داڕێژە:لابردنی ھاوڕەگەزخوازی لە کردارە نایاساییەکان لە جیھاندا

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search
لابردنی ھاوڕەگەزخوازی وەک نایاسایی بەپێی ساڵ لە ناوچەکانی جیھاندا

██ ١٧٩٠–١٧٩٩ ██ ١٨٠٠–١٨٢٩ ██ ١٨٣٠–١٨٣٩ ██ ١٨٤٠–١٨٥٩ ██ ١٨٦٠–١٨٦٩ ██ ١٨٧٠–١٨٧٩ ██ ١٨٨٠–١٨٨٩ ██ ١٨٩٠–١٩٢٩ ██ ١٩٣٠–١٩٣٩ ██ ١٩٤٠–١٩٤٩١
██ ١٩٥٠–١٩٥٩ ██ ١٩٦٠–١٩٦٩ ██ ١٩٧٠–١٩٧٩ ██ ١٩٨٠–١٩٨٩ ██ ١٩٩٠–١٩٩٩٢ ██ ٢٠٠٠–٢٠٠٩ ██ ٢٠١٠–ئێستا ██ یاساییە٣ ██ بۆ پیاو نایاساییە ██ نایاساییە

١لەکاتی شەڕی جیھانی دووەمدا، ئاڵمانیای نازی چەند ناوچەیەکی خستە ژێر دەستی خۆیەوە و چەند سیاسەتێکی دامەزراند کە بووە ھۆی درێژکردنەوە و بەھێزکردنی سیاسەتەکانی ئەڵمانیا دژی ھاوڕەگەزخوازی. چالاکی ھاوڕەگەز لەم شوێنانەدا یاسایی بوون پێش داگیرکردنیان لەلایەن ئەڵمانیاوە: ڕاینی خواروو (یاسایی بوو لە ١٧٩١)، بەلجیکا (١٧٩٥)، بێلونۆ (١٨٩٠)، فریولی ڤێنیتسیا گولیا (١٨٩٠)، ڕاینی سەروو (١٧٩١)، شانشینی ھۆڵەندا (١٨١١)، نۆر (١٧٩١)، پا دی-کالیا (١٧٩١)، پۆڵەندا (١٩٣٢)، لەگەڵ ترێنتینۆ ئوڵتۆ ئێجی (١٨٩٠). ھەموو ئەم ناوچانەی کە ئەڵمانیای نازی گرتبوونی دوای شەڕی جیھانی دووەم ئازادی خۆیان بەدەست ھێنایەوە و پەیوەندی ھاوڕەگەزیان دووبارە یاسایی کردەوە.
٢لە ئایاری ١٩٧٣دا، کۆماری لیبیای عەرەب خەتی ئۆزۆی لە چاد داگیرکرد و کردییە بەشێک لە لیبیا، بۆیە سیاسەتەکانی لیبیا دژی چالاکی پەیوەندییە ھاوڕەگەزەکان درێژ بۆوە بۆ خەتی ئۆزۆش. دواتر ناوچەی خەتی ئۆزۆ درایەوە بە چاد و پەیوەندی ھاوڕەگەز دووبارە یاسایی کرایەوە.
٣چالاکیی پەیوەندی ھاوڕەگەز ھەرگیز بە تاوان ناو نەبراوە لەم ناوچانە: بێنین، بورکینافاسۆ، کەمبۆدیا، کۆماری ئەفریقای ناوەندی، چاد، دوورگەی کلیپەرتۆن، کۆماری کۆنگۆ، کۆتدیڤوار، کۆماری دیموکراتیی کۆنگۆ، پۆلینیسیای فەڕەنسا، ناوچەکانی باکوور و باشووری ئەتلانتیکی فەڕەنسی، گابۆن، لاوس، ماداگاسکار، مالی، مایۆت، کێلۆدێنیای نوێ، نیجەر، کۆریای باکوور، ڕواندا، کۆریای باشوور، ڤیێتنام.