خان باجی
| « خان باجی » | |
|---|---|
| گۆرانی لە لایەن حەسەن زیرەک | |
| تۆماربوون | ڕادیۆی تەورێز |
| چەشن | فۆلکلۆر |
| زمان | کوردی، ئازەری، فارسی، ئەرمەنی |
خان باجی (بە کوردیی باکووری: Xan bacî) گۆرانییەکی فۆلکلۆری کوردییە لە پارچەکانی کوردستان، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، باشووری کوردستان، باکووری کوردستان سەرچاوەی گرتووە، ئەو گۆرانیە بە شێوەزاری کوردیی باکووری و سۆرانی گوتراوەتەوە و بە گۆرانییەکی بەناوبانگی فۆڵکی کوردی دادەنرێت.[١][٢]
دەقی گۆرانییەکە باس لە کچێکی گەنجی کورد دەکات، بە ناوی خان باجی، کە کچی ئاغاوانێکی دەوڵەمەند و خاوەن زەوییە و ساماندارێکی بەناوبانگە، کەچی عاشقی گەنجێکی شوانکارەی ھەژار دەبێت، بەڵام باوکی ئەم خۆشەویستییە پەسەند ناکات و ھەوڵدەدات ڕێگری بکات لەوەی ئەو دووانە بەیەک بگەن، سەرەڕای ڕێگری باوکی، خان باجی و خۆشەویستەکەی بەردەوامن لە دڵداری پەنھایی و لە کۆتاییدا بەیەکتری دەگەن و ھاوسەرگیری دەکەن.
کورتە
[دەستکاری]ئاوازی گۆرانییەکە زیندووە و ئارامبەخشە، لەگەڵ کێشێکی بەھێز کە ھەستی مرۆڤ خرۆش دەکات. زۆرجار لە ئاھەنگی ھاوسەرگیری و بۆنە تایبەتییەکانی تردا دەگوترێتەوە، کە لەلای کورد، ھەموو تەمەنەکان بە پیاو و زارۆکەوە دەتوانن بیڵێنەوە، ئەمەش گۆرانییەکە زیادتر تایبەت دەکات، ھەروەھا گۆرانییەکە لەلایەن گەلێک گۆرانیبێژ و میوزیکژەنی نێر و مێی کوردەوە کەڤەر کراوە و بووەتە کلاسیکێک لە مۆسیقای کوردیدا، ناوبانگەکەی لە دەرەوەی ناوچە کوردنشینەکان بۆ ناوچەکانی دیکەی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست و ئەورووپا بڵاوبووەتەوە و بە زمانەکانی تورکی و فارسی کەڤەر کراوە و گوتراوەتەوە.[٣]
ئەو گۆرانیبێژانەی گۆرانییەکەیان گوتووەتەوە:
- حەسەن زیرەک[٤]
- تۆفیق عەلی
- بیژەن کامکار
- خەسرەو عەلی
- شارام نازری
- ژیوەر حوسێن
- ئاواتی ئامە قەرەج
- موحسین نامجوو[١]
دیوێکی تر لە دەقی ھۆنراوەکە
[دەستکاری]زۆر چیرۆکی تر ھەن دەربارەی مێژووی ھۆنراوەکە، کە چۆن نووسراوە، دیارترینیان ئەوەیە کە دەڵێن، باس لە کوڕێکی گەنج دەکات لە ساڵەکانی ١٩٥٠[٥]، لە دەشتەکانی شاری کرماشان بە ناوی خان باجی، کە عاشقی کچێکی جوان دەبێت بە ناوی ڕۆژدا، خۆشەویستی خۆی بۆ دەردەبڕێت و داوای ھاوسەرگیری لێدەکات، بەڵام کچەکە ڕەتیدەکاتەوە چونکە عاشقی کەسێکی ترە. خان باجی دڵی دەشکێ و ڕۆژەکانی بە سەرگەردانی چیا و دۆڵەکان و گۆرانی خۆشەویستی و حەسرەتی ڕۆژدا بەسەر دەبات.[٦]
دەقی گۆرانییەکە و ھۆنراوەکەی بە زمانی کوردی دەگوترێت و ئاوازەکەی بەزۆری لەسەر ئامێرە کوردییەکانی وەک ساز یان دەف دەژەنرێت. بەدرێژایی ساڵان، چەندین گۆرانیبێژ و میوزیکژەنی جیاوازی کورد وەشانی نوێی گۆرانییەکەیان تۆمار کردووە، کە ھەریەکەیان خولگەیەکی ناوازەی خۆیان خستووەتە سەر ئاواز و دەقەکەی.
سەرچاوەکان
[دەستکاری]- 1 2 s.r.l، Rockol com. «√ Rockol - la musica online è qui - Novità Musicali». Rockol (بە ئیتالی). لە ١٠ی ئازاری ٢٠٢٣ ھێنراوە.
- ↑ «tirşik net». www.tirsik.net (بە کوردی). لە ڕەسەنەکە لە ١٠ی ئازاری ٢٠٢٣ ئەرشیڤ کراوە. لە ١٠ی ئازاری ٢٠٢٣ ھێنراوە.
- ↑ «khan baji». uludağsözlük (بە تورکی). لە ١٠ی ئازاری ٢٠٢٣ ھێنراوە.
- ↑ «Hasan Zirak - Khan Baji - video Dailymotion». Dailymotion (بە ئینگلیزی). ٩ی شوباتی ٢٠١٦. لە ١٠ی ئازاری ٢٠٢٣ ھێنراوە.
- ↑ «"SirwanAzizi" — @SirwanAziziMusic Telegram-kanali — TGStat». TGStat.com (بە ئوزبەکی). لە ١٠ی ئازاری ٢٠٢٣ ھێنراوە.
- ↑ «مقاله نشریه: داستان خان باجی». جویشگر علمی فارسی (علم نت) (بە فارسی). لە ١٠ی ئازاری ٢٠٢٣ ھێنراوە.
 | ئەم مۆسیقا وتارە کۆلکەیەکە. دەتوانیت بە فراوانکردنی یارمەتیی ویکیپیدیا بدەیت. |