ٢٠١٦ ئەرشیڤ کراوە
