بۆ ناوەڕۆک بازبدە

زێد-لایبرەری

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Z-Library
لۆگۆی فەرمیی زێد-لایبرەری
چەشنی وێبگە
کتێبخانەی دیجیتاڵی (en)، هاوبەشکردنی پەڕگە (en)
وێبگە
تۆمارکردنئارەزوومەندانە (بۆ هەندێک تایبەتمەندی پێویستە)
ڕەوشی ھەنووکەییچالاک[٥]
Native client(s) onئەندرۆید (en)، ویندۆز، لینوکس
مۆڵەتنامەی ناوەڕۆک
میوانداریکردنی کەرەستەکان بەبێ ڕەچاوکردنی مافی لەبەرگرتنەوە


زێد-لایبرەری (بە ئینگلیزی: Z-Library، کورت دەکرێتەوە بۆ z-lib، پێشتر بە BookFinder دەناسرا) پڕۆژەیەکی کتێبخانەی سێبەرە (en) کە دەستپێڕاگەیشتن بە هاوبەشکردنی پەڕگەی (en) وتارەکانی گۆڤارە زانستییەکان (en)، پەڕتووکە ئەکادیمییەکان و بەرهەمە گشتییەکان دابین دەکات. ئەم پڕۆژەیە سەرەتا وەک ماڵپەڕێکی ئاوێنەییی (en) لایبرەری جێنێسس (Library Genesis) (en) دەستی پێکرد، بەڵام دواتر بە شێوەیەکی زۆر فراوان پەرەی سەند.[٦][٧]

بەپێی ئەو داتایانەی خودی ماڵپەڕەکە لە شوباتی ٢٠٢٣ بڵاوی کردوونەتەوە، کۆکراوەکەی زیاتر لە ١٣٫٣٥ ملیۆن پەڕتووک و زیاتر لە ٨٤٫٨ ملیۆن وتاری زانستی لەخۆگرتووە.[٨][٩] زێد-لایبرەری بە تایبەتی لەلایەن خوێندکاران، مامۆستایانی زانکۆ و لە وڵاتانی تازەپێگەیشتوودا (en) بە فراوانی بەکاردەهێنرێت.[١٠] لە حوزەیرانی ٢٠٢٠دا، نزیکەی ٢٫٨٤ ملیۆن بەکارهێنەر سەردانی ماڵپەڕەکەیان کردووە، کە ١٤٫٧٦٪یان لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکاوە بوون.[١١] بەپێی ڕیزبەندیی ئەلێکسا، زێد-لایبرەری لە تشرینی یەکەمی ٢٠٢١ وەک ٢٬٧٥٨ەمین ماڵپەڕی هەرە چالاکی جیهان پۆلێن کرابوو.[١٢]

ماڵپەڕەکە خۆی بە «گەورەترین کتێبخانەی پەڕتووکی ئەلیکترۆنی (en) لە جیهاندا» و «گەورەترین کۆگای وتاری زانستی» دەناسێنێت؛ بەڵام ئەم قسەیە جێگەی مشتومڕە، چونکە پڕۆژەی ئەرشیڤی ئانا (Anna's Archive) (en) هەمان بانگەشە دەکات و درووشمەکەی باس لەوە دەکات کە زیاتر لە ٦٣ ملیۆن پەڕتووک و ٩٥ ملیۆن توێژینەوەی زانستی لەخۆدەگرێت،[١٣] کە تەواوی ئەرشیڤی زێد-لایبرەریش دەگرێتەوە.[١٤] ئەم پڕۆژەیە وەک ڕێکخراوێکی قازانج‌نەویست کار دەکات و لە ڕێگەی بەخشینی داراییی بەکارهێنەرانەوە بەڕێوەدەچێت.[١٥][١٦] جگە لە پەڕتووکی ئەلیکترۆنی، زێد-لایبرەری پلانی ئەوەی دانا کە پەڕتووکی کاغەزیش لە ڕێگەی بنکەی تایبەتەوە بە ناوی «خاڵەکانی زێد» (Z-Points) لە شارە جیاوازەکانی جیهاندا دابەش بکات.[١٧]

