تۆڕی خانەیی

تۆڕی خانەیی یان تۆڕی مۆبایل تۆڕێکی پەیوەندییە کە پەیوەندی بۆ گرێ کۆتاییەکان و لە گرێ کۆتاییەکانەوە بێ وایەرە و تۆڕەکە بەسەر ناوچە وشکانییەکاندا دابەشکراوە کە پێیان دەوترێت خانەکان ، ھەریەکەیان لانیکەم لەلایەن یەک نێردەر و وەرگرەوە کە شوێنی جێگیرە (وەک وێستگەیەکی بنەڕەتی ) خزمەتیان پێدەکرێت، ئەم وێستگە بنەڕەتیانە ڕووپۆشی تۆڕەکە بۆ خانەکە دابین دەکەن کە دەتوانرێت بۆ گواستنەوەی دەنگ، داتا و جۆرەکانی تری ناوەڕۆک لە ڕێگەی شەپۆلی ڕادیۆییەوە بەکاربھێنرێت، ڕووبەری ڕووپۆشکردنی ھەر خانەیەک بە ھۆکارەکانی وەک ھێزی وەرگر و زەوی و باندی فرێکوێنسی بەکارھێنراو دیاری دەکرێت، خانەیەک بە شێوەیەکی گشتی کۆمەڵێک فرێکوێنسی جیاواز لە خانەکانی دراوسێ بەکاردەھێنێت، بۆ ئەوەی دەستێوەردان نەبێت و ئاستی خزمەتگوزاری گەرەنتیکراو لەناو ھەر خانەیەکدا کە دابینی بکات^[١]^[٢]

کاتێک ئەم خانانە پێکەوە دەبەسترێنەوە ڕووماڵێکی ڕادیۆیی لە ناوچەیەکی جوگرافیای فراواندا دابین دەکەن، ئەمەش وا دەکات چەندین ئامێر لەوانە مۆبایل، تابلێت، لاپتۆپ کە بە مۆدیۆمی باندی فراوانی مۆبایل پەیوەستکراو ئامێرە بچووکراوەکان وەک کاتژمێری زیرەک، بۆ پەیوەندیکردن لەگەڵ یەکتر و لەگەڵ نێردەر و وەرگر و تەلەفۆنی جێگیر لە ھەر شوێنێکی تۆڕەکەدا لە ڕێگەی وێستگەی بنەڕەتییەوە، تەنانەت ئەگەر ھەندێک لە ئامێرەکان بە زیاتر لە خانەیەکدا بجوڵێن لە کاتی گواستنەوەدا، دیزاینی تۆڕە خانەییەکان ڕێگە بە ڕادەستکردنی بێ کێشە دەدات، کە پەیوەندییەکی بێ پچڕان چالاک دەکات کاتێک ئامێرێک لە خانەیەکەوە دەچێتە خانەیەکی تر.

تۆڕە خانەییە مۆدێرنەکان تەکنەلۆژیای پێشکەوتووی وەکو Multiple Input Multiple Output (MIMO)، beamforming، و خانە بچووکەکان بەکاردەھێنن بۆ بەرزکردنەوەی توانا و کارایی تۆڕەکان.

تۆڕە خانەییەکان کۆمەڵێک تایبەتمەندی خوازراو پێشکەش دەکەن: ^[٢]

توانای زیاتر لە یەک گواستنەوەی گەورە، بەو پێیەی دەتوانرێت ھەمان فرێکوێنسی بۆ چەندین بەستەر بەکاربھێنرێت بە مەرجێک لە خانە جیاوازەکاندا بن
ئامێرە مۆبایلەکان ھێزێکی کەمتر بەکاردەھێنن لە چاو یەک گواستەرەوە یان مانگی دەستکرد بەو پێیەی تاوەرەکانی خانەکان نزیکترن
ڕووبەری ڕووپۆشکردنی گەورەتر لە یەک گواستنەوەی زەمینی، بەو پێیەی دەتوانرێت تاوەری خانەیی زیادە بۆ ماوەیەکی نادیار زیاد بکرێت و سنووردار نەکراوە
توانای بەکارھێنانی سیگناڵەکانی فرێکوێنسی بەرزتر (و بەم پێیەش باندی بەردەستتر / ڕێژەی داتای خێراتر) کە توانای بڵاوبوونەوەیان نییە لە مەودای دووردا
لەگەڵ پاڵپێوەنانی داتا و تێکەڵاوکردن، چەندین کەناڵی ڤیدیۆیی (لەوانەش ڤیدیۆی دیجیتاڵی) و دەنگی ڕەنگە بە سیگناڵێکی فرێکوێنسی بەرزتر لەسەر یەک ھەڵگری باندی فراواندا بڕۆن

