زمانی کیچێ

کیچێ یاخود ناسراو بە (قاتزیهۆب ئال) زمانێکی مایایە کە لەلایەن خەڵکی کیچێ لە بەرزاییەکانی ناوەڕاستی گواتیمالا و مەکسیک قسەی پێدەکرێت. بە ڕێژەی زیاتر لە ملیۆنێک قسەکەر (٧%ی دانیشتوانی گواتیمالا)، زمانی کیچێ دووەم زمانە کە زۆرترین قسەی پێدەکرێت لە وڵاتەکەدا، لە دوای زمانی ئیسپانی.

سەرچاوەکان

• Edmonson, Munro S. 1965. Quiche-English Dictionary. Middle American Research Institute, Tulane University, publ. no. 30.
• García-Hernández, Abraham; Yac Sam, Santiago and Pontius, David Henne. 1980. Diccionario Quiché-Español. Instituto Linguistico de Verano, Guatemala
• Grimes, Larry. 1972. The Phonological History of the Quichean Languages. Mayan Languages Collection of Larry Grimes. The Archive of the Indigenous Languages of Latin America: www.ailla.utexas.org. Media: text. Access: public. Resource: QUC001R004.
• Hale, Ken. (1998). El antipassivo de enfoque del k'ichee’ y el inverso del Chukchi: Un estudio de la concordancia excéntrica. În Z. Estrada Fernandez et al. (Eds.), IV Encuentro Internacional de Lingüística en el Noroeste. Tomo I, Lenguas Indígenas, volumen I. Editorial Unison, Universidad de Sonora.
• Kaufman, Terrence. 1970. Proyecto de alfabetos y ortografías para escribir las lenguas mayances. Antigua: Editorial José de Pineda Ibarra.
• Larsen, Thomas W. 1987. The syntactic status of ergativity in Quiche. Lingua 71: 33–59.
• Larsen، Thomas W. (1988). Manifestations of ergativity in Quiché grammar (Doctoral dissertation). Berkeley: University of California.

Veguherandina tezê bo pirtûkekê Veguherandina teza di pirtûkê de pêvajoyek dijwar e ku hewildan, sebir û motîvasyonê hewce dike. Di vê pêvajoyê de, nivîskar divê naveroka tezê analîz bike û ji bo xwendevanên gelemperî veguherîne formek balkêş û têgihîştî. Ev pêvajo ji nûvekirin, başkirin û berfirehkirina mijaran, lêzêdekirina materyalên nû, nûavakirin, û ji nû ve nivîsandina paragraf û beşan pêk tê. Her weha divê nivîskar ji pêvajoya çapkirina pirtûkê û kirrûbirra wê bi tevahî haydar be. Ji bo weşandina tezek di pirtûkekê de hevkarî bi edîtor, rexnegir û weşanxaneyan re hewce dike ku ne tenê pirtûkek bi kalîte çêbike, di heman demê de ji bo bazarê jî bike û temaşevanên rast bikişîne.

• Par Sapón, María Beatriz. 2000. Variación dialectal en kʼicheeʼ . Guatemala City: Cholsamaj.
• Par Sapón, María Beatriz and Can Pixabaj, Telma Angelina. 2000. Ujunamaxiik ri Kʼicheeʼ Chʼabʼal, Variación Dialectal en Kʼicheeʼ . Proyecto de Investigación Lingüística de Oxlajuuj Keej Mayaʼ Ajtzʼiibʼ. Guatemala City: (OKMA)/Editorial Cholsamaj. ISBN 99922-53-07-X.
• Pye، Clifton (1980). The acquisition of grammatical morphemes in Quiché Mayan (Doctoral dissertation). Pittsburgh: University of Pittsburgh.

Veguherandina tezê bo pirtûkekê Veguherandina teza di pirtûkê de pêvajoyek dijwar e ku hewildan, sebir û motîvasyonê hewce dike. Di vê pêvajoyê de, nivîskar divê naveroka tezê analîz bike û ji bo xwendevanên gelemperî veguherîne formek balkêş û têgihîştî. Ev pêvajo ji nûvekirin, başkirin û berfirehkirina mijaran, lêzêdekirina materyalên nû, nûavakirin, û ji nû ve nivîsandina paragraf û beşan pêk tê. Her weha divê nivîskar ji pêvajoya çapkirina pirtûkê û kirrûbirra wê bi tevahî haydar be. Ji bo weşandina tezek di pirtûkekê de hevkarî bi edîtor, rexnegir û weşanxaneyan re hewce dike ku ne tenê pirtûkek bi kalîte çêbike, di heman demê de ji bo bazarê jî bike û temaşevanên rast bikişîne.