زێد-لایبرەری و چالاکییەکانی لە زۆربەی وڵاتاندا بە پێشێلکردنی یاسا دادەنرێن. هەرچەندە دەستبەسەرداگرتنی دۆمەینەکان دەستپێڕاگەیشتن بە ماڵپەڕەکەی کەم کردووەتەوە،[١٨] بەڵام هێشتا لەسەر وێبی تاریک (Dark web) چالاکە.[١٩] شێوازی یاساییی پڕۆژەکە و کاریگەرییەکانی لەسەر پیشەسازیی چاپەمەنی و مافی نووسەران بەردەوام جێگەی مشتومڕێکی گەرم بووە.[٦][٧]

ماڵپەڕ

[دەستکاری]

خەرجییەکانی ماڵپەڕەکە لە ڕێگەی بەخشینی بەکارهێنەرانەوە دابین دەکرێت، کە ساڵانە دوو جار (لە مانگەکانی ئەیلوول و ئازاردا) لە ڕێگەی هەڵمەتی کۆکردنەوەی هاوکارییەوە ئەنجام دەدرێت.[٢٠] بەهۆی ئەوەی چەندین جار لەلایەن دادگاکانەوە دەست بەسەر ناوی دۆمەینەکانیدا گیراوە، ماڵپەڕەکە لە ماوەی کارکردنیدا چەندین ناونیشانی URL (en) و ناونیشانی IPی جیاوازی بەکارهێناوە.[١٠]

شێوازی کارکردن

[دەستکاری]

زانیارییەکی زۆر کەم لەسەر بەڕێوەبردن، سەرپەرشتیاران و دۆخی بازرگانیی زێد-لایبرەری هەیە. جێگەی سەرنجە کە زێد-لایبرەری تەواوی بنکەدراوەکەی بە شێوەیەکی کراوە بۆ خەڵک دانانێت. سەرەڕای ئەوەش، لە ساڵی ٢٠٢٢دا پڕۆژەی ئەرشیڤی ئانا (en) ئەرشیڤێکی تەواوی لە بنکەدراوەکەی دروست کرد و بەردەوام نوێی دەکاتەوە.[٦][١٤][٢١]

بەپێی چاوپێکەوتنێکی ڕۆژنامەی فاینانشیاڵ تایمز لەگەڵ یەکێک لە ئەندامانی ستافەکەی بە شێوەیەکی نەناسراو، نزیکەی ٢٠ کەس کاریان لەسەر پەرەپێدان و چاکسازیی ماڵپەڕەکە دەکرد؛ گەورەترین خەرجیش بریتی بوو لە پاراستنی ژێرخانی تەکنیکی و سێرڤەرەکان، و دواتر مووچەی کارمەندان.[٢٢]

لە ئازاری ٢٠١٩دا، تیمی زێد-لایبرەری ڕایانگەیاند کە سێرڤەریان لە وڵاتانی فینلاند، ئەڵمانیا، لوکسەمبورگ (en)، مالیزیا، پاناما (en)، ڕووسیا و ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکادا هەیە، و قەبارەی بنکەدراوەکەیان زیاتر لە ٢٢٠ تێرابایت داتایە.[١٦][٢٣]

بۆ ئەوەی ڕێگری بکرێت لە بلۆککردنی دۆمەینەکان لەلایەن هێڵەکانی ئینتەرنێتەوە لەسەر ئاستی DNS (en)،[٢٤][٢٥] زێد-لایبرەری پەڕەیەکی سەرەکیی بەکاردەهێنا کە هیچ پەڕتووکێکی تێدا نەبوو، بەڵکوو تەنها ناونیشانی دۆمەینە چالاکەکانی بۆ ناوچە جیاوازەکان پیشان دەدا.[٨] بەڵام ئەم ڕێگەیە سەرکەوتوو نەبوو، چونکە لە ساڵی ٢٠٢٢دا دەست بەسەر دۆمەینی سەرەکیی "z-lib.org"دا گیرا.[٢٦] لە ئابی ٢٠٢٣دا، ماڵپەڕەکە پێوەکراوی وێبگەڕەکانی (browser extensions) بڵاوکردەوە بۆ ئەوەی بەکارهێنەران لە کاتی داخرانی دۆمەینەکاندا بە ئاسانی ناونیشانە نوێیەکان بدۆزنەوە.[٢٧]

دۆمەینە ساختەکان

[دەستکاری]