دابینکەرانی سەرەکی پەیوەندییەکان تۆڕی خانەیی دەنگ و داتایان لەسەر زۆربەی ڕووبەری وشکانی دانیشتووانی زەوی جێگیر کردووە، ئەمەش ڕێگە دەدات مۆبایل و ئامێرەکانی تر ببەسترێتەوە بە تۆڕی تەلەفۆنی گشتی و ئینتەرنێتی گشتی، جگە لە خزمەتگوزارییە باوەکانی دەنگ و داتا، تۆڕە خانەییەکان ئێستا پشتگیری لە بەرنامەکانی ئینتەرنێتی شتەکان (IoT) دەکەن کە ئامێرەکانی وەک پێوەرە زیرەکەکان، ئۆتۆمبێلەکان، و ھەستەوەرە پیشەسازییەکان بەیەکەوە دەبەستنەوە.

پەرەسەندنی تۆڕە خانەییەکان لە نەوەی یەکەم 1G بۆ نەوەی پێنجەم 5G وردە وردە خێرایی خێراتر و کەمبوونەوەی کات و پشتگیری بۆ ژمارەیەکی زۆرتر لە ئامێرەکان بەردەستکردووە، ئەمەش وایکردووە کە بەرنامەی پێشکەوتوو لە بوارەکانی وەک چاودێری تەندروستی، گواستنەوە و شارە زیرەکەکاندا چالاک بکرێت.

دەتوانرێت تۆڕە خانەییە تایبەتەکان بۆ لێکۆڵینەوە ^[٣] یان بۆ ڕێکخراو و بەلەمی گەورە بەکاربھێنرێت، وەک ڕەوانەکردن بۆ دەزگاکانی لێکۆڵینەوەی گشتی ناوخۆیی یان کۆمپانیایەکی تەکسی، ھەروەھا بۆ پەیوەندییە بێ تەلەکانی ناوخۆیی وەک ناوچە پیشەسازییەکان وەک کارگە، کۆگا، کان، وێستگەی کارەبا، وێستگەی لاوەکی، دامەزراوەی نەوت و گاز و بەندەرەکان.^[٤]

چەمک

لە سیستەمی ڕادیۆیی خانەییدا، ڕووبەرێکی وشکانی کە خزمەتگوزاری ڕادیۆیی بۆ دابین دەکرێت بە شێوەیەک دابەش دەکرێت بەسەر خانەکاندا کە وابەستەی زەوی و تایبەتمەندییەکانی وەرگرتن بێت، ئەم نەخشانەی خانەکان بە نزیکەیی شێوەی ڕێکوپێکیان ھەیە وەک شەشگۆشە، چوارگۆشە، یان بازنە ھەرچەندە خانە شەش گۆشەییەکان ئاسایین، ھەریەک لەم خانانە چەندین فرێکوێنسییان بۆ دیاری کراوە ( f ₁ – f ₆ ) کە وێستگەی بنەڕەتی ڕادیۆیی ھاوتایان ھەیە و دەتوانرێت گروپی فرێکوێنسیەکان لە خانەکانی تردا بەکاربھێنرێتەوە، بە مەرجێک ھەمان فرێکوێنسیەکان لە خانەکانی تەنیشت یەکتردا بەکارنەھێنرێنەوە، ئەمەش دەبێتە ھۆی تێکەڵبوونی ھاوکەناڵەکان.

