جامی جیھانیی فیفای ژنان
| جامی جیھانیی فیفای ژنان | |
|---|---|
.jpg) | |
| دامەزران | ١٦ی تشرینی دووەمی ١٩٩١ |
| ناو بە زمانی فەرمی | The FIFA Women's World Cup Trophy |
| پۆلی پێشبڕکێ | تۆپی پێی ژنان |
| وەرزش | تۆپی پێ |
| ڕێکخەر | فیفا |
| براوە | هەڵبژاردەی تۆپی پێی ژنانی ئیسپانیا |
| Statistical leader | United States women's national soccer team |
| وێبگە | https://www.fifa.com/tournaments/womens/womensworldcup |
جامی جیھانیی فیفای ژنان پێشبڕکێیەکی تۆپی پێی نێودەوڵەتییە و لەلایەن تیپە نیشتمانییە باڵاکانی ژنانی ئەندامانی یەکێتی نێودەوڵەتی تۆپی پێی فیفا (فیفا) کە دەستەی بەڕێوەبەری نێودەوڵەتی وەرزشە کێبڕکێی لەسەر دەکرێت. ئەم پێشبڕکێیە ھەر چوار ساڵ جارێک و ساڵێک دوای مۆندیالی پیاوان لە ساڵی ١٩٩١ەوە لە چین بەڕێوەچوو. بەپێی فۆرماتەکەی ئێستای پاڵەوانێتییەکە، تیپە نیشتمانییەکان کێبڕکێ لەسەر ٣١ شوێن دەکەن لە قۆناغی سێ ساڵەی پاڵاوتن. تیمی وڵاتی میواندار بە شێوەیەکی ئۆتۆماتیکی سەردەکەوێت بۆ پاڵەوانێتییەکە. ھەڵبژاردەی ئەمریکا چوارجار نازناوەکەی بەدەستھێناوە. ئەڵمانیان دوو نازناو ھەریەکە لە ژاپۆن و نەرویژ و ئیسپانیا یەکجار نازناوەکەیان بەرزکردووەتەوە.[١][٢]
ھەشت وڵات میوانداری جامی جیھانیی فیفای ژنانیان کردووە. چین و ئەمریکا ھەریەکەیان دوو جار میوانداری پاڵەوانێتییەکەیان کردووە، ئوسترالیا، کەنەدا، فەرەنسا، ئەڵمانیا، نیووزلاندا و سوید ھەریەکەیان جارێک میوانداری پاڵەوانێتییەکەیان کردووە.[٣]
پێشبڕکێی ساڵی ٢٠٢٣ لەلایەن ئوسترالیا و نیووزلەندا میوانداری کرا، بەمەش یەکەم چاپە کە لە نیوەگۆی باشوور بەڕێوەدەچێت، یەکەمین جامی جیھانیی فیفای ژنان بوو کە لەلایەن دوو وڵاتەوە میوانداری بکرێت.[٤]جامی جیھانیی فیفای ژنان ساڵی ٢٠٢٧ لە بەڕازیل بەڕێوەدەچێت، بەمەش دەبێتە یەکەم چاپ کە لە ئەمریکای باشوور بەڕێوەدەچێت.[٥]
مێژوو
[دەستکاری]یەکەمین پاڵەوانێتیی جامی جیهانیی ژنان لە تەممووزی ١٩٧٠ لە ئیتاڵیا بەڕێوە چوو، کە دانمارک تێیدا بووە پاڵەوان.[٦] دواتر پاڵەوانێتییەکی تری نافەرمیی جامی جیهانی لە ساڵی ١٩٧١ لە مەکسیک بەڕێوە چوو، کە تێیدا جارێکی تر دانمارک سەرکەوتنی بەدەست هێنا دوای ئەوەی لە یاریی کۆتاییدا لە یاریگای ئازتێکا بە ئەنجامی ٣–٠ لە مەکسیکی بردەوە.[٧][٨][٩] لە هەشتاکانی سەدەی بیستەمدا، پاڵەوانێتیی مۆندیالیتۆ لە ئیتاڵیا لە چوار خولدا ڕێکخرا، کە تێیدا ئیتاڵیا سێ نازناو و ئینگلتەرا دوو نازناوی بەدەست هێنا.[١٠]
چەندین وڵات لە حەفتاکاندا قەدەغەی سەر تۆپی پێی ژنانیان هەڵگرت، ئەمەش بووە هۆی دروستبوونی تیمی نوێ لە زۆر وڵاتدا. دوای ئەوەی پاڵەوانێتییە کیشوەرییە فەرمییەکانی ژنان لە ئاسیا لە ساڵی ١٩٧٥[١١] و ئەورووپا لە ساڵی ١٩٨٤ بەڕێوە چوون، ئێلین ویلێ، نوێنەری نەرویژ لە ساڵی ١٩٨٦دا داوای لە کۆنگرەی فیفا کرد هەوڵی زیاتر بدەن بۆ پێشخستنی یاریی ژنان.