هەندێک ماڵپەڕی ساختە لە ڕێگەی فێڵی فیشینگەوە (Phishing) (en) و بە بەکارهێنانی ناوی هاوشێوە و هەمان شێوازی دیزاین، هەوڵیان داوە خۆیان وەک زێد-لایبرەری پیشان بدەن، تا زانیاریی هەژمارەکان و پارەی بەخشین لە بەکارهێنەران بدزن.[٢٨][٢٩][٣٠] لە تەممووزی ٢٠٢٤دا، پێگەی هەواڵی Cybernews ئاشکرای کرد کە بنکەدراوەیەکی دزەپێکراو دۆزراوەتەوە کە زانیاریی کەسیی نزیکەی ١٠ ملیۆن بەکارهێنەری تێدایە، کە لەلایەن ماڵپەڕی ساختەی Z-lib.is کۆکرابووەوە.[٣١]

دۆخی یاسایی

[دەستکاری]

زێد-لایبرەری چەندین جار دۆمەینەکانی گۆڕیوە، کە بەشێکی زۆریان لەلایەن دەسەڵاتداران و کۆمپانیاکانی تۆماری دۆمەینەوە داخرابوون.[١٨][٣٢] بەڵام هەمیشە لە ڕێگەی ناونیشانی نوێ و بە تایبەت لە ڕێگەی تۆڕی تۆر (Tor) (en) لەسەر دۆمەینەکانی .onion بەردەست بووە.

شانشینی یەکگرتوو

[دەستکاری]

لە ناوەڕاستی ساڵی ٢٠١٥دا، کۆمەڵەی بڵاوکەرەوەکانی بەریتانیا (The Publishers Association) داوای لە هێڵەکانی ئینتەرنێت کرد کە ماڵپەڕی زێد-لایبرەری بلۆک بکەن.[٣٣][٣٤] هەروەها لە کۆتاییی هەمان ساڵدا، دەزگای بڵاوکردنەوەی ئێلسێڤێر (Elsevier) (en) توانی لە دادگا بڕیارێک بەدەستبهێنێت کە دەست بەسەر دۆمەینی bookfi.orgدا بگرێت.[٣٥]

ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا

[دەستکاری]

هەندێک لە دۆمەینەکانی زێد-لایبرەری لە ساڵی ٢٠١٧ لەلایەن نووسینگەی بازرگانیی ئەمریکاوە (en) وەک بازاڕی نایاساییی چەتەگەریی سەر ئینتەرنێت پۆلێن کران.[٣٦]

لە تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢دا، تۆڕی کۆمەڵایەتیی تیکتۆک (en) هاشتاگەکانی پەیوەندیدار بە زێد-لایبرەریی سڕییەوە دوای ئەوەی لەسەر ئەو تۆڕە ناوبانگێکی زۆری پەیدا کرد، و سەندیکای نووسەرانی ئەمریکاش سکاڵایەکی فەرمیی تۆمار کرد.[١٢][٣٧] لە ٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢دا، زیاتر لە ٢٤٠ دۆمەینی ماڵپەڕەکە لەلایەن وەزارەتی دادی ئەمریکا (en) و دەزگای FBI (en) دەستیان بەسەردا گیرا،[١٠][١٦] و دوو هاووڵاتیی ڕووسی بە تۆمەتی پێشێلکردنی مافی لەبەرگرتنەوە و سپیکردنەوەی پارە لە ئەرژەنتین دەستگیر کران.[٣٨]

سەرەڕای داخستنی دۆمەینە گشتییەکان، ماڵپەڕەکە بەردەوام بوو لە کارکردن لەسەر تۆڕی تۆر و I2P،[٣٩] و دواتر لە ١١ی شوباتی ٢٠٢٣دا گەڕایەوە بۆ سەر ئینتەرنێتی ئاسایی لە ڕێگەی دابینکردنی ناونیشانی دۆمەینی تایبەت و نهێنی بۆ هەر بەکارهێنەرێک بە جیا.[٤٠]

ئاگاداریی دەستبەسەرداگرتن لەسەر دۆمەینە دەستبەسەرداگیراوەکانی زێد-لایبرەری

لە ١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢دا، داواکاری گشتیی ئەمریکا تۆمەتنامەی دژی دوو هاووڵاتییە ڕووسییەکە (ئەنتۆن ناپۆلسکی و ڤالێریا ئێرماکۆڤا) ئاشکرا کرد کە لە ئەرژەنتین لەژێر دەستبەسەریی ماڵەوەدا بوون.[٤١] ئەوان لە تەممووزی ٢٠٢٤دا توانییان لە دەستبەسەریی ماڵەوە لە ئەرژەنتین هەڵبێن و لەوکاتەوە شوێنی مانەوەیان نادیارە، لە کاتێکدا دادگا فەرمانی گرتنی نێودەوڵەتیی بۆ دەرکردوون.[٤٢][٤٣]