زیادبوونی توانا لە تۆڕێکی خانەیی، بە بەراورد لەگەڵ تۆڕێک کە یەک گواستنەوەی ھەیە لە سیستەمی گۆڕینی پەیوەندی مۆبایلەوە سەرچاوە دەگرێت کە لەلایەن ئەمۆس جۆیل لە تاقیگەی بێڵەوە پەرەی پێدراوە کە ڕێگەیدا بە چەندین پەیوەندیکەر لە ناوچەیەکی دیاریکراودا ھەمان فرێکوێنسی بەکاربھێنن بە گۆڕینی پەیوەندییەکان بۆ نزیکترین تاوەری خانەیی بەردەست کە ئەو فرێکوێنسییە لەبەردەستدایە، ئەم ستراتیژیە دەتوانرێت جێبەجێ بکرێت چونکە دەتوانرێت فرێکوێنسی ڕادیۆیی دیاریکراو لە ناوچەیەکی جیاوازدا بۆ گواستنەوەیەکی ناپەیوەندیدار بەکاربھێنرێتەوە، لە بەرامبەردا تاک گوازەرەیەک تەنھا دەتوانێت مامەڵە لەگەڵ یەک گواستنەوەدا بکات بۆ فرێکوێنسییەکی دیاریکراو بە ناچاری، ھەندێک ئاستی دەستێوەردان لە سیگناڵی خانەکانی ترەوە ھەیە کە ھەمان فرێکوێنسی بەکاردەھێنن لە ئەنجامدا، دەبێت لانیکەم یەک بۆشایی خانە لە نێوان خانەکاندا ھەبێت کە ھەمان فرێکوێنسی لە سیستەمی ستانداردی دەستڕاگەیشتن بە فرە دابەشکردنی فرێکوێنسی (FDMA)دا بەکاردەھێننەوە.

دۆخی کۆمپانیایەکی تەکسی لەبەرچاو بگرن، کە ھەر ڕادیۆیەک دوگمەی ھەڵبژێرەری کەناڵەکانی ھەیە کە بە دەستی کاردەکات بۆ ئەوەی بە فرێکوێنسی جیاواز کۆببێتەوە لەگەڵ جوڵەی شۆفێران لە کەناڵێکەوە بۆ کەناڵێکی تر دەگۆڕدرێن، شۆفێران ئاگادارن کە کام فرێکوێنسی بە نزیکەیی ھەندێک ناوچە دەگرێتەوە، کاتێک سیگناڵێک لە گواستەرەوە وەرناگرن، کەناڵەکانی تر تاقی دەکەنەوە تا کەناڵێک دەدۆزنەوە کە کار بکات، شۆفێرانی تەکسی تەنھا یەک بە یەک قسە دەکەن کاتێک لەلایەن بەڕێوەبەری وێستگەی بنەڕەتییەوە بانگھێشت دەکرێن، ئەمە جۆرێکە لە دەستڕاگەیشتن بە چەندین جار دابەشکردنی کات (TDMA).

مێژوو

بیرۆکەی دامەزراندنی تۆڕێکی خانەی مۆبایلی ستاندارد بۆ یەکەمجار لە ١١ی کانوونی دووەمی ١٩٤٧ پێشنیارکرا، ئەم پێشنیازە لەلایەن دۆگلاس ئێچ ڕینگ، ئەندازیاری تاقیگەی بێڵ، لە یاداشتێکی ناوخۆییدا خرایەڕوو کە پێشنیاری پەرەپێدانی سیستەمی تەلەفۆنی خانەیی لەلایەن کۆمپانیای AT&T دەکات. ^[٥] ^[٦]

یەکەم تۆڕی خانەیی بازرگانی نەوەی یەکەم 1G لە ژاپۆن لەلایەن کۆمپانیای نیپۆن تەلەگراف و تەلەفۆن (NTT) لە ساڵی ١٩٧٩ دەستیپێکرد، سەرەتا لە ناوچەی گەورەی تۆکیۆ، بەڵام NTT لە سەرەتادا سیستەمەکەی بە بازرگانی نەکرد؛ پاڵنەرێکی سەرەتایی بەھۆی ھەوڵێکەوە بوو بۆ تێگەیشتن لە سیستەمێکی خانەیی پراکتیکی نەک بەرژەوەندییەک بۆ قازانجکردن لێی^[٧] ^[٨] لە ساڵی ١٩٨١ سیستەمی تەلەفۆنی مۆبایلی نۆردیک وەک یەکەم تۆڕ کە تەواوی وڵاتی دەگرتەوە دروستکرا، تۆڕەکە لە ساڵی ١٩٨١ لە سوید و نەرویج بڵاوکرایەوە، پاشان لە فینلاند و دانیمارک لە سەرەتای ساڵی ١٩٨٢، کۆمپانیای Televerket کە کۆمپانیایەکی دەوڵەتییە و بەرپرسیارە لە پەیوەندییەکان لە سوید، سیستەمەکەی خستە بازاڕەوە.^[٧] ^[٩]

ئاڕاستەی ئالیارەکان

شێوازی دووبارە بەکارھێنانەوەی فرێکوێنسی تەلەفۆنی خانەیی بڕوانە U.S. patent 4,144,411

