خزمەتکاری دوو حەرەمی پیرۆز
| خزمەتکاری دوو حەرەمی پیرۆز | |
|---|---|
| خَادِمُ ٱلْحَرَمَیْنِ ٱلشَّرِيفَیْنِ خادیمول حەرەمێنش شەریفێن | |
 | |
| Incumbent | |
_(cropped).jpg) | |
سەلمان کوڕی عەبدولعەزیز since ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥ | |
| وردەکارییەکان | |
| شێواز | خاوەنشکۆ مجێوری دوو حەرەمی پیرۆز |
| میراتگری قەبڵێنراو | محەممەد کوڕی سەلمان |
| یەکەم پاشا |  سەڵاحەددین |
| دروستبوون | سەدەی ١٢ھەم تشرینی دووەمی ١٩٨٦ |
| نیشتەجێبوون | کۆشکی یەمامە (ڕیاض) کۆشکی سەلام (جددە) |
| ماڵپەڕ | https://houseofsaud.com |
خزمەتکاری دوو حەرەمی پیرۆز (بە عەرەبی: خَادِمُ ٱلْحَرَمَیْنِ ٱلشَّرِیفَیْنِ, بە وشەبەوشە 'خزمەتکاری دوو مزگەوتی پیرۆز')، یان پارێزەری دوو شارە پیرۆزەکە، نازناوێکی شاھانەیە کە لە ساڵی ١٩٨٦ەوە بە فەرمی لەلایەن پاشاکانی سعوودییەوە بەکاردەھێنرێت. لە مێژوودا ئەم نازناوە لەلایەن زۆرێک لە فەرمانڕەوا موسڵمانەکانەوە لە ڕابردوودا بەکارھێنراوە، لەوانە ئەییووبییەکان و مەمالیکەکان و عوسمانییەکان و فەرمانڕەوا شەریفییەکانی حیجاز. نازناوەکە ھەندێک جار بە ئاماژەی خەلیفەی دیفاکتۆی ئیسلام دادەنرا،[١] بەڵام بە شێوەیەکی سەرەکی ئاماژەیە بۆ ئەو فەرمانڕەوایەی کە بەرپرسیارێتیی پاسەوانی و پاراستنی دوو پیرۆزترین مزگەوت لە ئیسلامدا دەگرێتە ئەستۆ: مزگەوتی حەرام (بە عەرەبی: اَلْمَسْجِدُ ٱلْحَرَامُ، 'مزگەوتی پیرۆز') لە مەککە و مزگەوتی پێغەمبەر (بە عەرەبی: اَلْمَسْجِدُ ٱلنَّبَوِيُّ) لە مەدینە،[٢][٣] کە ھەردووکیان لە ناوچەی حیجازی[٤] ی سعوودییەن. خزمەتکاری دوو حەرەم لەلایەن ٥٠٠ موسڵمانەکە (بڵاوکراوەیەکە)ەوە وەک بەھێزترین و کاریگەرترین کەس لە ئیسلام و لقی سوننەی ئیسلامدا دەستنیشانکراوە، ھەروەھا بەھێزترین فەرمانڕەوای موسڵمان و عەرەب لە جیھاندا.[٥]
مێژوو
[دەستکاری]
باوەڕوایە یەکەم کەس کە ئەو نازناوەی بەکارھێناوە و بۆی بەکارھاتووە سەڵاحەددینی ئەییووبی بووە.[٦]