[١٢] ئەم هەوڵە بووە هۆی سازکردنی پاڵەوانێتیی بانگهێشتنامەی ژنانی فیفا ١٩٨٨ لە وڵاتی چین وەک تاقیکردنەوەیەک تا بزانرێت ئایا سازکردنی جامی جیهانیی ژنان لەسەر ئاستی جیهان دەکرێت یان نا. دوازدە تیمی نیشتمانی بەشدارییان تێدا کرد — چوار لە یوفا، سێ لە ئەی ئێف سی، دوو لە کۆنکاکاف، و یەکی یەک لە کۆنمێبۆڵ، سی ئەی ئێف و ئۆ ئێف سی. دوای ئەوەی ٤٥،٠٠٠ کەس ئامادەی یاریی دەستپێکی پاڵەوانێتییەکە بوون لە نێوان چین و کەنەدا، پاڵەوانێتییەکە بە سەرکەوتوو دانرا بە تێکڕای ئامادەبوونی ٢٠،٠٠٠ هاندەر لە یارییەکاندا. نەرویژ کە پاڵەوانی ئەورووپا بوو، لە یاریی کۆتاییدا بە ئەنجامی ١–٠ لە سوێدی بردەوە، لە کاتێکدا بەڕازیل بە لێدانی یەکلاکەرەوە لە تیمی میوانداری بردەوە و پلەی سێیەمی بەدەست هێنا.[١٣] سەرکەوتنی پاڵەوانێتییەکە وای کرد لە ٣٠ی حوزەیراندا فیفا بڕیاری دامەزراندنی فەرمیی جامی جیهانی بدات، کە بڕیار درا لە ساڵی ١٩٩١ جارێکی تر لە چین بەڕێوە بچێت. لەم خولەشدا دوازدە تیم کێبڕکێیان کرد و لە یاریی کۆتاییدا ویلایەتە یەکگرتووەکان بە دوو گۆڵی میشێل ئەکەرز بە ئەنجامی ٢–١ لە نەرویژی بردەوە.[١٤]
لە خولی ١٩٩٥ لە سوێد، سیستەمی پشووی کاتی (تایم ئاوت) تاقیکرایەوە کە دواتر لە ناوەڕاستی پاڵەوانێتییەکەدا کەمکرایەوە تەنیا بۆ کاتی وەستانی یاری، و ئەم یاسایە تەنیا لەم پاڵەوانێتییەدا بەکار هات و دواتر لابرا. لە یاریی کۆتاییی خولی ١٩٩٥دا، نەرویژ کە لە قۆناغی کۆمەڵەکاندا ١٧ گۆڵی تۆمار کردبوو، بە ئەنجامی ٢–٠ لە ئەڵمانیای بردەوە و تاکە نازناوی خۆی بەدەست هێنا.[١٥] لە خولی ١٩٩٩دا، یەکێک لە بەناوبانگترین دیمەنەکان ئاهەنگگێڕانی بەرگریکاری ئەمریکی براندی چاستەین بوو دوای تۆمارکردنی لێدانی یەکلاکەرەوەی سەرکەوتن بەرامبەر بە چین، کە درێسەکەی داکەند و بەسەر سەریدا سووڕاندیەوە. یاریی کۆتاییی ساڵی ١٩٩٩ لە یاریگای ڕۆز بۆوڵ لە پاسادینا، کالیفۆرنیا بە ئامادەبوونی ٩٠،١٨٥ هاندەر بەڕێوە چوو.[١٦]
خولەکانی ١٩٩٩ و ٢٠٠٣ هەردووکیان لە ویلایەتە یەکگرتووەکان ساز کران؛ لە ساڵی ٢٠٠٣ بڕیار بوو چین میوانداری بکات بەڵام بەهۆی بڵاوبوونەوەی پەتای سارسەوە گوازرایەوە.[١٧] وەک قەرەبوویەک، مافی بەشداریکردنی ڕاستەوخۆی چین پارێزرا و میوانداریکردنی خولی ٢٠٠٧ی پێ بەخشرا. ئەڵمانیا میوانداریی خولی ٢٠١١ی کرد دوای ئەوەی لە دەنگدانی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧دا سەرکەوت. لە ئازاری ٢٠١١، فیفا مافی میوانداریکردنی خولی ٢٠١٥ی دا بە کەنەدا، کە تێیدا ژمارەی تیمەکان لە ١٦ بۆ ٢٤ تیم زیاد کرا.[١٨]
لە کاتی جامی جیهانیی ژنانی فیفا ٢٠١٥دا، هەریەک لە فۆرمیگا لە بەڕازیل و هۆمارێ ساوا لە ژاپۆن بەشدارییان لە شەشەمین مۆندیالی خۆیاندا کرد و ڕیکۆردێکی نوێیان تۆمار کرد،[١٩] کە ئەمەش دەستکەوتێک بوو پێشتر لەلایەن هیچ یاریزانێکی ژن یان پیاوەوە تۆمار نەکرابوو. هەروەها کریستی پێرس لە تەمەنی ٤٠ ساڵیدا بووە بەتەمەنترین یاریزان کە لە یارییەکی جامی جیهانیی ژناندا بەشداری کردبێت.[٢٠] لە ئازاری ٢٠١٥، فیفا مافی میوانداریکردنی خولی ٢٠١٩ی بەخشی بە فەڕەنسا لە بەرامبەر کۆریای باشوور.[٢١]
لە خولی ٢٠١٩دا کە لە فەڕەنسا بەڕێوە چوو، ویلایەتە یەکگرتووەکان بۆ جاری چوارەم نازناوەکەی بەدەست هێنا.