داخستنی بەشە سەرەکییەکانی زێد-لایبرەری کاریگەرییەکی زۆری لەسەر خوێندکاران و توێژەرانی ئەو زانکۆ و ناوەندانە دروست کرد کە بودجەی پێویستیان نییە بۆ کڕینی سەرچاوە گرانبەهاکان.[٤٤] چەند ڕۆژێک دوای ئەو هەنگاوە یاسایییە، کۆمەڵێک ئەرشیڤوانی نەناسراو پڕۆژەی ئەرشیڤی ئانا (Anna's Archive) (en)یان دامەزراند کە دەستپێڕاگەیشتنی بە تەواوی پەڕتووکەکانی زێد-لایبرەری دابین دەکردەوە.[٤٥]

دەسەڵاتدارانی ئەمریکا و نەمسا لە ساڵانی ٢٠٢٣ و ٢٠٢٤دا چەندین خولی تری دەستبەسەرداگرتنی دۆمەینەکانی زێد-لایبرەرییان ئەنجام دا، لەوانەش دۆمەینی ئیمەیڵی فەرمیی ماڵپەڕەکە.[٤٦][٤٧]

داوای یاساییی مێتا

[دەستکاری]

لە تەممووزی ٢٠٢٣دا، چەند نووسەرێک داوایەکی یاساییی بەکۆمەڵیان دژی کۆمپانیای مێتا (Meta) (en) تۆمار کرد و تۆمەتباریان کردن بەوەی کە پەڕتووکە پارێزراوەکانیانی بەکارهێناوە بۆ ڕاهێنانی مۆدێلی ژیریی دەستکردی لاما (Llama) (en) بەبێ مۆڵەت. لە شوباتی ٢٠٢٥دا، بەڵگەنامە و ئیمەیڵەکانی ناوخۆی مێتا دزەیان کرد کە دەریانخست کارمەندانی مێتا نزیکەی ٨٢ تێرابایت داتای پەڕتووکیان لە کتێبخانە سێبەرەکانەوە دابەزاندووە، کە زیاتر لە ٣٥ تێرابایتی ڕاستەوخۆ لە زێد-لایبرەری و لایبرەری جێنێسسەوە وەرگیراوە.[٤٨]

هیندستان

[دەستکاری]

لە ئابی ٢٠٢٢دا، دادگایەکی هیندستان بڕیاری قەدەغەکردنی زێد-لایبرەریی دا لەسەر داوای سکاڵایەک کە باسی لە پێشێلکردنی مافی کۆپیرایتی دە پەڕتووکی یاسای باج و کۆمپانیاکان دەکرد.[٤٩] ئەم بڕیارە ناڕەزایەتیی خوێندکاران و چالاکوانانی ئازادیی زانیاریی لەو وڵاتە لێکەوتەوە.[٥٠] هەروەها گرووپی Swadeshi Jagran Manch ڕەخنەی لە دەستبەسەرداگرتنی دۆمەینی هیندیی 1lib.in لەلایەن ئەمریکاوە گرت و بە پێشێلکردنی سەروەریی خاکی هیندستانی لەقەڵەم دا.[٥١]

فەڕەنسا

[دەستکاری]

لە ئەیلوولی ٢٠٢٢دا، سەندیکای نیشتمانیی بڵاوکردنەوە لە فەڕەنسا لەگەڵ دوازدە دەزگای گەورەی بڵاوکردنەوە، لە دادگای پاریس داوایەکی یاسایییان لە دژی زێد-لایبرەری بردەوە، و هێڵەکانی ئینتەرنێت ناچار کران زیاتر لە ٢٠٠ دۆمەینی پەیوەندیدار بلۆک بکەن.[٥٢] دوای سەرلەنوێ دەرکەوتنەوەی ماڵپەڕەکە، لە ئەیلوولی ٢٠٢٤ دادگای پاریس فەرمانێکی نوێی بۆ بلۆککردنی ٩٨ دۆمەینی دیکە دەرکرد.[٥٣]

چین

[دەستکاری]

