توباس
| توباس | |
|---|---|
| بە عەرەبی: طوباس | |
 | |
| ناو بە زمانی فەرمی | طوباس |
| Vocalized name | طُوبَاسْ |
| زمانی فەرمی | زمانی عەرەبی |
| کیشوەر | ئاسیا |
| وڵات | دەوڵەتی فەلەستین |
| پایتەختی | پارێزگای توباس |
| دابەشکاریی کارگێڕی | پارێزگای توباس |
| ناوچەی کاتی | UTC+02:00، UTC+03:00 |
| ناوچەی جوگرافی | دۆڵی یەزرەییل |
| پۆتانی شوێن | ٣٢°١٩′٢٠″N ٣٥°٢٢′٧″E |
| نووسینگەی بەڕێوەبردن | Mayor of Tubas |
| دەسەڵات | دەسەڵاتی نیشتمانیی فەلەستین |
| دانیشتووان | ٢٢٬٠٠٠ |
| بەرزی لە ئاستی دەریا | ٤٠٧ مەتر |
| ڕووبەر | ٢٩٥٫١٠ کیلۆمەتر چوارگۆشە |
| کۆدی پۆستە | 501–509 |
| وێبگە | http://www.tubas.ps/ |
 | |
توباس (/ˈtjuːbəs/ ; بە عەرەبی: طوباس , Tûbâs) شارێکی فەلەستینە لە باکووری ڕۆژھەڵاتی کەناری ڕۆژاوا و دەکەوێتە باکووری ڕۆژھەڵاتی نابلوس لە ڕۆژاوای دۆڵی ئوردن. شارێکە کە زیاتر لە ٢١ ھەزار کەسی تێدایە، وەک ناوەندی ئابووری و کارگێڕی پارێزگای توباس لە فەلەستین کاردەکات. ڕووبەری شارەکەی لە ٢٢٧١ دۆنم (٢٢٧ ھێکتار) پێکدێت. لەلایەن ئەنجومەنی شارەوانییەوە بەڕێوەدەبرێت کە ١٥ ئەندامی تێدایە و زۆربەی دانیشتووانی کارکەری لە بواری کشتوکاڵ یان خزمەتگوزارییە گشتییەکاندا دامەزراون.
توباس وەک شارۆچکەیەکی کۆن و کۆنی تێبز (/ˈθiːbɛz/) ناسراوە، شارۆچکەیەکی کەنعانییە و بەناوبانگە بە ڕاپەڕین لە دژی پاشا ئەبیمەلەخ. لە کۆتایی سەدەی نۆزدەھەمدا، لە سەردەمی دەسەڵاتی عوسمانییەکان لە فەلەستین، خێڵە عەرەبەکان کە لە دۆڵی ئوردن دەژیا، ھاتنە ژیان لە توباس، کە بووە شارۆچکەیەکی سەرەکی لە قەزای نابلوس، بە تایبەتی بە دروستکردنی دار و پەنیر ناسراوە. لە ساڵی ١٩٢٢دا کەوتە ژێر ئیختیاری فەلەستین لەلایەن بەریتانیاوە، دوای گرتنی شارۆچکەکە لە جەنگی عەرەبی-ئیسرائیل لە ساڵی ١٩٤٨ لەلایەن ئوردنەوە لکێندرا، پاشان لە ساڵی ١٩٦٧ ەوە لەلایەن ئیسرائیلەوە داگیرکرا. دەسەڵاتی نیشتمانی فەلەستین لە ساڵی ١٩٩٥ەوە کە شارەکە گواسترایەوە بۆ دەسەڵاتی دادوەری، کۆنترۆڵی توباسی بەدەستەوەیە.
جوگرافیا
[دەستکاری]
توباس دەکەوێتە باکووری کەناری ڕۆژاوا و بەرزییەکەی ٣٦٢ مەتر (١٬١٨٨ پێ) لە ئاستی دەریاوە، لەکاتێکدا زۆربەی پارێزگای توباس دەکەوێتە ناو دۆڵی ئوردن لە باشوورەوە. لە ڕووپێوی زەوییەکی ساڵی ١٩٤٥دا، توباس لەگەڵ بەردەڵە و قەردەلەی نزیک لە ٣١٣ ھەزار و ١٢٣ دۆنم (٣١ ھەزار و ٣١٢ ھێکتار) پێکھاتبوو کە ٢٢٠ ھەزار و ٥٩٤ دۆنم موڵکی عەرەب بووە و ئەوەی دەمێنێتەوە موڵکی گشتی بووە. ھەتا ڕێکەوتی ٢٠٠٥[نوێکردنەوە]، کۆی ڕووبەری زەوییەکەی لە ٢٩٥٬١٢٣ دۆنم (٢٩٬٥١٢ ھێکتار) پێکدێت، کە ٢٬٢٧١ دۆنم وەک بیناسازی پۆلێن کراوە، نزیکەی ١٥٠٬٠٠٠ بۆ مەبەستی کشتوکاڵی بەکاردێت و نزیکەی ١٨٠٬٠٠٠ لەلایەن ئیسرائیلەوە زەوت کراوە بۆ بنکە سەربازییەکان و ناوچەی پارێزەر.
سەرچاوەکان
[دەستکاری]کتێبنامە
[دەستکاری]- Barron, J. B.، ed. (١٩٢٣). Palestine: Report and General Abstracts of the Census of 1922. Government of Palestine.