تاوەرەکانی خانەکان زۆرجار سیگناڵێکی ئاراستەیی بەکاردەھێنن بۆ باشترکردنی وەرگرتن لە ناوچەکانی ھاتوچۆی زیاتر لە ئەمریکا کۆمیسیۆنی پەیوەندییە فیدراڵیەکان (FCC) سیگناڵەکانی تاوەری خانەکانی ھەموو ئاراستەکان سنووردار دەکات بۆ توانایی ١٠٠ وات، ئەگەر تاوەرەکە ئالیاری ئاراستەیی ھەبێت، FCC ڕێگە بە بەڕێوەبەری خانەکە دەدات تا ٥٠٠ وات ھێزی تیشکاوی کاریگەر (ERP) دەربدات.^[١٠]

تۆڕی مۆبایل

باوترین نموونەی تۆڕی خانەیی تۆڕی مۆبایلە (مۆبایلی خانەیی)، مۆبایل بریتییە لە تەلەفۆنێکی گەورە کە لە ڕێگەی سایتی خانەیی (وێستگەی بنەڕەتی) یان تاوەری گواستنەوە پەیوەندی وەردەگرێت یان دەکات، شەپۆلی ڕادیۆیی بۆ گواستنەوەی سیگناڵەکان بۆ مۆبایل و لە مۆبایلەوە بەکاردەھێنرێت.

تۆڕەکانی مۆبایلی مۆدێرن خانە بەکاردەھێنن چونکە فرێکوێنسی ڕادیۆیی سەرچاوەیەکی سنووردار و ھاوبەشە، سایتەکانی خانە و مۆبایلەکان لە ژێر کۆنترۆڵی کۆمپیوتەردا فرێکوێنسی دەگۆڕن و گواستنەوەی کارەبای کەم بەکاردەھێنن بەجۆرێک کە ژمارەی فرێکوێنسی ڕادیۆیی بەزۆری سنووردار دەتوانرێت لە یەک کاتدا لەلایەن زۆرێک لە پەیوەندیکەرانەوە بە دەستێوەردانی کەمتر بەکاربھێنرێت.

تۆڕێکی خانەیی لەلایەن بەڕێوەبەری مۆبایلەوە بەکاردەھێنرێت بۆ بەدەستھێنانی ھەم ڕووماڵکردن و ھەم توانا بۆ بەشداربووانیان کە لە ناوچە جوگرافییە گەورەکان دابەش دەکرێن بۆ خانە بچووکەکان بۆ ئەوەی سیگناڵی ھێڵی بینین و لەدەست نەچێت وە پشتگیری ژمارەیەکی زۆر لە مۆبایلە چالاکەکان لەو ناوچەیەدا بکەن، ھەموو سایتەکانی خانەکان بەستراوەتەوە بە ئاڵوگۆڕی تەلەفۆن (یان سویچ)، کە لە بەرامبەردا بەستراوەتەوە بە تۆڕی تەلەفۆنی گشتی.

لە شارەکاندا، ھەر شوێنێکی خانە ڕەنگە مەودای تا نزیکەیی ھەبێت، لە کاتێکدا لە ناوچە گوندنشینەکاندا، مەودای ئۆتۆمبێلەکە دەتوانێت ٥ میل (٨٫٠ km) بێت، لەوانەیە لە شوێنە کراوە ڕوونەکاندا، بەکارھێنەرێک سیگناڵەکان لە شوێنی خانەیەکەوە وەربگرێت کە ٢٥ میل (٤٠ km) دوور لە ناوچە گوندنشینەکان کە ڕووماڵکردنی باندێکی کەم و تاوەرە بەرزەکانیان ھەیە، خزمەتگوزاری دەنگی و نامە ناردنی بنەڕەتی لەوانەیە بگاتە ٥٠ میل (٨٠ km)، لەگەڵ سنووردارکردنی باند و ژمارەی پەیوەندییەکانی ھاوکات.^{[ سەرچاوە پێویستە ]}

پێکھاتەی تۆڕی خانەیی مۆبایل

دیمەنێکی سادەی تۆڕی مۆبایل-ڕادیۆی خانەیی لەمانەی خوارەوە پێکدێت:

تۆڕێک لە وێستگە بنەڕەتییە ڕادیۆییەکان کە ژێر سیستەمی وێستگەی بنەڕەتی پێکدەھێنن.
تۆڕی سویچی بازنەی ناوەکی بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ پەیوەندی دەنگی و دەق
تۆڕێکی پاکەت سویچ بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ داتاکانی مۆبایل
گۆڕەری تۆڕی تەلەفۆنی گشتی بۆ ئەوەی بەشداربووان بە تۆڕی تەلەفۆنی فراوانترەوە ببەستنەوە

ئەم تۆڕە بناغەی تۆڕی سیستەمی GSM یە، زۆر ئەرک ھەیە کە لەلایەن ئەم تۆڕەوە ئەنجام دەدرێت بە مەبەستی دڵنیابوون لەوەی کڕیاران خزمەتگوزاری دڵخوازیان دەستدەکەوێت لەوانە بەڕێوەبردنی جووڵە، تۆمارکردن، ڕێکخستنی پەیوەندی، و ڕادەستکردنەوە.

