داگیرکردنی پۆڵەندا (١٩٣٩–١٩٤٥)
داگیرکردنی پۆڵەندا (بە پۆڵەندی: Okupacja niemiecka ziem polskich) دەستی پێکرد لەلایەن ئەڵمانیای نازی و یەکێتیی سۆڤیەت لە جەنگی جیھانیی دووەم (١٩٣٩–١٩٤٥) لەگەڵ داگیرکردنی ئەڵمانیا و سۆڤیەت بۆ سەر پۆڵەندا لە ئەیلوولی ١٩٣٩، و بە فەرمی بە شکستی ئەڵمانیا لەسەر دەستی ھاوپەیمانان لە مانگی ئایاری ١٩٤٥ کۆتایی ھات. لە تەواوی سەردەمی داگیرکاریدا، زەوییەکانی پۆڵەندا لە نێوان ئەڵمانیای نازی و یەکێتیی سۆڤیەتدا دابەشکران، کە ئامانجی نەھێشتنی کلتووری پۆڵەندا و ملکەچکردنی گەلەکەی بوو.[١] ئەڵمانیا لە کاتی ھێرشی سەرەتا سەرکەوتووی ئەڵمانیا بۆ سەر یەکێتیی سۆڤیەت لە ھاوین و پاییزی ساڵی ١٩٤١دا ھێرشی کردە سەر ئەو خاکە پۆڵەندییانەی کە سۆڤیەت لکاندبووی. سوپای سوور ھێزەکانی ئەڵمانیای لە یەکێتیی سۆڤیەت دەرکرد و لە سنوورەکانەوە لە باقی ئەورووپای ناوەند و ڕۆژھەڵاتەوە ھاتە ناو پۆڵەندا.
کۆمەڵناس تادێوس پیۆترۆڤسکی دەڵێت ھەردوو دەسەڵاتی داگیرکەر دووژمنایەتی بوونی سەروەری پۆڵەندا و گەلەکەی و کولتوورەکەی بوون و ئامانجی خۆیان دانا بۆ لەناوبردنی.[٢] پێش ئۆپەراسیۆنی باربارۆسا، ئەڵمانیا و یەکێتیی سۆڤیەت سیاسەتەکانیان سەبارەت بە پۆڵەندا ھەماھەنگ کرد، کە بە ڕوونی لە چوار کۆنفرانسی ڤیستاپۆ «کۆمیسیاری گەل بۆ کاروباری ناوخۆ» دا دەرکەوت، کە داگیرکەران پلانەکانیان بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ بزووتنەوەی بەرخۆدانی پۆڵەندا تاوتوێ کرد.[٣]
نزیکەی ٦ ملیۆن ھاووڵاتی پۆڵەندی- نزیکەی ٢١٫٤٪ی دانیشتووانی پۆڵەندا- لە نێوان ساڵانی ١٩٣٩ و ١٩٤٥ لە ئەنجامی داگیرکارییەکەدا کوژران،[٤] نیوەیان پۆڵەندی نەتەوەیی بوون و نیوەکەی تریان جوولەکەی پۆڵەندی بوون. زیاتر لە ٩٠٪ی کوژراوەکان قوربانیی ناسەربازی بوون، چونکە زۆربەی ھاووڵاتیانی مەدەنی بە مەبەست لە ئۆپەراسیۆنە جیاوازەکاندا کە لەلایەن ئەڵمانییەکان و سۆڤیەتەکانەوە دەستیپێکردبوو، کرانە ئامانج.[٤] بەگشتی، لەکاتی داگیرکردنی خاکی پۆڵەندی پێش جەنگی ئەڵمانیا، ١٩٣٩–١٩٤٥، ئەڵمانییەکان ٥٬٤٧٠٬٠٠٠–٥٬٦٧٠٬٠٠٠ پۆڵەندییان کوشت، لەنێویاندا ٣٬٠٠٠٬٠٠٠ جوولەکە لە ڕووداوێکدا کە بە کۆمەڵکوژی بە مەبەست و سیستماتیک لەکاتی دادگاییکردنی نورنبێرگدا وەسفکرا.
لە مانگی ئابی ٢٠٠٩ توێژەرانی پەیمانگای یادکردنەوەی نیشتمانیی پۆڵەندا (IPN) ژمارەی قوربانییان لە پۆڵەندا (بە جوولەکەکانی پۆڵەندیشەوە) لە نێوان ٥٫٤٧ بۆ ٥٫٦٧ ملیۆن (بەھۆی ئۆپەراسیۆنەکانی ئەڵمانیا) و ١٥٠ ھەزار (بەھۆی سۆڤیەت)ەوە خەمڵاند، کە دەکاتە نزیکەی ٥٫٦٢ و ٥٫٨٢ ملیۆن بە گشتی.
سەرچاوەکان
[دەستکاری]- ↑ Polish Ministry of Foreign Affairs (٢٠١٤). The German Occupation of Poland. Washington, D.C.: Dale Street Books. لاپەڕە ١٠–٢٨. ژپنک ٩٧٨-١-٩٤١٦٥٦-١٠-٥.
- ↑ Judith Olsak-Glass (کانوونی دووەمی ١٩٩٩). «Review of Piotrowski's Poland's Holocaust». Sarmatian Review. لە ڕەسەنەکە لە ١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ ئەرشیڤ کراوە.
Piotrowski argues that from the very beginning, it was Stalin's aim to ensure that an independent Poland would never reemerge in the postwar period. The prisons, ghettos, internment, transit, labor and extermination camps, roundups, mass deportations, public executions, mobile killing units, death marches, deprivation, hunger, disease, and exposure all testify to the 'inhuman policies of both Hitler and Stalin and 'were clearly aimed at the total extermination of Poland's citizens, both Jews and Christians. Both regimes endorsed a systematic program of genocide.
{{cite journal}}: بیرخستنەوەی journal پێویستی بە|journal=ھەیە (یارمەتی) - ↑ "Terminal horror suffered by so many millions of innocent Jewish, Slavic, and other European peoples as a result of this meeting of evil minds is an indelible stain on the history and integrity of Western civilization, with all of its humanitarian pretensions" (Note: "this meeting" refers to the most famous third (Zakopane) conference).Conquest, Robert (1991). "Stalin: Breaker of Nations". New York, N.Y. : Viking. ISBN 0-670-84089-0
- 1 2 Tadeusz Piotrowski (١٩٩٧). Poland's Holocaust: Ethnic Strife, Collaboration with Occupying Forces and Genocide... McFarland & Company. لاپەڕە ٢٩٥. ژپنک ٠-٧٨٦٤-٠٣٧١-٣. لە ڕەسەنەکە لە ٨ی ئایاری ٢٠٢٠ ئەرشیڤ کراوە. See also review