لە ساڵی ٢٠٢٣دا، ئوسترالیا و نیوزیلاند بۆ یەکەم جار بە هاوبەشی میوانداریی جامی جیهانیی ژنانیان کرد و ژمارەی بەشداربووان لە ٢٤ بۆ ٣٢ تیم فراوان کرا. ئەمە هەروەها یەکەم پاڵەوانێتی بوو لە نیوەگۆی باشوور بەڕێوە بچێت. بەو پێیەی ئوسترالیا و نیوزیلاند بە ڕیزبەندی ئەندامی یەکێتیی تۆپی پێی ئاسیا و یەکێتیی تۆپی پێی ئۆقیانووسیا بوون، بووە یەکەم پاڵەوانێتیی گەورەی فیفا کە لە نێوان دوو کۆنفیدراسیۆندا بەڕێوە بچێت. ئیسپانیا یەکەم نازناوی مێژووی خۆی بەدەست هێنا دوای بردنەوەی لە ئینگلتەرا بە ئەنجامی ١–٠ لە یاریی کۆتاییدا. بەمەش ئیسپانیا بووە دووەم وڵات لە دوای ئەڵمانیا کە جامی جیهانیی پیاوان و ژنانیشی بردبێتەوە. لە ساڵی ٢٠٢٧دا بەڕازیل میوانداریی پاڵەوانێتییەکە دەکات، کە یەکەم جارە پاڵەوانێتییەکە دەچێتە ئەمریکای باشوور و ئەمریکای لاتین. لە ساڵی ٢٠٣١دا کۆستاریکا، جامایکا، مەکسیک و ویلایەتە یەکگرتووەکان میوانداریی پاڵەوانێتییەکە دەکەن و ژمارەی بەشداربووان لە ٣٢ بۆ ٤٨ تیم فراوان دەکرێت. لە ساڵی ٢٠٣٥دا وڵاتانی سەر بە شانشینی یەکگرتوو (ئینگلتەرا، ئێرلەندای باکوور، سکۆتلەندا و وێڵز) میوانداری دەکەن.[٢٢]
خەڵات (جام)
[دەستکاری]جامی ئێستا لە ساڵی ١٩٩٨ لەلایەن ویلیام ساڤایا بۆ پاڵەوانێتیی ١٩٩٩ دیزاین کراوە و لە شێوەی شریتێکی لوولپێچدایە کە لە سەرەوە تۆپێکی تۆپی پێی لەباوەش گرتووە. لەلایەن کۆمپانیای ساڤایا و مۆرۆنی لە میلان دروست کراوە و بەرزییەکەی ٤٧ سانتیمەترە، کێشی ٤.٦ کیلۆگرامە و لە زیوی بێگەرد دروست کراوە کە بە ئاڵتوونی زەرد و سپیی ٢٣ عەیار داپۆشراوە.[٢٣] لە دەیەی ٢٠١٠دا، بنکەیەکی قوچەکیی بۆ دانرا کە لە ژێر بنکەکەدا ناوی هەموو براوەکانی خولەکانی پێشووی پاڵەوانێتییەکە هەڵکۆڵراوە.[٢٤] بەهای مەزەندەکراوی جامەکە لە ساڵی ٢٠١٥دا نزیکەی ٣٠،٠٠٠ دۆلار بووە؛ بە پێچەوانەوە، جامی جیهانیی پیاوان لە ئاڵتوونی ١٨ عەیار دروست کراوە و بەهای کانزاکەی نزیکەی ١٥٠،٠٠٠ دۆلارە. لەگەڵ ئەوەشدا بۆ هەر پاڵەوانێکی ژنان جامێکی نوێ دروست دەکرێت تا بۆ هەمیشە لای خۆی بیهێڵێتەوە، لە کاتێکدا تەنیا یەک جامی ئەسڵیی پیاوان هەیە کە لای فیفا دەمێنێتەوە و پاڵەوانی پیاوان تەنیا کۆپییەکی جامەکە دەباتەوە ماڵەوە.[٢٥]
لە ساڵی ٢٠٠٧ـەوە، بە براوەکان باجی پاڵەوانانی فیفا دەبەخشرێت، کە لەسەر درێسی تیمی پاڵەوان دەمێنێتەوە تا ئەو کاتەی پاڵەوانی خولی دواتر دیاری دەکرێت.[٢٦]
ئامادەبووان
[دەستکاری]| ساڵ | وڵاتی میواندار | یاریگا/
شارەکان |
کۆی گشتیی | یارییەکان | تێکڕای
ئامادەبووان |
زۆرترین ژمارەی ئامادەبووان | ||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ژمارە | یاریگا | یاری (یارییەکان) | ||||||
| ١٩٩١ |  چین |
٦/٤ | ٥١٠،٠٠٠ | ٢٦ | ١٨،٣٤٤ | ٦٥،٠٠٠ | یاریگای تیانھێ، گوانگژۆو | چین ٤–٠ نەرویژ، یاریی دەستپێک |
| ١٩٩٥ |  سوێد |
٥/٥ | ١١٢،٢١٣ | ٢٦ | ٤،٣١٦ | ١٧،١٥٨ | یاریگای ڕۆسوندا، سۆلنا | ئەڵمانیا ٠–٢ نەرویژ، یاریی کۆتایی |
| ١٩٩٩ |  ویلایەتە یەکگرتووەکان |
٨/٨ | ١،٢١٤،٢٠٩ | ٣٢ | ٣٧،٩٤٤ | ٩٠،١٨٥ | ڕۆز بۆوڵ، پاسادینا، کالیفۆرنیا | ویلایەتە یەکگرتووەکان ٠–٠ (٥–٤ ل.ی) چین، یاریی کۆتایی |
| ٢٠٠٣ | ویلایەتە یەکگرتووەکان |
٦/٦ | ٦٧٩،٦٦٤ | ٣٢ | ٢١،٢٤٠ | ٣٤،١٤٤ | یاریگای یادەوەریی ڕۆبێرت ئێف کێنەدی، واشینگتن دی سی | ویلایەتە یەکگرتووەکان ٣–١ سوێد، قۆناغی هەشت |
| ٢٠٠٧ | چین |
