زیاد ڕەحبانی

زیاد ڕەحبانی
بە عەرەبی: زياد الرحباني
لەدایکبوون	٣١ی کانوونی یەکەمی ١٩٥٥ ئەنتیلیاس، لوبنان
مردن	٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٥(٢٠٢٥-٠٧-٢٦) (٦٩ ساڵ ژیاوە) بەیرووت، لوبنان
ھۆی مەرگ	سیرۆسیس
باوک	عاسی ڕەحبانی
دایک	فەیرووز
خوشک و برا	ڕیما عاسی ڕەحبانی
خزمەکان	مەنسوور ڕەحبانی، ئیلیاس ڕەحبانی، ئوسامە ڕەحبانی، غەسان ڕەحبانی، ھوودا ڕەحبانی
زمانەکانی ئاخاوتن	زمانی عەرەبی
پەروەردە	قوتابخانەی خاتوو جومھوور
ئەندامی حیزبی	حیزبی شیووعیی لوبنان
ئامێری مۆسیقا	پیانۆ، دەنگ
بزووتنەوەی ڕۆشنبیری	چەپڕەوی
خەڵاتەکان	Commander of the National Order of the Cedar
لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە

زیاد ڕەحبانی (١ی کانوونی دووەمی ١٩٥٦ – ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٥) ھونەرمەند و ئاوازدانەر و شانۆنامەنووس و نووسەری لوبنانی بوو کە بە مۆسیقای مۆدێرن و شانۆنامە سیاسییە ڕەخنەییەکانی ناسراوە کە واقیعی خەمناکی لوبنانی بە نوکتەی وردەوە نیشان دەدات. شێوازەکەی زیاد ڕەحبانی بە گاڵتەجاڕی و قووڵایی مامەڵەکردن لەگەڵ بابەتەکەدا تایبەتمەند بوو، ھەروەھا بە ئاڤانگاردێکی کۆمۆنیستیش دادەنرێت. دامەزرێنەری قوتابخانەی مۆسیقای عەرەبی و شانۆی عەرەبی ھاوچەرخە.

پیشە

یەکەم کاری ھونەریی ناسراوی ڕەحبانی بریتی بوو لە «سەدیقی اللە» (ھاوڕێم خودا)، کە کۆمەڵە نووسینێک بوو لە نێوان ساڵانی ١٩٦٧ و ١٩٦٨ کاتێک لە تەمەنی ھەرزەکاریدا بوو. لە ساڵی ١٩٧٣، لە تەمەنی ١٧ ساڵیدا، ڕەحبانی یەکەم مۆسیقای بۆ دایکی، فەیرووز، ئامادە کرد. عاسی ڕەحبانی، باوکی، لە نەخۆشخانە بوو و دایکی فەیرووز بڕیار بوو ڕۆڵی سەرەکی لە شانۆگەریی «ئەلمەحەتە»ی براکانی ڕەحبانیدا بگێڕێت. مەنسوور ڕەحبانی، مامی، کە تێکستی گۆرانییەکی نووسیبوو دەربارەی دوورکەوتنەوەی زۆرەملێی عاسی ڕەحبانی، ئەرکی ئاوازدانانی گۆرانییەکەی بە زیاد ڕەحبانی سپارد. گۆرانیی «سألوني الناس» (خەڵکی لێیان پرسیم) بووە ھۆی ناساندنی ڕەحبانی لە جیھانی مۆسیقادا.

ڕەحبانی بۆ یەکەم جار لەسەر شانۆ لە شانۆگەریی «ئەلمەحەتە» دەرکەوت و ڕۆڵی لێکۆڵەری دەگێڕا. ھەروەھا دواتر لە شانۆگەریی «ميس الريم»ی براکانی ڕەحبانیدا لە ڕۆڵی یەکێک لە پۆلیسەکاندا دەرکەوت. یەکەم ھەنگاوی ڕەحبانی بۆ ناو جیھانی شانۆ لەگەڵ شانۆی «بکنیا» لە «سهرية» دەستی پێکرد. دوابەدوای ئەوە، زنجیرەیەک شانۆگەریی زۆر سیاسی پێشکەش کرد. ئەکسام ئەلیووسف لە «درەوی دڕکەکان: شانۆی کۆمیدیای سیاسی لە سووریا و لوبنان» نووسیوویەتی: «لەم بارودۆخەدا، زیاد وەک گەنجێکی پێگەیشتوو، خۆی وەک شانۆنووس، دەرھێنەر، ئاوازدانەر، پیانۆژەن و ئەکتەر بەسەر دیمەنی ھونەریدا سەپاند. لە ماوەیەکی کورتدا، شانۆ ڕەسەنەکەی بووە جێی سەرنجی گەنجانێک کە تێیدا دەنگی نەوەیەکی ونبوویان دۆزییەوە کە لەناو جەنگ و توندوتیژیدا گیریان خواردبوو.»

وەک ئەکتەر، جگە لە دەرکەوتنی لە شانۆگەرییەکانی خۆیدا، ڕەحبانی لە فیلمی «کۆلارەفرۆشەکە»ی ڕەندا شەھال سەباغ لە ساڵی ٢٠٠٣دا ڕۆڵی سەرەکی گێڕا.

ھاوکارییەکان

پێشتر، لەکاتی و دوای شەڕی ناوخۆی لوبنان، ڕەحبانی چەندین ئەلبوومی بڵاوکردەوە و ھاوبەشی لە بڵاوکردنەوەیاندا کرد وەک: "بهال شکل-بەم شێوە"، "أبو علي"، "هللوجا"، "شريط غير حدودي-شریتێکی نا سنوور"، "هدوء نسبي-ھێمنییەکی ڕێژەیی"، "أنا مش كافر-من کافر نیم"، "حكايا الأطفال-بەسەرھاتی منداڵان"، "بما أنو-مادەم"، "مۆنۆدۆز" (لەگەڵ گۆرانیبێژ سەلما موسفی)، و "معلومات مش أكيدة-زانیاری پشتڕاستنەکراو" (لەگەڵ گۆرانیبێژ لەتیفە).