ھەر مۆبایلێک لە ڕێگەی RBS ( وێستگەی بنەڕەتی ڕادیۆیی ) لە گۆشەیەکی خانەی ھاوبەشەوە بە تۆڕەکەوە دەبەسترێتەوە کە لە بەرامبەردا بە ناوەندی سویچی مۆبایل (MSC) دەبەسترێتەوە، MSC پەیوەندییەک بە تۆڕی تەلەفۆنی گشتی سویچکراو (PSTN) دابین دەکات بەستەرەکە لە مۆبایلێکەوە بۆ RBS پێی دەوترێت uplink لە کاتێکدا ڕێگاکەی تر پێی دەوترێت downlink.

کەناڵە ڕادیۆییەکان بە شێوەیەکی کاریگەر میدیای گواستنەوە بەکاردەھێنن لە ڕێگەی بەکارھێنانی ئەم پلانانەی خوارەوەی تێکەڵاوکردن و دەستڕاگەیشتن: دەستڕاگەیشتنێکی فرەیی دابەشکردنی فرێکوێنسی (FDMA)، دەستڕاگەیشتنێکی فرەیی دابەشکردنی کات (TDMA)، دەستڕاگەیشتنێکی فرەیی دابەشکردنی کۆد (CDMA) و دەستڕاگەیشتنێکی فرەیی دابەشکردنی بۆشایی (SDMA).

خانە بچووکەکان

خانە بچووکەکان کە ڕووبەری ڕووپۆشکردنیان بچووکترە لە وێستگە بنەڕەتییەکان بەم شێوەیە پۆلێن دەکرێن:

مایکرۆسێل -> کەمتر لە ٢ کیلۆمەتر،
پیکۆسێل -> کەمتر لە ٢٠٠ مەتر،
فێمتۆسێل -> لە دەوروبەری ١٠ مەتر،
ئاتۆسێل -> ١-٤ مەتر

ڕادەستکردنی مۆبایل لە تۆڕەکانی مۆبایلدا

لەگەڵ گواستنەوەی بەکارھێنەری مۆبایل لە ناوچەیەکی خانەیەکەوە بۆ خانەیەکی دیکە لەکاتێکدا پەیوەندییەک لە ئارادایە، وێستگەی مۆبایلەکە بەدوای کەناڵێکی نوێدا دەگەڕێت بۆ ئەوەی پەیوەندی پێوە بکات بۆ ئەوەی پەیوەندییەکە نەھێڵێتەوە کاتێک کەناڵێکی نوێ دۆزرایەوە، تۆڕەکە فەرمان بە یەکەی مۆبایلەکە دەکات کە بگۆڕێت بۆ کەناڵە نوێیەکە و لە ھەمان کاتدا پەیوەندییەکە بگۆڕێت بۆ کەناڵە نوێیەکە.

لەگەڵ CDMA، چەندین مۆبایلی CDMA کەناڵێکی ڕادیۆیی تایبەت ھاوبەش دەکەن، سیگناڵەکان بە بەکارھێنانی کۆدی ژاوەژاوی ساختە (کۆدی PN) جیا دەکرێنەوە کە تایبەتە بە ھەر مۆبایلێک لەگەڵ جوڵەی بەکارھێنەر لە خانەیەکەوە بۆ خانەیەکی تر، مۆبایلەکە لینکی ڕادیۆیی لەگەڵ چەندین سایتی خانە (یان کەرتەکانی ھەمان سایت) لە یەک کاتدا ڕێکدەخات، ئەمەش بە "دەستپێکردنی نەرم" ناسراوە چونکە بە پێچەوانەی تەکنەلۆژیای باوی خانەیی, ھیچ خاڵێکی دیاریکراو نییە کە مۆبایلەکە بگۆڕێت بۆ خانەی نوێ.