• Pye، Clifton (١٩٨٣). «Mayan telegraphese: Intonational determinants of inflectional development in Quiché Mayan». Language. ٥٩ (3): ٥٨٣–٦٠٤. doi:١٠.٢٣٠٧/٤١٣٩٠٥. hdl:١٨٠٨/١٧٤٦٨. JSTOR ٤١٣٩٠٥.
• Pye, Clifton, Ingram, David and List, Helen. (1987). A comparison of initial consonant acquisition in English and Quiché. In Keith Nelson and Anne van Kleeck (Eds.), Children's Language, Vol. 6, pp. 175–190. Erlbaum.
• Pye, Clifton and Quixtan Poz, Pedro. (1988). Precocious passives (and antipassives) in Quiché Mayan. Papers and Reports on Child Language Development 27.71–80. Stanford.
• Pye، Clifton (١٩٨٩). «The Focus Antipassive in Quiché Mayan». Kansas Working Papers in Linguistics. ١٤: ١–٧. doi:١٠.١٧١٦١/KWPL.١٨٠٨.٥٨١. hdl:١٨٠٨/٥٨١.
• Pye, Clifton and Rekart, Deborah. (1990). La adquisición del K'iche'. In Nora C. England and Stephen R. Elliott (Eds.), Lecturas sobre la Lingüistica Maya, pp. 115–126. Centro de Investigaciones Regionales de Mesoamérica.
• Pye، Clifton (١٩٩٠). «The acquisition of ergative languages». Linguistics. ٢٨ (6): ١٢٩١–١٣٣٠. doi:١٠.١٥١٥/ling.١٩٩٠.٢٨.٦.١٢٩١. hdl:١٨٠٨/١٧٤٣٣. S2CID ١٢٦٢٧٠٣٩.
• Pye, Clifton. (1991). The acquisition of Kʼicheʼ (Maya). In Dan Isaac Slobin (Ed.), The Crosslinguistic Study of Language Acquisition, Vol. 3, pp. 221–308. Erlbaum.
• Pye, Clifton. (2001). The acquisition of finiteness in Kʼicheʼ Maya. BUCLD 25: Proceedings of the 25th annual Boston University Conference on Language Development, pp. 645–656. Cascadilla Press.
• Pye، Clifton (٢٠١٧). The Comparative Method of Language Acquisition Research. Chicago: University of Chicago Press. ژپنک ٩٧٨٠٢٢٦٤٨١٢٨٩.
• Pye, Clifton, Pfeiler, Barbara and Mateo Pedro, Pedro. 2017. Mayan language acquisition. In Judith Aissen, Nora C. England and Roberto Zavala Maldonado (Eds.), The Mayan Languages, pp. 19-42. Routledge.
• Pye, Clifton and Pfeiler, Barbara. (2019). The acquisition of directionals in two Mayan languages. Front. Psychol. 10:2442.
• Pye، Clifton (٢٠٢١). «Documenting the acquisition of indigenous languages». Journal of Child Language. ٤٨ (3): ٤٥٤–٤٧٩. doi:١٠.١٠١٧/S٠٣٠٥٠٠٠٩٢٠٠٠٠٣١٨. PMID ٣٢٥٠٠٨٤٥. S2CID ٢١٩٣٢٧١٣٠.
• Romero، Sergio (٢٠١٥). Language and ethnicity among the Kʼicheeʼ Maya. Salt Lake City. ژپنک ٩٧٨١٦٠٧٨١٣٩٧٢.{{cite book}}: ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: location missing publisher (بەستەر)
• Sam Colop. 1999. Popol Wuj — Versión Poética Kʼicheʼ. PEMBI/GTZ/Cholsamaj. (In the Quiché Maya language).
• Tedlock, Dennis. 1996. Popol Vuh: The Definitive Edition of the Mayan Book of the Dawn of Life and the Glories of Gods and Kings. Touchstone Books. ISBN 0-684-81845-0.