سوڵتانی عوسمانی سەلیمی یەکەم دوای شکستپێھێنانی مەمالیکەکان و بەدەستھێنانی کۆنتڕۆڵکردنی مەککە و مەدینە لە ساڵی ١٥١٧دا، ئەو نازناوەی گرتەبەر. سوڵتان سەلیم لەبڕی ئەوەی خۆی وەک حاکیمول حەرەمەین (بە عەرەبی: حَاكِمُ الْحَرَمَيْن، فەرمانڕەوای دوو مزگەوتە پیرۆزەکە) بناسێنێت، خۆی وەک خادیمول حەرەمەین (بە عەرەبی: خَادِمُ الْحَرَمَيْن، خزمەتکاری دوو مزگەوتە پیرۆزەکە) ناساند. (ئەمەش وەک دەربڕینی ڕێز)[٧][٨][٩]
یەکەم شای سعوودییە کە ئەو نازناوەی گرتە ئەستۆ، فەیسەڵ کوڕی عەبدولعەزیز (١٩٠٦–١٩٧٥) بوو. خالیدی جێنشینەکەی ئەو نازناوەی بەکارنەھێناوە،[٦] بەڵام فەھدی جێنشینی دواتر نازناوەکەی بەکارھێناوەتەوە و بە نازناوی «خاوەنشکۆ»ی گۆڕیوەتەوە.[١٠] شای ئێستا، سەلمان کوڕی عەبدولعەزیز ئالە سعوود، ھەمان نازناوی وەرگرتووە، دوای مردنی شا عەبدوڵڵا لە ٢٣ی ١ی ٢٠١٥.[٣]
پێڕستی خزمەتکارانی دوو حەرەم
[دەستکاری]ئەییووبییەکان
[دەستکاری]- سەڵاحەددینی ئەییووبی (سەڵاحوددین یووسف بنو ئەییووب، ١١٣٧-١١٩٣)
مەمالیکەکان (١٢٥٠-١٥١٧)
[دەستکاری]مەمالیکە بەحرییەکان (تورکەکان) (١٢٥٠-١٣٨٢)
- شەجەرە دوڕ (ح. ١٢٥٠)
- عیززەددین ئایبەک (ح. ١٢٥٠-١٢٥٧)
- نورەددین عەلی (ح. ١٢٥٧-١٢٥٩)
- سەیفەددین قوتز (ح. ١٢٥٩-١٢٦٠)
- بایبەرس (ح. ١٢٦٠–١٢٧٧)
- سەعید بەرەکه (ح. ١٢٧٧-١٢٧٩)
- سولامیش (ح. ١٢٧٩)
- قەلاوون (ح. ١٢٧٩-١٢٩٠)
- ئەشڕەف خەلیل (ح. ١٢٩٠-١٢٩٣)
- ناسڕ محەممەد (سەردەمی یەکەم: ١٢٩٣-١٢٩٤)
- کتبووغا (ح. ١٢٩٤–١٢٩٦)
- لاجین (ح. ١٢٩٦-١٢٩٩)
- ناسڕ محەممەد (سەردەمی دووەم: ١٢٩٩-١٣٠٩)
- بایبەرس جەشناکیر (ح. ١٣٠٩-١٣١٠)
- ناسڕ محەممەد (سەردەمی سێیەم: ١٣١٠-١٣٤١)
- سەیفەددین ئەبووبەکر (ح. ١٣٤١)
- عەلائەددین کوجوک (ح. ١٣٤١-١٣٤٢)
- ناسڕ شیھابەددین ئەحمەد (ح. ١٣٤٢)
- عیمادەددین ئەبوولفیدا ئیسماعیل (ح. ١٣٤٢-١٣٤٥)
- کامیل سەیفەددین شەعبان (ح. ١٣٤٥-١٣٤٦)
- سەیفەددین حاجی (ح. ١٣٤٦-١٣٤٧)
- ناسڕ حەسەن (سەردەمی یەکەم: ١٣٤٧-١٣٥١)
- ساڵح ساڵح (ح. ١٣٥١-١٣٥٤)
- ناسڕ حەسەن (سەردەمی دووەم: ١٣٥٤-١٣٦١)
- سەڵاحەددین محەممەد (ح. ١٣٦١-١٣٦٣)
- ئەشڕەف زەینەددین شەعبان (ح. ١٣٦٣-١٣٧٧)
- عەلائەددین عەلی (ح. ١٣٧٧-١٣٨١)
- سەڵاحەددین حاجی (سەردەمی یەکەم: ١٣٨١-١٣٨٢)