لە IS-95 ڕادەستکردنی نێوان فرێکوێنسی و سیستەمی ئەنالۆگی کۆنتر وەک NMT بە شێوەیەکی گشتی مەحاڵ دەبێت کەناڵی ئامانج ڕاستەوخۆ تاقی بکرێتەوە لە کاتی پەیوەندیکردندا لەم حاڵەتەدا دەبێت تەکنیکەکانی تر بەکاربھێنرێن وەکو بیکۆنی فڕۆکەوان لە IS-95 ئەمەش بەو مانایەیە کە نزیکەی ھەمیشە لەکاتی گەڕان بەدوای کەناڵە نوێیەکەدا پشوویەکی کورت لە پەیوەندییەکەدا ھەیە و دواتر مەترسی گەڕانەوەی چاوەڕواننەکراو بۆ کەناڵە کۆنەکە دروست دەبێت.

ئەگەر پەیوەندییەکی بەردەوام نەبێت یان پەیوەندییەکە ببڕدرێت، ئەگەری ئەوە ھەیە کە یەکەی مۆبایلەکە لەخۆوە لە خانەیەکەوە بچێتە خانەیەکی تر و دواتر بە بەھێزترین سیگناڵ وێستگەی بنەڕەتی ئاگادار بکاتەوە.

ھەڵبژاردنی فرێکوێنسی خانەیی لە تۆڕەکانی مۆبایلدا

کاریگەری فرێکوێنسی لەسەر ڕووپۆشی خانەکان بەو مانایەیە کە فرێکوێنسی جیاواز باشتر خزمەت بە بەکارھێنانی جیاواز دەکات فرێکوێنسی نزم، وەک 450 MHz NMT، زۆر باش خزمەت دەکات بۆ ڕووماڵکردنی ناوچە دوورەدەستەکان، GSM 900 (900 MHz) گونجاوە بۆ ڕووماڵکردنی سوکی شارەکان, GSM 1800 (١.٨ گیگاھێرتز) دەست دەکات بە سنووردارکردن بەھۆی دیوارە پێکھاتەییەکانەوە UMTS، لە 2.1 گیگاھێرتز لە ڕووی ڕووماڵەوە تەواو ھاوشێوەی GSM 1800 ە.

فرێکوێنسی بەرزتر زیانی زۆرترە کاتێک باس لە ڕووماڵکردن دەکرێت، بەڵام کاتێک باس لە توانا دەکرێت، سوودێکی یەکلاکەرەوەیە پیکۆسێلەکان، کە بۆ نموونە نھۆمێکی بینایەک دادەپۆشن، دەبنە شتێکی ئەستەم و دەتوانرێت ھەمان فرێکوێنسی بۆ خانەکان بەکاربھێنرێت کە بە کردەوە دراوسێن.

قەبارەی خانە

ئەم خشتەیەی خوارەوە وابەستەیی ناوچەی ڕووپۆشکردنی خانەیەک بە فرێکوێنسی تۆڕێکی CDMA2000 نیشان دەدات:

فرێکوێنسی (MHz)	تیژڕەوی خانە (کم)	ڕووبەری خانە (کم ^٢ )	ژمارەی خانەکانی ڕێژەیی
450	48.9	7521	1
950	26.9	2269	3.3
1800	14.0	618	12.2
2100	12.0	449	16.2

ئەمانەش ببینە

لیست و زانیاری تەکنیکی:

تەکنەلۆژیاکانی مۆبایل
- تۆڕەکانی 2G (یەکەم تۆڕە دیجیتاڵییەکان، 1G و 0G ئەنالۆگ بوون):
  - GSM
    - داتا سویچ دراوەکانی بازنە (CSD)
    - GPRS
    - ئێدج (IMT-SC)
    - پەرەسەندنی EDGE
  - AMPSی دیجیتاڵی
    - داتاکانی پاکێتی دیجیتاڵی خانەیی (CDPD)
  - cdmaOne (IS-95)
    - داتا سویچ دراوەکانی بازنە (CSD)
  - سیستەمی مۆبایلی دەستی کەسی (PHS)
  - سێلۆلاری دیجیتاڵی کەسی
- تۆڕەکانی 3G :
  - UMTS
    - W-CDMA (ڕووکاری ھەوایی)
    - TD-CDMA (ڕووکاری ھەوایی)
    - TD-SCDMA (ڕووکاری ھەوایی)
      - HSPA
      - HSDPA
      - HSPA+
  - CDMA2000
    - OFDMA (ڕووکاری ھەوایی)
      - EVDO
        SVDO
- تۆڕەکانی 4G :
  - IMT پێشکەوتوو
  - LTE (TD-LTE)
    - LTE پێشکەوتوو
    - LTE Advanced Pro
  - وایماکس
    - وایماکس-پێشکەوتوو (WirelessMAN-Advanced)
  - Ultra Mobile Broadband (ھەرگیز بازرگانی نەکراوە)
  - MBWA (IEEE 802.20، دەستگەیشتن بە وایەرلێس باند فراوانی مۆبایل، HC-SDMA، iBurst، کوژاوەتەوە)
- تۆڕەکانی 5G :
  - 5G NR
    - 5G-پێشکەوتوو