٥/٥ | ١،١٩٠،٩٧١ | ٣٢ | ٣٧،٢١٨ | ٥٥،٨٣٢ | ناوەندی ئۆڵۆمپیی تیانجین، تیانجین | چین ٢–٠ نیوزیلاند، قۆناغی کۆمەڵەکان |
| ٢٠١١ |  ئەڵمانیا |
٩/٩ | ٨٤٥،٧٥١ | ٣٢ | ٢٦،٤٣٠ | ٧٣،٦٨٠ | یاریگای ئۆڵۆمپی، بەرلین | ئەڵمانیا ٢–١ کەنەدا، قۆناغی کۆمەڵەکان |
| ٢٠١٥ |  کەنەدا |
٦/٦ | ١،٣٥٣،٥٠٦ | ٥٢ | ٢٦،٠٢٩ | ٥٤،٠٢٧ | بی سی پلەیس، ڤانکۆڤەر | ئینگلتەرا ٢–١ کەنەدا، قۆناغی هەشت |
| ٢٠١٩ |  فەڕەنسا |
٩/٩ | ١،١٣١،٣١٢ | ٥٢ | ٢١،٧٥٦ | ٥٧،٩٠٠ | پارک ئۆڵۆمپیک لیۆنێ، دێسین-شارپیو | ویلایەتە یەکگرتووەکان ٢–٠ هۆڵەندا، یاریی کۆتایی |
| ٢٠٢٣ |  ئوسترالیا
|
١٠/٩ | ١،٩٧٨،٢٧٤ | ٦٤ | ٣٠،٩١١ | ٧٥،٧٨٤ | یاریگای ئوسترالیا، سیدنی | پێنج یاری، بە یاریی کۆتاییشەوە، هەموویان لە یاریگای ئوسترالیا |
| ٢٠٢٧ |  بەڕازیل |
٨/٨ | ٦٤ | دیاری دەکرێت | دیاری دەکرێت | |||
| ٢٠٣١ |  کۆستاریکا
|
/ | ١٠٤ | دیاری دەکرێت | دیاری دەکرێت | |||
| ٢٠٣٥ |  ئینگلتەرا
|
/ | ١٠٤ | دیاری دەکرێت | دیاری دەکرێت | |||
| کۆی گشتی | ٩،٠١٥،٩٠٠ | ٣٤٨ | ٢٥،٩٠٨ | ٩٠،١٨٥ | ڕۆز بۆوڵ، پاسادینا (١٩٩٩) | |||
تێبینییەکان:
- لە سەرەتادا بڕیار وابوو جامی جیھانیی فیفای ژنان ٢٠٠٣ لە وڵاتی چین بەڕێوە بچێت دوای ئەوەی فیفا لە تشرینی یەکەمی ٢٠٠٠ مافی میوانداریی پێ بەخشی. بەڵام دوای سەرهەڵدانی پەتای سارس، لە ئایاری ٢٠٠٣ مافی میواندارییەکە درایەوە بە ویلایەتە یەکگرتووەکان.[٢٩]
- جامی جیھانیی فیفای ژنان ٢٠٢٣ ژمارەیەکی پێوانەییی نوێی بۆ ئامادەبووان لە سەرجەم پاڵەوانێتییەکانی فیفادا تۆمار کرد، جگە لە جامی جیهانیی فیفا بۆ پیاوان.[٢٨]
ئەنجامەکان
[دەستکاری]| خول | ساڵ | وڵاتی میواندار | یاریی کۆتایی | دیاریکردنی پلەی سێیەم | ژمارەی تیمەکان | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| پاڵەوان | ئەنجام | دووەم | سێیەم | ئەنجام | چوارەم | ||||
| ١ | ١٩٩١ | چین |
ویلایەتە یەکگرتووەکان |
٢–١ |  نەرویژ |
سوێد |
٤–٠ | ئەڵمانیا |
١٢ |
| ٢ | ١٩٩٥ | سوێد |
نەرویژ |
٢–٠ | ئەڵمانیا |
ویلایەتە یەکگرتووەکان |
٢–٠ | چین |
١٢ |
| ٣ | ١٩٩٩ | ویلایەتە یەکگرتووەکان |
ویلایەتە یەکگرتووەکان |
٠–٠ داڕێژە:Aet
(٥–٤ پ) |
چین |
بەڕازیل |
٠–٠[n ١]
(٥–٤ پ) |
نەرویژ |
١٦ |
| ٤ | ٢٠٠٣ | ویلایەتە یەکگرتووەکان[n ٢] |
ئەڵمانیا |
٢–١ داڕێژە:Aet | سوێد |
ویلایەتە یەکگرتووەکان |
٣–١ | کەنەدا |
١٦ |
| ٥ | ٢٠٠٧ | چین |
ئەڵمانیا |
٢–٠ | بەڕازیل |
ویلایەتە یەکگرتووەکان |
٤–١ | نەرویژ |
١٦ |
| ٦ | ٢٠١١ | ئەڵمانیا |
 ژاپۆن |
٢–٢ داڕێژە:Aet
(٣–١ پ) |
ویلایەتە یەکگرتووەکان |
سوێد |
٢–١ | فەڕەنسا |
١٦ |
| ٧ | ٢٠١٥ | کەنەدا |
ویلایەتە یەکگرتووەکان |
٥–٢ | ژاپۆن |
ئینگلتەرا |
١–٠ داڕێژە:Aet | ئەڵمانیا |
٢٤ |
| ٨ | ٢٠١٩ | فەڕەنسا |
ویلایەتە یەکگرتووەکان |
٢–٠ |  ھۆڵەندا |
سوێد |
٢–١ | ئینگلتەرا |
٢٤ |
| ٩ | ٢٠٢٣ | ئوسترالیا
|
 ئیسپانیا |
١–٠ | ئینگلتەرا |
سوێد |
٢–٠ | ئوسترالیا |
٣٢ |
| ١٠ | ٢٠٢٧ | بەڕازیل |
– | – | – | – | – | – | ٣٢ |
| ١١ | ٢٠٣١ | کۆستاریکا
|
– | – | – | – | – | – | ٤٨ |
| ١٢ | ٢٠٣٥ | ئینگلتەرا
|
– | – | – | – | – | – | ٤٨ |
- تێبینییەکان
- ↑ هیچ کاتێکی زیادکراو یاریی پێنەکرا.[٣٠]
- ↑ جامی جیھانیی فیفای ژنان ٢٠٠٣ لە ویلایەتە یەکگرتووەکان بەڕێوە چوو دوای سەرهەڵدانی پەتای سارس لە چین، کە لە سەرەتادا بڕیار بوو لەوێ ئەنجام بدرێت.
