جوو

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search
Disambig RTL.svg  ئەم وتارە سەبارەت بە جوولەکەکان نووسراوە. بۆ بینینی وتارە هاوشێوەکان بڕوانە جوولەکە (ڕوونکردنەوە).
جووەکان – جوولەکەکان
יהודים
Star of David.svg
ئەستێرەکانی داوود نیشانیەک بۆ جووەکان
ژمارەی سەرجەمی دانیشتووان
١٣٬٧٤٦،١٠٠ – ١٧٬٩٣٦٬٤٠٠
ناوچەکان بە ژمارەی دانیشتوانی بەرچاو
 ئیسرائیل ٦،٠٤٢،٠٠٠
 ویلایەتە یەکگرتووەکان ٥،٧٠٠،٠٠٠
 فەڕەنسا ٤٨٠،٠٠٠
 کەنەدا ٣٧٥،٠٠٠
 شانشینی یەکگرتوو ٢٩١،٠٠٠
 ڕووسیا ١٩٤،٠٠٠ – ٥٠٠،٠٠٠
 ئەرژەنتین ١٨٢،٣٠٠
 ئەڵمانیا ١١٩،٠٠٠
 ئۆسترالیا ١٠٧،٥٠٠
 بەڕازیل ٩٥،٣٠٠
 ئەفریقای باشوور ٧٠،٨٠٠
 ئوکراینا ٦٧،٠٠٠ – ٢٠٠،٠٠٠
 مەجارستان ٤٨،٦٠٠
 مەکسیک ٣٩،٤٠٠
 بەلجیکا ٣٠،٣٠٠
 ھۆڵەندا ٣٠،٠٠٠
 ئیتالیا ٢٨،٤٠٠
 تورکیا ٢٦،٠٠٠
 ئێران ٢٥،٠٠٠
وڵاتەکانی تر ٢٥٠٬٢٠٠
زمانەکان
ئایین

Star of David.svg جوولەکایەتی

گرووپە ڕەگەزییە پێوەندیدارەکان

خەڵکەکانی شام،[١][٢][٣][٤][٣] عەرەبەکان،[٣][٥] ئاشوورییەکان[٣]

جوو یان جوولەکە (بە عیبری: יהודים‎)، بەپێی سەرچاوەکانی مێژوو ئەم گەلە بۆ نەوەکانی پەیامبەر یەعقووب دادەنرێن، نەوەکانی ئەم گەلە سەر بە ئایینی جوولەکەکان کە سەر بەپەیامی مووسایە.[٦][٧]

ڕەچەڵەکی جوو[دەستکاری]

ئیبراھیم بە باپیرە گەورەی جووەکان دادەنرێ ئینجا کوڕی ئیبراهیم ئیسحاق ئینجا کوڕی ئیسحاق یەعقووب ئینجا کوڕەکانی یەعقووب بە ناوی (یەهوزا) بەنەوەی جووەکان دادەنرێن.

ئاینی جوولەکە[دەستکاری]

نەوەکانی ئەم گەلە سەر بە ئاینی جوولەکەن کە سەر بەپەیامی مووسان، لەنێو جوولەکان دوو پەرتووک نێوبانگی هەیە یەکەمیان تەورات و دووەمیش تەلەمودە کە لەلایەن حاخامەکانەوە نووسراوە.

زمانی عیبری[دەستکاری]

زمانی عیبری زمانێکە لە بنەماڵەی زمانە سامییەکان کە خەڵکی کەونارای فەلەستین قسەیان پێدەکرد و ئێستاکە لە ئیسرائیلدا زمانی فەرمییە.

بنیادی دەوڵەتی جوو[دەستکاری]

لە ١٤ی ئایاری ١٩٤٨، لەخاکی فەلەستین دەوڵەتی ئیسرائیل دامەزرا، ئەمەش بەیەکەم دەوڵەتی فەرمی بۆ جووەکان دادەنرێت.

ئەمانەش ببینە[دەستکاری]

سەرچاوەکان[دەستکاری]

  1. ^ Wade, Nicholas (June 9, 2010). "Studies Show Jews' Genetic Similarity". New York Times.
  2. ^ Nebel, Almut; Filon, Dvora; Weiss, Deborah A.; Weale, Michael; Faerman, Marina; Oppenheim, Ariella; Thomas, Mark G. (2000). "High-resolution Y chromosome haplotypes of Israeli and Palestinian Arabs reveal geographic substructure and substantial overlap with haplotypes of Jews" (PDF). Human Genetics. 107 (6): 630–41. doi:10.1007/s004390000426. PMID 11153918.
  3. ^ ئ ا ب پ Shen, P; Lavi, T; Kivisild, T; Chou, V; Sengun, D; Gefel, D; Shpirer, I; Woolf, E; Hillel, J (2004). "Reconstruction of patrilineages and matrilineages of Samaritans and other Israeli populations from Y-chromosome and mitochondrial DNA sequence variation" (PDF). Human mutation. 24 (3): 248–60. doi:10.1002/humu.20077. PMID 15300852.
  4. ^ "Jews Are The Genetic Brothers Of Palestinians, Syrians, And Lebanese". Sciencedaily.com. 2000-05-09. Retrieved 2013-04-12.
  5. ^ Atzmon, G; Hao, L; Pe'Er, I; Velez, C; Pearlman, A; Palamara, PF; Morrow, B; Friedman, E; Oddoux, C (2010). "Abraham's Children in the Genome Era: Major Jewish Diaspora Populations Comprise Distinct Genetic Clusters with Shared Middle Eastern Ancestry". American Journal of Human Genetics. 86 (6): 850–859. doi:10.1016/j.ajhg.2010.04.015. PMC 3032072. PMID 20560205.
  6. ^ * "In the broader sense of the term, a Jew is any person belonging to the worldwide group that constitutes, through descent or conversion, a continuation of the ancient Jewish people, who were themselves descendants of the Hebrews of the Old Testament." Jew at Encyclopedia Britannica
  7. ^ "Hebrew, any member of an ancient northern Semitic people that were the ancestors of the Jews." Hebrew (People) at Encyclopedia Britannica