بۆ ناوەڕۆک بازبدە

زووارکیۆلۆجی

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
زووارکیۆلۆجی
بەشێکە لەگیانلەبەرناسی، archaeobiology
جێبەجێکارzooarchaeologist

زووارکیۆلۆجی (یان شوێنەوارناسیی گیانلەبەران) دیسپلینەکانی گیانلەبەرناسی و شوێنەوارناسی یەکدەخات، و سەرنج دەخاتە سەر شیکردنەوەی پاشماوەی ئاژەڵەکان لەناو شوێنەوارە مێژووییەکاندا. ئەم بوارە، کە لەلایەن پسپۆڕانی ناسراو بە زووارکیۆلۆجیست یان شیکەرەوەی ئاژەڵی بەڕێوە دەبرێت، پاشماوەکانی وەک ئێسک، قەپێڵک، موو، کیتین، پولەکە، پێست، پرۆتینەکان و دی ئێن ئەی دەپشکنێت بۆ بەدەستھێنانی زانیاری لەسەر کارلێکە مێژووییەکانی نێوان مرۆڤ و ئاژەڵ و بارودۆخی ژینگەیی.[١] لەکاتێکدا ئێسک و قەپێڵکەکان مەیلیان ھەیە زیاتر بمێننەوە لە چوارچێوە شوێنەوارناسییەکاندا، مانەوەی پاشماوەی ئاژەڵەکان بەگشتی کەمە.[٢] تێکچوون یان پارچەپارچەبوونی پاشماوە ئاژەڵییەکان تەحەدییات دروست دەکات لە شیکردنەوە و لێکدانەوەی وردی داتاکاندا.[٢]

زووارکیۆلۆجی بە سروشتی نێوانبوارەکەی ناسراوە، و پەیوەندی لە نێوان لێکۆڵینەوەکانی کۆمەڵگە مرۆییە دێرینەکان و شانشینی ئاژەڵاندا دروست دەکات.[٣] پسپۆڕانی ئەم بوارە، کە خاوەنی باکگراوندی زانستیی جیاوازن لەوانە مرۆڤناسی، بەردینناسی و ژینگەناسی، ئامانجی سەرەکییان ناسینەوە و تێگەیشتنە لە کارلێکەکانی مرۆڤ لەگەڵ ئاژەڵ و ژینگەکانیاندا.[٤] لە ڕێگەی شیکردنەوەی پاشماوە ئاژەڵییەکانەوە، زووارکیۆلۆجیستەکان دەتوانن زانیاری لەسەر پارێزی خۆراکیی ڕابردوو، شێوازەکانی دەستەمۆکردن، بەکارھێنانی ئامرازەکان و ڕەفتارە ڕێوڕەسمییەکان بەدەست بھێنن، بەمەش بەشدار دەبن لە تێڕوانینێکی گشتگیر بۆ کارلێکەکانی نێوان مرۆڤ و ژینگە و ژێربواری شوێنەوارناسیی ژینگەیی.

سەرچاوەکان

[دەستکاری]
  1. «Zooarchaeology | Reading Ancient Animal Remains». zooarch.illinoisstatemuseum.org. لە ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ ھێنراوە.
  2. 1 2 Yohe II، Robert M. (٢٠٠٦). Archaeology: The Science of the Human Past. Pearson. لاپەڕە ٢٤٨–٢٦٤.
  3. «Zooarchaeology | Reading Ancient Animal Remains». zooarch.illinoisstatemuseum.org. لە ٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٠ ھێنراوە.
  4. L. Lloveras؛ M. Moreno-García؛ J. Nadal (ئەیلوولی ٢٠٠٩). «The eagle owl (Bubo bubo) as a leporid remains accumulator: taphonomic analysis of modern rabbit remains recovered from nests of this predator». International Journal of Osteoarchaeology. ١٩ (5). doi:١٠.١٠٠٢/oa.v١٩:٥. ISSN ١٠٤٧-٤٨٢X.