بە گشتی، ٤٤ وڵات لانیکەم لە یەک جامی جیهانیی ژناندا یارییان کردووە. لەوانە، پێنج وڵات بوونەتە پاڵەوانی جامی جیهانی. ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بە بەدەستهێنانی چوار نازناو، سەرکەوتووترین تیمی مێژووی پاڵەوانێتییەکەیە؛ هەروەها یەکێکە لەو حەوت وڵاتەی کە لە سەرجەم خولەکانی جامی جیهانیدا بەشدارییان کردووە. ئەوان زۆرترین جار گەیشتوونەتە چوار باشترین تیم (٨ جار)، زۆرترین مەدالیایان بەدەستهێناوە (٨)، و زۆرترین بەشدارییان لە یاریی کۆتاییدا هەبووە (٥)، لەوانەش درێژترین زنجیرەی سێ یاریی کۆتاییی لەسەریەک لە ساڵانی ٢٠١١، ٢٠١٥، و ٢٠١٩.
ئەو هەڵبژاردانەى گەیشتوونەتە چوار باشترین هەڵبژاردە
[دەستکاری]| تیم | نازناو(ەکان) | دووەم | سێیەم | چوارەم | کۆی گشتیی
٤ باشترین |
|---|---|---|---|---|---|
| ویلایەتە یەکگرتووەکان |
٤ (١٩٩١، ١٩٩٩*، ٢٠١٥، ٢٠١٩) | ١ (٢٠١١) | ٣ (١٩٩٥، ٢٠٠٣*، ٢٠٠٧)| | ٨ | |
| ئەڵمانیا |
٢ (٢٠٠٣، ٢٠٠٧) | ١ (١٩٩٥) | ٢ (١٩٩١، ٢٠١٥) | ٥ | |
| نەرویژ |
١ (١٩٩٥) | ١ (١٩٩١) | ٢ (١٩٩٩، ٢٠٠٧) | ٤ | |
| ژاپۆن |
١ (٢٠١١) | ١ (٢٠١٥) | ٢ | ||
| ئیسپانیا |
١ (٢٠٢٣) | ١ | |||
| سوێد |
١ (٢٠٠٣) | ٤ (١٩٩١، ٢٠١١، ٢٠١٩، ٢٠٢٣) | ٥ | ||
| ئینگلتەرا |
١ (٢٠٢٣) | ١ (٢٠١٥) | ١ (٢٠١٩) | ٣ | |
| بەڕازیل |
١ (٢٠٠٧) | ١ (١٩٩٩) | ٢ | ||
| چین |
١ (١٩٩٩) | ١ (١٩٩٥) | ٢ | ||
| ھۆڵەندا |
١ (٢٠١٩) | ١ | |||
| کەنەدا |
١ (٢٠٠٣) | ١ | |||
| فەڕەنسا |
١ (٢٠١١) | ١ | |||
| ئوسترالیا |
١ (٢٠٢٣*) | ١ | |||
- * وڵاتی میواندار === باشترین ئەنجام بەپێی کۆنفیدراسیۆنەکان ===
هەتا ساڵی ٢٠٢٣، چوار لە شەش کۆنفیدراسیۆنەکەی فیفا گەیشتوونەتە یاریی کۆتاییی جامی جیهانیی ژنان؛ تەنیا سی ئەی ئێف (ئەفریقا) و کۆنفیدراسیۆنی تۆپی پێی ئۆقیانووسیا (ئۆقیانووسیا) نەگەیشتوون. کۆنمیبۆڵ تاکە کۆنفیدراسیۆنە کە گەیشتبێتە یاریی کۆتایی و نازناوەکەی نەبردبێتەوە، ئەمەش دوای شکستی بەڕازیل بوو لە یاریی کۆتاییی ٢٠٠٧. باشترین ئەنجامی هەڵبژاردەیەکی ئەفریقی لەلایەن نێجیریا بوو کە لە ساڵی ١٩٩٩دا گەیشتە قۆناغی هەشت. ئۆقیانووسیا دوو تیمی ناردووە بۆ جامی جیهانی کە ئوسترالیا و نیوزیلاند بوون، بەڵام ئوسترالیا نەیتوانی لە قۆناغی کۆمەڵەکان تێپەڕێت تا ئەو کاتەی یەکێتیی تۆپی پێی وڵاتەکە چووە پاڵ یەکێتیی تۆپی پێی ئاسیا، هەروەها نیوزیلاندیش (کە تا ئێستا لە ئۆ ئێف سی ماوەتەوە) هەرگیز نەگەیشتووەتە قۆناغی دەرکردنی یەکلاکەرەوە. لە کۆتاییدا، باشترین تیمی کۆنفیدراسیۆنی تۆپی پێی ئاسیا بریتی بوو لە ژاپۆن کە لە ٢٠١١دا بووە پاڵەوان. ویلایەتە یەکگرتووەکان و نەرویژ تاکە دوو تیمن کە توانیویانە لەو خولانەدا ببنە پاڵەوان کە لەلایەن کۆنفیدراسیۆنەکەی خۆیانەوە میوانداری کراوە؛ ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ساڵی ١٩٩٩ (لە خاکی خۆیدا) و ٢٠١٥ (لە کەنەدا)، هەروەها نەرویژ لە ساڵی ١٩٩٥ (لە سوێد).