سەرەتا لە EVDO ئەم تەکنیکانەی خوارەوە دەتوانرێت بەکاربھێنرێت بۆ باشترکردنی کارایی:

MIMO, SDMA و Beamforming

فرێکوێنسی خانەیی
- باندەکانی فرێکوێنسی CDMA
- باندەکانی فرێکوێنسی GSM
- باندەکانی فرێکوێنسی UMTS
- باندەکانی فرێکوێنسی LTE
- باندەکانی فرێکوێنسی 5G NR
تۆڕەکانی جێگیرکراو بەپێی تەکنەلۆژیا
- لیستی تۆڕەکانی UMTS
- لیستی تۆڕەکانی CDMA2000
- لیستی تۆڕەکانی LTE
- لیستی تۆڕەکانی وایماکس کە جێگیرکراون
- لیستی تۆڕەکانی 5G NR
تۆڕەکانی جێگیرکراو بەپێی وڵات (لەوانەش تەکنەلۆژیا و فرێکوێنسی)
- لیستی بەڕێوەبەرانی تۆڕی مۆبایل لە ئەوروپا
- لیستی بەڕێوەبەرانی تۆڕی مۆبایل لە ئەمریکا
- لیستی بەڕێوەبەرانی تۆڕی مۆبایل لە ناوچەی ئاسیای زەریای ھێمن
- لیستی بەڕێوەبەرانی تۆڕی مۆبایل لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست و ئەفریقا
- لیستی بەڕێوەبەرانی تۆڕی مۆبایل (پوختە)
کۆدی وڵاتی مۆبایل - کۆد، فرێکوێنسی، و تەکنەلۆژیا بۆ ھەر ئۆپەراتۆرێک لە ھەر وڵاتێکدا
بەراوردکردنی ستانداردەکانی مۆبایل
لیستی براندەکانی مۆبایل بەپێی وڵات (بەرھەمھێنەران)

کەرەستە:

دووبارەکەرەوەی خانەیی
ڕاوتەری خانەیی
ڕادیۆی مۆبایلی پیشەیی (PMR)
OpenBTS
سەری ڕادیۆی دوور
یەکەی باندی سەرەکی
تۆڕی دەستڕاگەیشتن بە ڕادیۆ
سایتەکانی خانەی مۆبایل

ئەوانی تر:

ھەمەچەشنی ئالێرەکان
ھاتوچۆی خانەیی
MIMO (چەند ھاتنەژوورەوە و فرە دەرچوون)
کۆمپیوتەری لێواری مۆبایل
تیشکی مۆبایل و تەندروستی
ھاوشێوەکردنی تۆڕ
خزمەتگوزاری پەیوەندی کەسی
بەڕێوەبردنی سەرچاوەی ڕادیۆیی (RRM)
ڕێڕەوکردن لە تۆڕە خانەییەکان
ھێزی سیگناڵ
ناونیشانی ٤٧ی یاسای ڕێسا فیدراڵیەکان