مەمالیکە بورجییەکان (چەرکەسییەکان) (١٣٨٢-١٥١٧)
- بەرقووق (سەردەمی یەکەم: ١٣٨٢-١٣٨٩؛ سەردەمی دووەم: ١٣٩٠-١٣٩٩)
- ناسڕەددین فەڕەج (ح. ١٣٩٩-١٤١٢) (پچڕانی بەشەکی)
- عیزەددین عەبدولعەزیز (ح. ١٤٠٥)
- سەیفەددین بەرسبای (ح. ١٤٢٢-١٤٣٨)
- جەقمەق (ح. ١٤٣٨-١٤٥٣)
- سەیفەددین ئیناڵ (ح. ١٤٥٣-١٤٦١)
- سەیفەددین خۆشقەدەم (ح. ١٤٦١-١٤٦٧)
- سەیفەددین بلبای (ح. ١٤٦٧)
- تیمووربوغا (ح. ١٤٦٧-١٤٦٨)
- قایتبای (ح. ١٤٦٨-١٤٩٦)
- محەممەد قایتبای (ح. (١٤٩٦-١٤٩٨؛ دیسانەوە: ١٤٩٨-١٥٠٠)
- قەنسووھ غووری (ح. ١٥٠١-١٥١٦)
- تومان بەگی دووەم (ح. ١٥١٦–١٥١٧)
عوسمانییەکان (١٥١٧-١٩٢٤)
[دەستکاری]فەرمانڕەواکانی عوسمانی لە فەتحکردنی میسری مەمالیکەوە لە ساڵی ١٥١٧ کە ئیدیعای خەلافەتیان دەکرد تاوەکوو ھەڵوەشاندنەوەیان لە ساڵی ١٩٢٤ نازناوی «خزمەتکاری دوو حەرەمی پیرۆز»یان بەدەستەوە بوو:
- سەلیمی یەکەم (ح. ١٥١٧–١٥٢٠)
- سلێمان قانوونی (ح. ١٥٢٠-١٥٦٦)
- سەلیمی دووەم (ح. ١٥٦٦-١٥٧٤)
- موڕادی سێیەم (ح. ١٥٧٤-١٥٩٥)
- محەممەدی سێیەم (ح. ١٥٩٥-١٦٠٣)
- ئەحمەدی یەکەم (ح. ١٦٠٣-١٦١٧)
- مستەفای یەکەم (ح. ١٦١٧-١٦١٨)
- عوسمانی دووەم (ح. ١٦١٨-١٦٢٢)
- مستەفای یەکەم (ح. ١٦٢٢-١٦٢٣)
- موڕادی چوارەم (ح. ١٦٢٣-١٦٤٠)
- ئیبراھیمی یەکەم (ح. ١٦٤٠-١٦٤٨)
- محەممەدی چوارەم (ح. ١٦٤٨-١٦٨٧)
- سلێمانی دووەم (ح. ١٦٨٧-١٦٩١)
- ئەحمەدی دووەم (ح. ١٦٩١-١٦٩٥)
- مستەفای دووەم (ح. ١٦٩٥-١٧٠٣)
- ئەحمەدی سێیەم (ح. ١٧٠٣-١٧٣٠)
- مەحموودی یەکەم (ح. ١٧٣٠-١٧٥٤)
- عوسمانی سێیەم (ح. ١٧٥٤-١٧٥٧)
- مستەفای سێیەم (ح. ١٧٥٧-١٧٧٤)
- عەبدولحەمیدی یەکەم (ح. ١٧٧٤-١٧٨٩)
- سەلیمی سێیەم (ح. ١٧٨٩-١٨٠٧)
- مستەفای چوارەم (ح. ١٨٠٧-١٨٠٨)
- مەحموودی دووەم (ح. ١٨٠٨-١٨٣٩)
- عەبدولمەجیدی یەکەم (ح. ١٨٣٩-١٨٦١)
- عەبدولعەزیز (ح. ١٨٦١-١٨٧٦)
- موڕادی پێنجەم (ح. ١٨٧٦)
- عەبدولحەمیدی دووەم (ح. ١٨٧٦-١٩٠٩)
- محەممەد پێنجەم (ح. ١٩٠٩-١٩١٨)
- محەممەدی شەشەم (ح. ١٩١٨-١٩٢٢)
- عەبدولمەجیدی دووەم (خەلیفە: ١٩٢٢-١٩٢٤) – دوا خەلیفەی عوسمانی، پارێزەری نازناوەکە بوو تا ھەڵوەشانەوەی خەلافەت.