| کیشوەر | ئاسیا | ئەفریقا | کۆنکاکاف | کۆنمیبۆڵ | ئۆقیانووسیا | ئەورووپا |
|---|---|---|---|---|---|---|
| پاڵەوانەکان | ١ | ٠ | ٤ | ٠ | ٠ | ٤ |
| پلەی دووەم | ٢ | ٠ | ١ | ١ | ٠ | ٥ |
| پلەی سێیەم | ٠ | ٠ | ٣ | ١ | ٠ | ٥ |
| پلەی چوارەم | ٢ | ٠ | ١ | ٠ | ٠ | ٦ |
| گەیشتووان بە یاریی کۆتایی | ٣ | ٠ | ٥ | ١ | ٠ | ٩ |
| گەیشتووان بە پێش کۆتایی | ٥ | ٠ | ٩ | ٢ | ٠ | ٢٠ |
| گەیشتووان بە چارەکی کۆتایی | ١٦ | ١ | ١٠ | ٥ | ٠ | ٤٠ |
| ١٦ی سەرەتا (لە ٢٠١٥ەوە) | ٩ | ٦ | ٦ | ٤ | ٠ | ٢٣ |
| پاڵاوتووەکان | ٣٥ | ٢٠ | ٢٦ | ١٨ | ٩ | ٦٠ |
تۆمار و ئامارەکان
[دەستکاری]ئەو یاریزانانەی ناوەکانیان بە تۆخ نووسراوە، هێشتا لە تۆپی پێی نێونەتەوەییدا چالاکن.
گۆڵکارە برەدارەکان
[دەستکاری],_meio-campista,_craque,_genial,_DSC00982.jpg)
- تاکەکەسی
| ڕیزبەندی | یاریزان | گۆڵە تۆمارکراوەکان |
|---|---|---|
| ١ | مارتا |
١٧ |
| ٢ | بیرگیت پرینز |
١٤ |
| ئەبی ڤامباچ | ||
| ٤ | میشێل ئەکەرز |
١٢ |
| ٥ | کریستیان |
١١ |
| سەن وێن | ||
| بێتینا ڤێگمان | ||
| ٨ | کەیستین سینکلێر |
١٠ |
| ئان کریستین ئارۆنێس | ||
| کارلی لۆید | ||
- وڵات
| ڕیزبەندی | وڵات | گۆڵە تۆمارکراوەکان |
|---|---|---|
| ١ | ویلایەتە یەکگرتووەکان |
١٤٢ |
| ٢ | ئەڵمانیا |
١٢٩ |
| ٣ | نەرویژ |
١٠٠ |
| ٤ | سوێد |
٨٣ |
| ٥ | بەڕازیل |
٧١ |
| ٦ | ئینگلتەرا |
٥٦ |
| ٧ | چین |
٥٥ |
| ٨ | ژاپۆن |
٥٤ |
| ٩ | ئوسترالیا |
٤٨ |
| ١٠ | فەڕەنسا |
٤٤ |
خەڵاتەکان
[دەستکاری]لە کۆتاییی هەر جامی جیهانییەدەکدا، خەڵات پێشکەش بە کۆمەڵێک یاریزان و هەڵبژاردە دەکرێت لەبەر دەستکەوتەکانیان کە جیاوازە لە پلەی کۆتاییی تیمەکەیان لە پاڵەوانێتییەکەدا.
- لە ئێستادا پێنج خەڵاتی دوای پاڵەوانێتی لەلایەن گرووپی لێکۆڵینەوەی تەکنیکیی فیفاوە دەبەخشرێن:[٣١]
- تۆپی زێڕین (کە لە ئێستادا بە ناوی بازرگانیی «ئادیداس تۆپی زێڕین» ناسراوە) بۆ باشترین یاریزانی گشتیی پاڵەوانێتییەکە (یەکەم جار لە ١٩٩١ بەخشرا)؛
- پێڵاوی زێڕین (کە لە ئێستادا بە ناوی بازرگانیی «ئادیداس پێڵاوی زێڕین» ناسراوە، پێشتر بە پێڵاوی زێڕین دەناسرا) بۆ گۆڵکاری پاڵەوانێتییەکە (یەکەم جار لە ١٩٩١ بەخشرا)؛
- دەستکێشی زێڕین (کە لە ئێستادا بە ناوی بازرگانیی «ئادیداس دەستکێشی زێڕین» ناسراوە، پێشتر بە باشترین گۆڵپارێز دەناسرا) بۆ باشترین گۆڵپارێزی پاڵەوانێتییەکە (یەکەم جار لە ٢٠٠٣ بەخشرا)؛
- خەڵاتی باشترین یاریزانی لاوی فیفا بۆ باشترین یاریزانی پاڵەوانێتییەکە کە تەمەنی لە خوار ٢١ ساڵەوە بێت لە سەرەتای ساڵی ڕۆژژمێرییدا (یەکەم جار لە ٢٠١١ بەخشرا)؛
- خەڵاتی یاریی خاوێنی فیفا بۆ ئەو هەڵبژاردەیەی کە باشترین تۆماری یاریی خاوێنی هەبووە لە کاتی پاڵەوانێتییەکەدا (یەکەم جار لە ١٩٩١ بەخشرا).
