جی دەبلیو-بەیسیک
جی دەبلیو-بەیسیک شێوەزمانێکە (dialect) لە زمانی پرۆگرامسازیی بەیسیک (BASIC programming language) کە لەلایەن کۆمپانیای مایکرۆسۆفتەوە (Microsoft) لەسەر بنەمای ئای بی ئێم بەیسیکا (IBM BASICA) پەرەی پێدراوە. لە ڕووی کارکردنەوە بەتەواوی هاوشێوەی BASICAـیە، بەڵام وەرگێڕە بەیسیکەکەی (BASIC interpreter) فایلێکی جێبەجێکاری بەتەواوی سەربەخۆیە (fully self-contained executable) و پێویستی بە بیرگەی کاسێت بەیسیک ڕۆم (Cassette BASIC ROM) نییە کە لە ڤێرژنە ڕەسەنەکەدا هەبوو. ئەم زمانە لەلایەن مایکرۆسۆفتەوە لەگەڵ سیستەمەکانی کارپێکردنی ئێم ئێس-دۆس (MS-DOS) هاوپێچ دەکرا لەسەر ئەو کۆمپیوتەرانەی کە لەگەڵ کۆمپیوتەرە کەسییەکانی ئای بی ئێم گونجاو بوون (IBM PC-compatibles).
زمانەکە گونجاوە بۆ دروستکردنی یارییە سادەکان، پرۆگرامە بازرگانییەکان و شتەکانی هاوشێوەی ئەمانە. لەبەر ئەوەی لەگەڵ زۆربەی وەشانەکانی MS-DOSـدا بەردەست بوو، بووە ڕێگەیەکی کەم‌تێچوو بۆ زۆرێک لە پرۆگرامسازە ئارەزوومەندەکان بۆ ئەوەی فێری بنەماکانی پرۆگرامسازیی کۆمپیوتەر ببن. [١][٢] هەروەها مایکرۆسۆفت کۆمپایڵەرێکی بەیسیکی (BASIC compiler) بە ناوی باسکۆم (BASCOM) دەفرۆشت کە گونجاو بوو لەگەڵ GW-BASIC، بۆ ئەو پرۆگرامانەی کە پێویستیان بە خێرایی زیاتر هەبوو.
بە وتەی مارک جۆنز لۆرێنزۆ، بە لەبەرچاوگرتنی پانتایی زمانەکە، "دەکرێت بوترێت GW-BASIC بەرزترین ئاستی (ne plus ultra) خێزانی زمانی بەیسیکی ژمارە-دێڕیی (line-numbered BASIC) مایکرۆسۆفتە کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی ئەڵتێر بەیسیک (Altair BASIC) — و ڕەنگە تەنانەت بۆ زمانی بەیسیکی ژمارە-دێڕی بەگشتی بە هەمان شێوە بێت." [٣]
لەگەڵ بڵاوبوونەوەی وەشانی ٥.٠ـی MS-DOS، شوێنی GW-BASIC گیرایەوە لەلایەن کیو بەیسیک (QBasic)، کە وەشانێکی کەمێک کورتکراوەی (abridged version) بەشی وەرگێڕ (interpreter) بوو لە پاکێجی وەرگێڕ و کۆمپایڵەری کویک بەیسیک (QuickBASIC) کە بە جیا لە بازاڕدا بەردەست بوو. [٤]
لە ٢١ی ئایاری ٢٠٢٠، مایکرۆسۆفت کۆدی سەرچاوەی (source code) ئەسێمبلەری ٨٠٨٨ (8088 assembler)ـی بۆ وەشانی ١.٠ـی GW-BASIC لەسەر ماڵپەڕی گیتهاب (GitHub) لەژێر مۆڵەتی ئێم ئای تی (MIT License) بڵاوکردەوە. [٥]
سەرچاوەکان
[دەستکاری] | ئەم وتارە بۆ ھیچ پۆلێکی ناوەڕۆک زیاد نەکراوە. تکایە بە زیادکردنی پۆلێک یان زیاتر یارمەتیی بدە تا لەگەڵ وتارە لێکچووەکان پێڕست بکرێت. (تەممووزی ٢٠٢٦) |
- ↑ KindlyRat. «GW-BASIC». لە ڕەسەنەکە لە ٢٦ی تەممووزی ٢٠٠٥ ئەرشیڤ کراوە. لە ١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩ ھێنراوە.
- ↑ Leon. «GWBASIC Games & Other Programs». لە ڕەسەنەکە لە ٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩ ئەرشیڤ کراوە. لە ١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩ ھێنراوە.
- ↑ Lorenzo، Mark (٢٠١٧). Endless Loop: The History of the BASIC Programming Language. Philadelphia: SE Books. لاپەڕە ١٢٢. ژپنک ٩٧٨-١٩٧٤-٢٧٧٠٧-٠.
- ↑ «Microsoft BASIC version information». لە ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٠٨ ھێنراوە.
- ↑ Turner، Rich. «Microsoft Open-Sources GW-BASIC». Windows Command Line. Microsoft. لە ٢٢ی ئایاری ٢٠٢٠ ھێنراوە.