ماڵپەڕەکە لەلایەن سیستەمی فلتەرکردنی دیواری ئاگرینی مەزنی چینەوە (en) بلۆک کراوە.[٥٤] لە نیسانی ٢٠٢٤دا، زێد-لایبرەری ڕایگەیاند کە هەژمارە فەرمییەکانی لە تۆڕە کۆمەڵایەتییە چینییەکانی وەک ویچات و بیلیبیلی دادەخات بەهۆی گوشار و لێپرسینەوە یاسایییەکانی دەسەڵاتدارانی چین لەسەر خۆبەخشەکانیان.[٥٥]

سەرچاوەکان

[دەستکاری]
  1. ↑ «Z-Library Official (@Z_Lib_official@mastodon.social)». Mastodon.social. لە July 8, 2026 ھێنراوە.
  2. ↑ «Z-Library Official (@Z_Lib_official) on X». X (formerly Twitter). لە July 8, 2026 ھێنراوە.
  3. ↑ Sobiraj، Lars (November 4, 2022). «Z-Library momentan nur per Tor-Netzwerk erreichbar» [Z-Library is currently only accessible via the Tor network]. Tarnkappe.info (بە ئەڵمانی). لە May 3, 2023 لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە May 3, 2023 ھێنراوە.
  4. ↑ «Welcome to the official Z-Library channel». April 26, 2023. لە May 8, 2023 لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە May 6, 2023 ھێنراوە.
  5. ↑ Van der Sar، Ernesto (March 30, 2023). «Z-Library Raises Tens of Thousands of Dollars to Keep its Pirate Library Running». TorrentFreak. لە March 30, 2023 لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە March 30, 2023 ھێنراوە.
  6. 1 2 3 Booth، Callum (July 4, 2022). «The Pirate Library Mirror wants to preserve all human knowledge... illegally». The Next Web. The Financial Times. لە November 4, 2022 لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە November 4, 2022 ھێنراوە.
  7. 1 2 Manos، Leda (November 14, 2022). «6 Free E-Book Download Sites Like Z-Library, And Their Legality». LA Weekly. لە November 23, 2022 لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە November 23, 2022 ھێنراوە.
  8. 1 2 «Z library». Z library. لە April 1, 2021 لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە February 27, 2021 ھێنراوە.
  9. ↑ Ritu Sharma (April 1, 2020). «Universities adapt to online classes, others go beyond just teaching». The Indian Express. لە April 11, 2021 لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە February 28, 2021 ھێنراوە.
  10. 1 2 3 Venugopal، Sahana (November 5, 2022). «Digital database Z-Library's domains seized by the FBI». The Hindu. لە November 5, 2022 لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە November 5, 2022 ھێنراوە.
  11. ↑ «Commission publishes latest Counterfeit and Piracy Watch List - European Commission».
  12. 1 2 Setty، Riddhi (October 19, 2022). «Rampant 'Shadow Libraries' Drive Calls for Anti-Piracy Action». Bloomberg Law. لە November 4, 2022 لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە November 4, 2022 ھێنراوە.
  13. ↑ «Anna's Archive». Anna's Archive. لە February 16, 2026 ھێنراوە.
  14. 1 2 «Introducing the Pirate Library Mirror: Preserving 7TB of books (that are not in Libgen)». Anna's Blog. July 1, 2022. لە March 2, 2026 لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە February 17, 2026 ھێنراوە.
  15. ↑ «Z-Library single sign on». 1lib.domains. لە ڕەسەنەکە لە September 15, 2021 ئەرشیڤ کراوە. لە September 15, 2021 ھێنراوە.
  16. 1 2 3 Toulas، Bill (November 4, 2022). «Z-Library eBook site domains seized by U.S. Dept of Justice». Bleeping Computer. لە November 4, 2022 لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە November 4, 2022 ھێنراوە.
  17. ↑ Van der Sar، Ernesto (April 8, 2023). «Z-Library Plans to Let Users Share Physical Books Through 'Z-Points'». Torrent Freak. لە December 3, 2025 لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە April 8, 2023 ھێنراوە.
  18. 1 2 Van der Sar، Ernesto (January 18, 2024). «Publishers Target Z-Library Domains With Millions of DMCA Takedowns». TorrentFreak. لە January 6, 2026 لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە January 19, 2024 ھێنراوە.
  19. ↑ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی نادروستی <ref>؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری "VC-20221139" نەدراوە
  20. ↑ «Improved full-text search, spring fundraising campaign and unlimited downloads». Z-Library Blog. March 14, 2020. لە June 21, 2023 لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە.