سەرچاوەکان

↑ «Cellular Networks, Cells, and Base Stations — EITC». www.eitc.org. لە ٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ ھێنراوە.
1 2 Guowang Miao؛ Jens Zander؛ Ki Won Sung؛ Ben Slimane (٢٠١٦). Fundamentals of Mobile Data Networks. Cambridge University Press. ژپنک ٩٧٨-١١٠٧١٤٣٢١٠.
↑ Tom Simonite (٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣). «Google's Private Cell Phone Network Could Be a Threat to Cellular Carriers | MIT Technology Review». لە ڕەسەنەکە لە ٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣ ھێنراوە.
↑ «Private 5G Market». www.snstelecom.com (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). لە ٨ی ئایاری ٢٠٢٤ ھێنراوە.
↑ Alexis C. Madrigal (١٦ی ئەیلوولی ٢٠١١). «The 1947 Paper That First Described a Cell-Phone Network». The Atlantic.
↑ Zhou، Shengjun (٢ی شوباتی ٢٠٢٤). «From 0G to 5G, the century-long ups and downs of mobile communication». Medium (بە ئینگلیزی). لە ٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
1 2 «Cellular : an economic and business history of the international mobile-phone industry». www.loc.gov. لە ٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
↑ Dunnewijk، Theo؛ Hultén، Staffan (١ی ئابی ٢٠٠٧). «A brief history of mobile communication in Europe». Telematics and Informatics. Mobile Communications: From Cellular to Ad-hoc and Beyond. ٢٤ (3): ١٦٤–١٧٩. doi:١٠.١٠١٦/j.tele.٢٠٠٧.٠١.٠١٣. ISSN ٠٧٣٦-٥٨٥٣.
↑ Al-Khouri، Ali M. (٢٠١٥). «Towards a SIM-less Existence: The Evolution of Smart Learning Networks». Educational Technology. ٥٥ (1): ١٩–٢٦. ISSN ٠٠١٣-١٩٦٢.
↑ Drucker, Elliott، The Myth of Cellular Tower Health Hazards، لە ڕەسەنەکە لە ٢ی ئایاری ٢٠١٤ ئەرشیڤ کراوە، لە ١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣ ھێنراوە

خوێندنەوەی زیاتر

پ.کی، د.سمیس. ئەندازیاری ھاتوچۆی دوور لە جیھانێکی کێبڕکێدا. ئێلسێڤێر ساینس بی ڤی، ئەمستردام ھۆڵەندا، ١٩٩٩. ISBN 978-0444502681 . بەشی یەکەم (پلینیۆم) و سێیەم (مۆبایل).
ویلیام سی وای لی، سیستەمی پەیوەندییە خانەییەکانی مۆبایل (١٩٨٩)، مەکگراو-ھیل. ISBN 978-0-071-00790-0 .

بەستەری دەرەکی

A History of Cellular Networks
What are cellular networks? 1G to 6G Features & Evolution ٢٧ی تەممووزی ٢٠٢١ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.
Technical Details with Call Flow about LTE Paging Procedure.

داڕێژە:Mobile telecommunications standards داڕێژە:Telecommunications

[1] «Cellular Networks, Cells, and Base Stations — EITC». www.eitc.org. لە ٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ ھێنراوە.

[Zander-2] 1 2 Guowang Miao؛ Jens Zander؛ Ki Won Sung؛ Ben Slimane (٢٠١٦). Fundamentals of Mobile Data Networks. Cambridge University Press. ژپنک ٩٧٨-١١٠٧١٤٣٢١٠.

[3] Tom Simonite (٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣). «Google's Private Cell Phone Network Could Be a Threat to Cellular Carriers | MIT Technology Review». لە ڕەسەنەکە لە ٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣ ھێنراوە.

[4] «Private 5G Market». www.snstelecom.com (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). لە ٨ی ئایاری ٢٠٢٤ ھێنراوە.

[5] Alexis C. Madrigal (١٦ی ئەیلوولی ٢٠١١). «The 1947 Paper That First Described a Cell-Phone Network». The Atlantic.

[6] Zhou، Shengjun (٢ی شوباتی ٢٠٢٤). «From 0G to 5G, the century-long ups and downs of mobile communication». Medium (بە ئینگلیزی). لە ٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ ھێنراوە.

[:1-7] 1 2 «Cellular : an economic and business history of the international mobile-phone industry». www.loc.gov. لە ٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ ھێنراوە.

[8] Dunnewijk، Theo؛ Hultén، Staffan (١ی ئابی ٢٠٠٧). «A brief history of mobile communication in Europe». Telematics and Informatics. Mobile Communications: From Cellular to Ad-hoc and Beyond. ٢٤ (3): ١٦٤–١٧٩. doi:١٠.١٠١٦/j.tele.٢٠٠٧.٠١.٠١٣. ISSN ٠٧٣٦-٥٨٥٣.

[9] Al-Khouri، Ali M. (٢٠١٥). «Towards a SIM-less Existence: The Evolution of Smart Learning Networks». Educational Technology. ٥٥ (1): ١٩–٢٦. ISSN ٠٠١٣-١٩٦٢.

[Drucker-10] Drucker, Elliott، The Myth of Cellular Tower Health Hazards، لە ڕەسەنەکە لە ٢ی ئایاری ٢٠١٤ ئەرشیڤ کراوە، لە ١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣ ھێنراوە

[١]

[٢]

[٣]

[٤]

[٥]

[٦]

[٧]

[٨]

[٩]

[١٠]