- لە ئێستادا یەک خەڵات هەیە کە هاندەران لە کاتی پاڵەوانێتییەکەدا دەنگی بۆ دەدەن:
- لە ئێستادا یەک خەڵات هەیە کە هاندەران دوای کۆتاییهاتنی پاڵەوانێتییەکە دەنگی بۆ دەدەن:
- پێنج خەڵاتی داهاتوو ئیتر نادرێن:
- پێکهاتەی ئەستێرەکان بۆ باشترین پێکهاتەی یاریزانانی پاڵەوانێتییەکە (کە لەلایەن گرووپی لێکۆڵینەوەی تەکنیکییەوە هەڵبژێردراوە، لە ١٩٩٩ تا ٢٠١٥ بەخشراووە)؛
- چێژبەخشترین هەڵبژاردە بۆ ئەو هەڵبژاردەیەی کە زۆرترین چێژی بە هاندەران بەخشیوە لە کاتی پاڵەوانێتییەکەدا (کە لەلایەن هاندەرانەوە دوای کۆتاییهاتنی پاڵەوانێتییەکە دەنگی بۆ دراوە، لە ساڵانی ٢٠٠٣ و ٢٠٠٧ بەخشراوە)؛
- پێکهاتەی خەیاڵیی ئەستێرەکان بۆ باشترین پێکهاتەی یازدە یاریزانی هاندەران لە پاڵەوانێتییەکەدا (کە لەلایەن هاندەرانەوە دوای کۆتاییهاتنی پاڵەوانێتییەکە دەنگی بۆ دراوە، لە ساڵی ٢٠٠٣ بەخشراوە)؛
- تیمی خەونەکان بۆ باشترین ڕاهێنەر و پێکهاتەی یازدە یاریزانی هاندەران لە پاڵەوانێتییەکەدا (کە لەلایەن هاندەرانەوە دوای کۆتاییهاتنی پاڵەوانێتییەکە دەنگی بۆ دراوە، لە ساڵی ٢٠١٥ بەخشراوە)؛
- یاریزانە بوێرەکان بۆ دە یاریزانی سەرەکیی پاڵەوانێتییەکە کە «بوێریی درەوشانەوەیان هەبوو» (کە لەلایەن گرووپی لێکۆڵینەوەی تەکنیکییەوە هەڵبژێردراون، لە ساڵی ٢٠١٩ بەخشراوە).
| جامی جیهانی | تۆپی زێڕین | پێڵاوی زێڕین | گۆڵەکان | دەستکێشی زێڕین | گۆڵپارێزی بێ گۆڵ (Clean sheets) | خەڵاتی باشترین یاریزانی لاوی فیفا | خەڵاتی یاریی خاوێنی فیفا |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ١٩٩١ چین |
کارین جێننگز |
میشێل ئەکەرز |
١٠ | نەبەخشراوە | نەبوو | نەبەخشراوە | ئەڵمانیا |
| ١٩٩٥ سوێد |
هێگە ڕیسێ |
آن کریستین ئارۆنێس |
٦ | سوێد | |||
| ١٩٩٩ ویلایەتە یەکگرتووەکان |
سەن وێن |
سەن وێن
|
٧ | گاو هۆنگ
|
٥ | چین | |
| ٢٠٠٣ ویلایەتە یەکگرتووەکان |
بیرگیت پرینز |
بیرگیت پرینز |
٧ | سیلکه رۆتنبێرگ |
٥ | چین | |
| ٢٠٠٧ چین |
مارتا |
مارتا |
٧ | نادین ئانگێرەر |
٦ | نەرویژ | |
| ٢٠١١ ئەڵمانیا |
هۆمارێ ساوا |
هۆمارێ ساوا |
٥ | هۆپ سۆلۆ |
٢ | کەیتلین فۆرد |
ژاپۆن |
| ٢٠١٥ کەنەدا |
کارلی لۆید |
سێلیا شاشیچ |
٦ | هۆپ سۆلۆ |
٥ | کادیشا بووکانان |
فەڕەنسا |
| فەڕەنسا ٢٠١٩ فەڕەنسا |
مێگان ڕاپینۆ |
مێگان ڕاپینۆ |
٦ | ساری ڤان ڤێنێنداڵ |
٣ | جولیا گوین |
فەڕەنسا |
 ٢٠٢٣ ئوسترالیا/نیوزیلاند |
ایتانا بونماتی |
هیناتا میازاوا |
٥ | ماری ئێربس |
٣ | سالما پارالیویۆ |
ژاپۆن |
سەرچاوەکان
[دەستکاری]- ↑ «Women's World Cup: Full list of past winners year-by-year». NBC Sports (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). ٢٣ی ئابی ٢٠٢٣. لە ٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٤ ھێنراوە.
- ↑ «FIFA Women's World Cup Winners: Complete List of Past Champions». FOX Sports (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). لە ٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٤ ھێنراوە.
- ↑ «Host Nations for the FIFA Women's World Cup Football». www.topendsports.com. لە ٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٤ ھێنراوە.
- ↑ «Australia / New Zealand 2023 : FIFA Women's World Cup». www.topendsports.com. لە ٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٤ ھێنراوە.
- ↑ «2027 FIFA World Cup in Brazil». www.topendsports.com. لە ٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٤ ھێنراوە.
- ↑ Garin، Erik (٢٦ی شوباتی ٢٠١٥). «Coppa del Mondo (Women) 1970». RSSSF. لە ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٢ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ١٤ی ئایاری ٢٠١٩ ھێنراوە.
- ↑ Wilson، Bill (٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨). «Mexico 1971: When women's football hit the big time». BBC. لە ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ١٤ی ئایاری ٢٠١٩ ھێنراوە.
- ↑ Garin، Eric (٢٩ی شوباتی ٢٠٠٤). «Mundial (Women) 1971». RSSSF. لە ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٢ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ١٤ی ئایاری ٢٠١٩ ھێنراوە.
- ↑ Kessel، Anna (٥ی حوزەیرانی ٢٠١٥). «Women's World Cup: from unofficial tournaments to record-breaking event». The Guardian. لە ٥ی حوزەیرانی ٢٠١٥ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ١٤ی ئایاری ٢٠١٩ ھێنراوە.
- ↑ Garin، Erik (١١ی نیسانی ٢٠١٩). «Mundialito (Women) 1981–1988». RSSSF. لە ٣ی ئابی ٢٠٢٢ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ١٤ی ئایاری ٢٠١٩ ھێنراوە.
- ↑ «Foundation of Asian brilliance». AFC. ١٥ی شوباتی ٢٠١٨. لە ٣ی تەممووزی ٢٠١٩ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٢١ی ئایاری ٢٠١٩ ھێنراوە.
- ↑ «Ellen Wille, mother of Norwegian women's football». FIFA. ٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١١. لە ڕەسەنەکە لە ٨ی حوزەیرانی ٢٠١٩ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢١ی ئایاری ٢٠١٩ ھێنراوە.