سعوودەکان (١٩٨٦-ئێستا)
[دەستکاری]لە ساڵی ١٩٨٦ شا فەھدی سعوودییە، نازناوی «خاوەنشکۆ»ی بە «خزمەتکاری دوو حەرەمی پیرۆز» گۆڕییەوە. وە ھەموو شاکانی دواتری سعوودییە بەردەوام بوون لە بەکارھێنانی نازناوەکە:
- شا فەھد عەبدولعەزیز ئال سعوود (ح. ١٩٨٢-٢٠٠٥) – لە ساڵی ١٩٨٦دا نازناوی فەرمیی وەرگرت
- شا عەبدوڵڵا عەبدولعەزیز ئال سعوود (ح. ٢٠٠٥-٢٠١٥)
- شا سەلمان عەبدولعەزیز ئال سعوود (ح. ٢٠١٥–ئێستا)
سەرچاوەکان
[دەستکاری]- ↑ Wood، Paul (١ی ئابی ٢٠٠٥). «Life and legacy of King Fahd». BBC News. لە ٤ی ئازاری ٢٠١٦ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٦ی نیسانی ٢٠١١ ھێنراوە.
- ↑
{{cite news}}: بیرخستنەوەی واڵا (یارمەتی) - 1 2 «Custodian of the Two Holy Mosques King Abdullah bin Abdulaziz». The Saudi Embassy in Tokyo, Japan. لە ڕەسەنەکە لە ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١١ ئەرشیڤ کراوە. لە ٦ی نیسانی ٢٠١١ ھێنراوە. ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی
<ref>ی ھەڵە؛ ناوی «emjap» زیاتر لە یەک جار پێناسە کراوە لەگەڵ ناوەڕۆکی جیاوازدا - ↑ Hopkins، Daniel J.؛ 편집부 (٢٠٠١). Merriam-Webster's Geographical Dictionary. Merriam-Webster. لاپەڕە ٤٧٩. ژپنک ٠-٨٧٧٧٩-٥٤٦-٠. لە ١٧ی ئازاری ٢٠١٣ ھێنراوە.
- ↑ «The Five Most Influential Muslims in The World - British Muslim Magazine». ١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢. لە ڕەسەنەکە لە ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٣ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٣ ھێنراوە.
- 1 2 Fakkar، Galal (٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥). «Story behind the king's title». Arab News. لە ڕەسەنەکە لە ٤ی ئابی ٢٠١٦ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٧ی حوزەیرانی ٢٠١٦ ھێنراوە. ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی
<ref>ی ھەڵە؛ ناوی «ArabNews» زیاتر لە یەک جار پێناسە کراوە لەگەڵ ناوەڕۆکی جیاوازدا - ↑ داڕێژە:TDV Encyclopedia of Islam
- ↑ İlber Ortaylı, "Yavuz Sultan Selim" 14 November 2016 لە وەیبەک مەشین ئەرشیڤ کراوە., Milliyet (In Turkish)
- ↑ «İlber Ortaylı, "Surre alayı Topkapı Sarayı'ndan geçiyor"» [İlber Ortaylı, "The Surre procession passes through Topkapı Palace"]. Milliyet (بە تورکی). ٢٠ی نیسانی ٢٠٠٨. لە ٦ی ئازاری ٢٠١٦ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦ ھێنراوە.
- ↑ «Fahad played pivotal role in development». Gulf Daily News. ٢ی ئابی ٢٠٠٥. لە ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٢ی شوباتی ٢٠١٣ ھێنراوە.
