دیێ
| دیێ | |
|---|---|
| وڵات | عێراق |
| دابەشکاریی کارگێڕی | عێراق |
| پۆتانی شوێن | ٣٧°٨′٣″N ٤٣°١٠′٤٤″E |
 | |
دیێ (بە سوریانی: ܕܗܐ) گوندێکە دەکەوێتە دۆڵی لە سنووری قەزای ئامێدی لە پارێزگای دھۆک لە ھەرێمی کوردستان.
لە گوندەکەدا چەندین کڵێسا ھەیە، لەوانە: مار شمۆنی، مار گێرگێس، و مار قەیووما.[١]
مێژوو
[دەستکاری]کڵێسای مارت شموونی لە سەدەی پێنجەمدا دامەزراوە، لە کاتێکدا کڵێسای مار قیووما لە سەدەی دەیەمدا دروستکراوە. پێدەچێت دانیشتووانی دیێ لە سەردەمێکی زۆر کۆنترەوە، پێش سەدەی چواردەهەم، شوێنکەوتووی کڵێسای ڕۆژهەڵات بووبن. لە ساڵی ١٨٥٠دا، ١٠ خێزانی ئاشووری لە دیێ نیشتەجێ بوون و یەک کڵێسەیان هەبووە کە وەک بەشێک لە ئەپستۆریای برواری کاری کردووە.[٢]
لە دوای جینۆسایدی ئاشوورییەکان، ئاشوورییەکانی هۆزی تیاری عەلیتا پەنایان بۆ دیێ هێنا و لە ساڵی ١٩٢٠ تێیدا نیشتەجێ بوون. ژمارەی دانیشتووانی گوندەکە لە ١٤٠ کەسەوە لە ساڵی ١٩٣٣ بۆ ٢٩ کەس لە ساڵی ١٩٣٨ دابەزی. سەرژمێریی ساڵی ١٩٥٧ی عێراق ٢٩٢ کەسی تۆمار کردووە، و ژمارەکە بۆ ٦١٥ کەس بە ١٠٠ خێزانەوە تا ساڵی ١٩٦١ بەرز بووەوە. هەڵگیرسانی ململانێی عێراق و کورد لە ساڵی ١٩٦١ بووە هۆی وێرانکارییەکی زۆری گوندەکە لە ساڵانی دواتردا، و بە تەواوی لە کاتی شاڵاوی ئەنفال لە ساڵی ١٩٨٨ وێران کرا، کە ٥٠ خێزانی ناچار بە هەڵاتن کرد.[٣]
دواتر، ٢٠ خێزان گەڕانەوە بۆ دیێ دوای دروستکردنی ناوچە دژەفڕینەکانی عێراق لە دوای ڕاپەڕینە جەماوەرییەکەی ساڵی ١٩٩١.[٤][٥] لە ساڵی ٢٠٠٣دا، ئەم خێزانانە ڕووبەڕووی دەستبەسەرداگرتنی نایاسایی زەوییەکانیان بوونەوە لەلایەن کوردەکانەوە. لیژنەی باڵای کاروباری مەسیحییەکان ٥٦ خانووی دروست کرد و ژێرخانی گوندەکەی پەرەپێدا تا ساڵی ٢٠١٢، کە لەو ساڵەدا گوندەکە ٢٥٠ شوێنکەوتووی کڵێسای ڕۆژهەڵاتی ئاشووری تێدا نیشتەجێ بوو.[٦] لە شەوی ١٣ی تەممووزی ٢٠١٦دا، گوندەکە بەهۆی ئاگرکەوتنەوە زیانێکی زۆری بەرکەوت؛ گوندنشینان ئاماژەیان بەوەدا کە ئاگرکوژێنەوە هیچ هەوڵێکیان بۆ کوژاندنەوەی ئاگرەکە نەداوە.[٧]
سەرچاوەکان
[دەستکاری]- ↑ «Dehe». www.ishtartv.com. لە ٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ ھێنراوە.
- ↑ Wilmshurst, David (2000). The Ecclesiastical Organisation of the Church of the East, 1318–1913. Peeters Publishers. ISBN 978-90-429-0876-5.
- ↑ Donabed, Sargon George (2015). Reforging a Forgotten History: Iraq and the Assyrians in the Twentieth Century. Edinburgh University Press. ISBN 978-0-7486-8605-6.
- ↑ Khan, Geoffrey (2008). The Neo-Aramaic Dialect of Barwar. Brill. ISBN 978-90-474-2350-1.
- ↑ al-Fuadi, Fallah (27 August 2012). "The role of the Supreme Committee for Christian Affairs in the reconstruction of the Christian villages in the Kurdistan region of Iraq". Al-Etihad (in Arabic). Retrieved 20 April 2020.
- ↑ "Christian Communities in the Kurdistan Region". Ishtartv.com. 2012. Retrieved 20 April 2020.
- ↑ "Fire ravages Assyrian village in north Iraq". World Council of Arameans. 19 July 2016. Retrieved 20 April 2020.