  21. ↑ «The Z-Library Collection». pilimi.org. لە July 3, 2022 لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە July 4, 2022 ھێنراوە.
  22. ↑ Felix Bazalgette (July 24, 2026). «The race to collect every book ever written». Financial Times.
  23. ↑ «Z-library project (b-ok.org, bookzz) – we miss you and we need your help». Falastin Press. March 24, 2019. لە May 14, 2021 لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە February 28, 2021 ھێنراوە.
  24. ↑ Singh، Kanika (September 8, 2021). «Here's all you have to know about Z library». ITyug247 (بە ئینگلیزی). لە July 8, 2022 لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە July 4, 2022 ھێنراوە.
  25. ↑ Gupta، Mehak (March 17, 2022). «Everything you need to know about Z-Library». Allaccessing (بە ئینگلیزی). لە March 27, 2022 لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە July 4, 2022 ھێنراوە.
  26. ↑ «This website has been seized». z-lib.org. لە ڕەسەنەکە لە November 18, 2022 ئەرشیڤ کراوە. لە November 18, 2022 ھێنراوە. This domain has been seized by the Federal Bureau of Investigation in accordance with a warrant issued pursuant to 18 U.S.C. § 981(b) and 21 U.S.C. § 853(f) by the United States District Court for the Eastern District of New York as part of a law enforcement action by: The United States Attorney's Office for the Eastern District of New York and the Federal Bureau of Investigation. (Seal for the Department of Justice - United States Attorney's Office - Eastern District of New York) (Seal for the Department of Justice - Federal Bureau of Investigation)
  27. ↑ Van der Sar، Ernesto (August 4, 2023). «Z-Library Rolls Out Browser Extensions in Anticipation of Domain Name Troubles - Pirate eBook repository Z-Library has launched browser extensions that should make it easier for users to find the site if its current domains are seized in the future. While the site doesn't explicitly mention the U.S. Government crackdown, it likely plays a key role in the decision to make these extensions available». TorrentFreak. لە January 6, 2026 لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە August 6, 2023 ھێنراوە.
  28. ↑ «Z-Library Scammers Use Email Campaigns to Lure Users and Extract Payments * TorrentFreak» (بە ئینگلیزی). لە January 26, 2025 ھێنراوە.
  29. ↑ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی نادروستی <ref>؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری "TF-20230511" نەدراوە
  30. ↑ The Hindu Bureau (March 27, 2023). «Phishing website Z-Lib.is pretends to be Z-Library, asks for funds». The Hindu (بە Indian English). ISSN ٠٩٧١-٧٥١X. لە March 23, 2024 ھێنراوە.
  31. ↑ «Biggest-ever leak of digital pirates: 10 million exposed by Z-Library copycat». Cybernews (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). July 24, 2024. لە April 13, 2025 ھێنراوە.
  32. ↑ Van der Sar، Ernesto (November 7, 2022). «Z-Library Aftermath Reveals that the Feds Seized Dozens of Domain Names». TorrentFreak. لە November 7, 2022 لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە November 7, 2022 ھێنراوە.
  33. ↑ «High Court Orders UK ISPs to Block eBook Sites». TorrentFreak (بە ئینگلیزی). لە May 7, 2021 لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە October 16, 2020 ھێنراوە.
  34. ↑ «UK Piracy Blocklist Quietly Expands With Proxy Sites». TorrentFreak (بە ئینگلیزی). لە May 25, 2021 لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە October 16, 2020 ھێنراوە.
  35. ↑ «Court Orders Shutdown of Libgen, Bookfi and Sci-Hub». TorrentFreak (بە ئینگلیزی). لە May 4, 2020 لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە October 16, 2020 ھێنراوە.
  36. ↑ «2017 Out-of-Cycle Review of Notorious Markets» (PDF). Office of the United States Trade Representative. August 16, 2017. لە March 4, 2020 لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە (PDF). لە October 16, 2020 ھێنراوە.
  37. ↑ Cramer، Jude (November 4, 2022). «Pirated e-book site Z-Library vanishes—sending college students into a panic». Fast Company. لە November 6, 2022 لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە November 6, 2022 ھێنراوە.