- Bromiley، G.W. (١٩٩٥). The International Standard Bible Encyclopedia: E-J. Wm. B. Eerdmans Publishing. ژپنک ٩٧٨-٠-٨٠٢٨-٣٧٨٢-٠.
- Conder, C.R. (١٨٨١). «Lieutenant Conder's reports». Quarterly Statement - Palestine Exploration Fund. ١٣: ١٥٨–٢٠٨.
- Conder، C.R.؛ Kitchener، H.H. (١٨٨٢). The Survey of Western Palestine: Memoirs of the Topography, Orography, Hydrography, and Archaeology. بەرگی ٢. London: Committee of the Palestine Exploration Fund.
{{cite book}}: زیاتر لە یەک دانە لە|بەستەری نووسەر2=و|بەستەری نووسەر=دیاری کراوە (یارمەتی) - Dauphin، C. (١٩٩٨). La Palestine byzantine, Peuplement et Populations. BAR International Series 726 (بە فەرەنسی). بەرگی III: Catalogue. Oxford: Archeopress. ژپنک ٠-٨٦٠٥٤-٩٠٥-٤.
- Doumani، B. (١٩٩٥). Rediscovering Palestine: Merchants and Peasants in Jabal Nablus. University of California Press.
- Finn، J. (١٨٧٧). Byeways in Palestine. London: James Nisbet.
- Government of Jordan, Department of Statistics (١٩٦٤). First Census of Population and Housing. Volume I: Final Tables; General Characteristics of the Population (PDF).
- Government of Palestine, Department of Statistics (١٩٤٥). Village Statistics, April, 1945.
- Guerin، V. (١٨٧٥). Description Géographique, Historique et Archéologique de la Palestine. Vol 2: Samarie, pt 2. Paris, Imprimé par autorisation de l'empereur à l'Impr. impériale.
- Hadawi، S. (١٩٧٠). Village Statistics of 1945: A Classification of Land and Area ownership in Palestine. Palestine Liberation Organization Research Center. لە ڕەسەنەکە لە ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨ ئەرشیڤ کراوە. لە ١٤ی شوباتی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
- Hütteroth، W. -D.؛ Abdulfattah، K. (١٩٧٧). Historical Geography of Palestine, Transjordan and Southern Syria in the Late 16th Century. Erlanger Geographische Arbeiten, Sonderband 5. Erlangen, Germany: Vorstand der Fränkischen Geographischen Gesellschaft. ژپنک ٣-٩٢٠٤٠٥-٤١-٢.
{{cite book}}: زیاتر لە یەک دانە لە|بەستەری نووسەر2=و|بەستەری نووسەر=دیاری کراوە (یارمەتی) - Irving، Sarah (٢٠١٢). Palestine. Bradt Travel Guides. ژپنک ٩٧٨-١-٨٤١٦٢-٣٦٧-٢.
- Kitchener, H.H. (١٨٧٨). «Journal of the Survey». Quarterly Statement - Palestine Exploration Fund. ١٠: ٦٢–٦٧.
- Mills, E.، ed. (١٩٣٢). Census of Palestine 1931. Population of Villages, Towns and Administrative Areas. Jerusalem: Government of Palestine.
- Palmer، E.H. (١٨٨١). The Survey of Western Palestine: Arabic and English Name Lists Collected During the Survey by Lieutenants Conder and Kitchener, R. E. Transliterated and Explained by E.H. Palmer. Committee of the Palestine Exploration Fund.
- Pipes، D. (١٩٩٠). Greater Syria: The History of an Ambition. Oxford University Press. ژپنک ٩٧٨-٠-١٩-٥٣٦٣٠٤-٣.
- Rix، Herbert (١٩٠٧). Tent and Testament: a camping tour in Palestine, with some notes on Scripture sites. London: Williams and Norgate.
- Robinson، E.؛ Smith، E. (١٨٤١). Biblical Researches in Palestine, Mount Sinai and Arabia Petraea: A Journal of Travels in the year 1838. بەرگی ٣. Boston: Crocker & Brewster.
{{cite book}}: زیاتر لە یەک دانە لە|بەستەری نووسەر2=و|بەستەری نووسەر=دیاری کراوە (یارمەتی) - Robinson، E.؛ Smith، E. (١٨٥٦). Later Biblical Researches in Palestine and adjacent regions: A Journal of Travels in the year 1852. London: John Murray.
{{cite book}}: زیاتر لە یەک دانە لە|بەستەری نووسەر2=و|بەستەری نووسەر=دیاری کراوە (یارمەتی)
بەستەرە دەرەکییەکان
[دەستکاری]- بەخێربێن بۆ شاری توباس ٢٢ی شوباتی ٢٠١٠ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.
- شاری توباس, بەخێربێن بۆ فەلەستین
- شاری توباس (لاپەڕەی ڕاستییەکان), پەیمانگای توێژینەوەی کارپێکراو–قودس، ARIJ
- پرۆفایلی شاری توباس, ARIJ
- ڕووپێوی ڕۆژاوای فەلەستین، نەخشەی ١٢: IAA ٢٧ی حوزەیرانی ٢٠١٥ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە., Wikimedia commons
- توباس بایۆ داتا - نەتەوە یەکگرتووەکان (pdf file)
