دەیڤد ئارێیانۆ

دەیڤد ئارێیانۆ
دەیڤد ئارێیانۆ;
لەدایکبوون	٢٩ی تەممووزی ١٩٠٢; سانتیاگۆ، چیلی
مەرگ	٣ی ئایاری ١٩٢٧ (تەمەن ٢٤ ساڵ); ڤالادۆلید، ئیسپانیا
ھۆکاری مەرگ	ھەوکردنی پەردەی سک (Peritonitis) بەھۆی پێکانەوە
نەتەوە	چیلی
پیشە	یاریزانی تۆپی پێ، مامۆستا
چالاکبوون	١٩١٩–١٩٢٧
ناسراوە بە	دامەزرێنەری سەرەکی و یەکەمین کاپتنی یانەی کۆلۆ-کۆلۆ مردنی تراژیدی دوای پێکانی لەناو یاریگا
باڵا	٥ پێ و ٧ ئینچ (١.٧٠ م)

دەیڤد ئەلفۆنسۆ ئارێیانۆ مۆراگا (بە ئیسپانی: David Arellano؛ ١٩٠٢-١٩٢٧) یاریزانێکی تۆپی پێی پیشەگەری چیلی بوو کە وەک ھێرشبەر یاریی دەکرد. ئەو بە دامەزرێنەری سەرەکی و یەکەمین کاپتنی یانەی کۆلۆ-کۆلۆ دادەنرێت و یەکێکە لە گرنگترین کەسایەتییەکانی مێژووی تۆپی پێی چیلی. ژیانی وەرزشی و خودی ژیانی بە شێوەیەکی دڵتەزێن لە تەمەنێکی گەنجیدا کۆتایی ھات کاتێک دوای پێکانێکی ناو یاریگا گیانی لەدەستدا.

کاروانی وەرزشی

ماگایانێس و "یاخیبوونەکە"

ئارێیانۆ کاروانی پیشەگەریی خۆی لە یانەی ماگایانێس دەست پێ کرد. لەوێ بە خێرایی بووە یەکێک لە یاریزانە سەرەکییەکان، بەڵام لەگەڵ چەند ھاوڕێیەکی دیکەیدا ناڕازی بوون لە شێوازی بەڕێوەبردنی یانەکە و داوایان دەکرد کە یانەکە زیاتر پیشەگەرانە مامەڵە بکات و بارودۆخی یاریزانان باشتر بکات. ئەم ناکۆکییە ناوخۆییانە بووە ھۆی "یاخیبوونێک" کە تێیدا ئارێیانۆ و چەند یاریزانێکی دیکە بڕیاریان دا یانەکە جێبھێڵن.

دامەزراندنی کۆلۆ-کۆلۆ

لە ٤ی نیسانی ١٩٢٥، ئارێیانۆ و ھاوڕێکانی بە فەرمی یانەی کۆلۆ-کۆلۆیان دامەزراند، کە ناوی یەکێک لە سەرکردە مێژووییەکانی گەلی ماپوچێی چیلی بوو. ئارێیانۆ بووە یەکەمین کاپتنی یانەکە و ڕۆڵێکی سەرەکیی گێڕا لە داڕشتنی بناغەی یانەکەدا. یانەکە لە یەکەم وەرزی خۆیدا بەبێ ھیچ دۆڕانێک بووە پاڵەوان و بە خێرایی بووە یەکێک لە بەھێزترین و جەماوەریترین یانەکانی چیلی.

کاروانی نێودەوڵەتی

ئارێیانۆ نوێنەرایەتیی ھەڵبژاردەی چیلی کردووە و بەشێک بووە لە پێکھاتەی ھەڵبژاردەکە لە پاڵەوانێتیی جامی ئەمریکای باشوور (کە ئەوکات بە ناوی "پاڵەوانێتیی ئەمریکای باشوور" بوو) لە ساڵانی ١٩٢٤ و ١٩٢٦. ئەو بەوە ناسراوە کە یەکەم یاریزانی چیلی بووە کە "گۆڵی ئۆڵیمپیکۆ"ی تۆمار کردبێت، واتە گۆڵێک کە ڕاستەوخۆ لە لێدانی سوچەوە تۆمار دەکرێت.

کۆچی دوایی و میرات

لە کاتی گەشتێکی یانەی کۆلۆ-کۆلۆدا بۆ ئەورووپا لە ساڵی ١٩٢٧، لە ٢ی ئایاردا، لە یارییەکدا بەرامبەر یانەی "ڕیال یونیۆن دێ ڤالادۆلید" لە ئیسپانیا، ئارێیانۆ تووشی پێکدادانێکی توند بوو لەگەڵ یاریزانێکی بەرامبەردا. پێکانەکە بووە ھۆی ھەوکردنێکی توندی پەردەی سک (Peritonitis). ڕۆژی دواتر، لە ٣ی ئایاری ١٩٢٧، لە تەمەنی ٢٤ ساڵیدا گیانی لەدەستدا. مردنی ئەو شۆکێکی گەورە بوو بۆ یانەکە و بۆ تۆپی پێی چیلی. وەک ڕێزلێنانێکی ھەتاھەتایی، یانەی کۆلۆ-کۆلۆ چەندین شتیان بە ناوی ئەوەوە کردووە: یاریگای سەرەکیی یانەکە بە ناوی ئەوەوە ناونراوە و بووەتە "یاریگای مۆنومێنتال دەیڤد ئارێیانۆ".گرنگتر لەوەش، یانەی کۆلۆ-کۆلۆ شریتێکی ڕەشی ھەمیشەیی خستووەتە سەر بەشی سەرەوەی لۆگۆی یانەکەیان، وەک ھێمایەک بۆ ماتەمینیی ھەتاھەتایی بۆ ئارێیانۆ.

ئامارەکانی کاروانی وەرزشی

یانە	وەرز	خول	کۆی گشتی
ماگایانێس	١٩١٩	٥ (١)	٥ (١)
١٩٢٠	١٧ (٧)	١٧ (٧)
١٩٢١	٢١ (١٦)	٢١ (١٦)
١٩٢٢	٢٧ (٢٥)	٢٧ (٢٥)
١٩٢٣	١٨ (٩)	١٨ (٩)
١٩٢٤	١٥ (١٠)	١٥ (١٠)
کۆی گشتی	١٠٣ (٦٨)	١٠٣ (٦٨)
کۆلۆ-کۆلۆ	١٩٢٥	١١ (١١)	١١ (١١)
١٩٢٦	٧ (١٣)	٧ (١٣)
١٩٢٧	٠ (٠)	٠ (٠)
کۆی گشتی	١٨ (٢٤)	١٨ (٢٤)

دەستکەوتەکان

یانەکان

ماگایانێس

پاڵەوانێتیی سانتیاگۆ (٢ جار): ١٩٢٠، ١٩٢١

کۆلۆ-کۆلۆ

خولی ناوەندیی سانتیاگۆ (١ جار): ١٩٢٥

سەرچاوەکان

لە ویکیپیدیای ئینگلیزییەوە وەرگیراوە بەڵام بە داڕشتنێکی جیاواز نەک وشە بە وشە.