  38. ↑ Presse، Agence Francis (November 16, 2022). «US Charges Two Russians Behind Popular Z-Library Website». Barron's. لە November 17, 2022 لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە November 17, 2022 ھێنراوە.
  39. ↑ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی نادروستی <ref>؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری "TF-20221120" نەدراوە
  40. ↑ Abrams، Lawrence (February 13, 2023). «Z-Library now has secret "personal domains" for each user». Bleeping Computer. لە March 25, 2023 لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە March 25, 2023 ھێنراوە.
  41. ↑ Setty، Riddhi (November 16, 2022). «US Accuses Russians of Running Pirate E-Book Site 'Z-Library'». Bloomberg Law. لە November 17, 2022 لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە November 17, 2022 ھێنراوە.
  42. ↑ Maxwell، Andy (July 8, 2024). «Z-Library Admins "Escape House Arrest" After Judge Approves U.S. Extradition». TorrentFreak.
  43. ↑ Belanger، Ashley (July 9, 2024). «Report: Z-Library admins on the lam ahead of US extradition; officials shocked». Ars Technica (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). لە August 12, 2024 ھێنراوە.
  44. ↑ Javaid، Maram (November 17, 2022). «The FBI closed the book on Z-Library, and readers and authors clashed». The Washington Post. لە November 18, 2022 لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە November 18, 2022 ھێنراوە.
  45. ↑ Van der Sar، Ernesto (November 19, 2022). «"Anna's Archive" Opens the Door to Z-Library and Other Pirate Libraries». TorrentFreak. لە November 19, 2022 لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە November 19, 2022 ھێنراوە.
  46. ↑ Van der Sar، Ernesto (May 5, 2023). «U.S. Hits Z-Library With New Domain Name Seizures». TorrentFreak. لە January 7, 2026 لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە May 5, 2023 ھێنراوە.
  47. ↑ Van der Sar، Ernesto (May 31, 2024). «FBI Carries Out Fresh Round of Z-Library Domain Name Seizures». TorrentFreak. لە October 12, 2025 لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە June 3, 2024 ھێنراوە.
  48. ↑ Morales، Jowi (February 9, 2025). «Meta staff torrented nearly 82TB of pirated books for AI training — court records reveal copyright violations». Tom's Hardware (بە ئینگلیزی). لە April 20, 2025 ھێنراوە.
  49. ↑ Maxwell، Andy (August 19, 2022). «Z-Library: 98m Articles & Books Blocked in India to Protect 10 Books About Tax». TorrentFreak (بە ئینگلیزی). لە September 1, 2022 لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە September 1, 2022 ھێنراوە.
  50. ↑ Venugopal، Sahana؛ Xavier، John (September 15, 2022). «A shadow library ban pits publishers against free information activists». The Hindu. لە November 4, 2022 لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە October 4, 2022 ھێنراوە.
  51. ↑ Team SJM (November 5, 2022). «Swadeshi Jagran Manch - Member News Update no. 2022-k-00279 dt. 05 Nov, 2022. SJM protests the illegal blocking of Indian domain name 1lib.in by FBI and US court order». لە November 5, 2022 لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە November 7, 2022 ھێنراوە.
  52. ↑ Maxwell، Andy (September 20, 2022). «French Publishers Win Z-Library Piracy Blocking Order». TorrentFreak. لە November 4, 2022 لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە November 4, 2022 ھێنراوە.
  53. ↑ «Lutte contre le piratage : une nouvelle décision de blocage obtenue contre Z-library». Syndicat national de l'édition (بە فەرەنسی). لە April 13, 2025 ھێنراوە.
  54. ↑ «Pirate e-book site Z-Library hit by China's Great Firewall, Bilibili account closed». South China Morning Post. May 2, 2024.
  55. ↑ Boyd، Alexander (May 1, 2024). «Pirate E-Book Site Under Pressure in China, Endangering Access To Banned Books». China Digital Times (CDT) (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). لە April 13, 2025 ھێنراوە.
ویکیمیدیا کامنز میدیای پەیوەندیداری بە زێد-لایبرەری تێدایە.
وەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=زێد-لایبرەری&oldid=1663341»