- ↑ «A green and gold shirt steeped in history». ١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥. لە ٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٩ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٢ی ئایاری ٢٠١٩ ھێنراوە.
- ↑ «When Akers and USA got the party started». FIFA.com. ١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨. لە ڕەسەنەکە لە ١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٢ی ئایاری ٢٠١٩ ھێنراوە.
- ↑ «Norway take gold in Sweden». FIFA.com. ٢٢ی ئازاری ٢٠٠٧. لە ڕەسەنەکە لە ٢٤ی ئایاری ٢٠١٩ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٤ی ئایاری ٢٠١٩ ھێنراوە.
- ↑ «Women's World Cup History». The Sports Network. لە ٢٥ی ئازاری ٢٠٠٧ ھێنراوە.[بەستەری مردووی ھەمیشەیی]
- ↑ Koppel، Naomi (٣ی ئایاری ٢٠٠٣). «FIFA moves Women's World Cup from China because of SARS». USA Today. لە ١٢ی شوباتی ٢٠٠٩ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٧ی ئازاری ٢٠٠٧ ھێنراوە.
- ↑ Molinaro، John F. (٣ی ئازاری ٢٠١١). «Canada gets 2015 Women's World Cup of soccer». CBC Sports. لە ٤ی ئازاری ٢٠١١ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٩ی ئایاری ٢٠١١ ھێنراوە.
- ↑ «Japan legend Sawa cuts sixth World Cup». Reuters. ١ی ئایاری ٢٠١٥. لە ڕەسەنەکە لە ٢١ی ئابی ٢٠١٦ ئەرشیڤ کراوە.
- ↑ «USWNT'S Christie Rampone Is Now The Oldest Player To Appear In The Women's World Cup». Huffington Post. ١٧ی حوزەیرانی ٢٠١٥. لە ١٧ی حوزەیرانی ٢٠١٥ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە.
- ↑ «France to host the FIFA Women's World Cup in 2019». FIFA.com. ١٩ی ئازاری ٢٠١٥. لە ڕەسەنەکە لە ٢٠ی ئازاری ٢٠١٥ ئەرشیڤ کراوە.
- ↑ «Women's World Cup to be expanded to 48 teams from 2031». BBC Sport. ٩ی ئایاری ٢٠٢٥.
- ↑ «The FIFA Women's World Cup Original Trophy is Back». FIFA Museum. ١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩. لە ١١ی ئازاری ٢٠٢٤ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ١٠ی ئازاری ٢٠٢٤ ھێنراوە.
- ↑ «The Official Women's World Cup Trophy». www.fifa.com. لە ڕەسەنەکە لە ١٩ی ئازاری ٢٠١٧ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ ھێنراوە.
- ↑ «Women's World Cup Trophy Is Made of Gold-Clad Sterling Silver; Men's Version Is 18-Karat Gold». The Jeweler's Blog. ٥ی تەممووزی ٢٠١٥. لە ١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ ھێنراوە.
- ↑ «FIFA World Champions Badge honors Real Madrid's impeccable year». FIFA. ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤. لە ڕەسەنەکە لە ٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩ ھێنراوە.
The badge is also worn by the Japanese women's national team following their triumph at the FIFA Women's World Cup 2011™ ...
- ↑ «FIFA Women's World Cup Canada 2015» (PDF). FIFA. لاپەڕە ١٤٨. لە ٣١ی ئابی ٢٠٢١ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە (PDF). لە ٢٢ی ئایاری ٢٠١٩ ھێنراوە.
- 1 2 «Key figures from the FIFA Women's World Cup Canada 2015™». FIFA. ٧ی تەممووزی ٢٠١٥. لە ڕەسەنەکە لە ١١ی تەممووزی ٢٠١٥ ئەرشیڤ کراوە. لە ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ ھێنراوە.
- ↑ Longman، Jere (٢٧ی ئایاری ٢٠٠٣). «U.S. Replaces China As Host of Soccer's Women's World Cup». The New York Times. لاپەڕە D١. لە ٨ی ئەیلوولی ٢٠١٨ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢ ھێنراوە.
- ↑ «Brazil takes third». SI/CNN. ١٠ی تەممووزی ١٩٩٩. لە ڕەسەنەکە لە ٢٨ی شوباتی ٢٠٠٢ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢ی تەممووزی ٢٠١١ ھێنراوە.
- ↑ «FIFA Women's World Cup France 2019: Technical Report» (PDF). FIFA.com. Fédération Internationale de Football Association. ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠١٩. لە ٢٧ی تەممووزی ٢٠٢١ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە (PDF). لە ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠١٩ ھێنراوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
[دەستکاری]
- وێبگەی فەرمی
- UEFA's page on the FIFA Women's World Cup, UEFA.com (ئینگلیزی)
- Women's World Cup at the RSSSF (ئینگلیزی)
داڕێژە:جامی جیهانیی ژنانی فیفا داڕێژە:تۆپی پێی ژنان داڕێژە:پاڵەوانەکانی جامی جیهانیی ژنانی فیفا داڕێژە:قالبەکانى فیفا داڕێژە:تۆپی پێی نێونەتەوەییی ژنان داڕێژە:پاڵەوانێتییەکانی تۆپی پێی جیهان داڕێژە:جامی جیهانییە سەرەکییەکان داڕێژە:لیستەکانی وڵاتانی وەرزشی داڕێژە:پاڵەوانێتییە سەرەکییەکانی جیهان
سەرچاوەکان
[دەستکاری]
 | ئەم وتارە بۆ ھیچ پۆلێکی ناوەڕۆک زیاد نەکراوە. تکایە بە زیادکردنی پۆلێک یان زیاتر یارمەتیی بدە تا لەگەڵ وتارە لێکچووەکان پێڕست بکرێت. (تشرینی دووەمی ٢٠٢٥) |