ترشی نایتریک

ترشی نایتریک
لقی	mineral acid، nitrogen oxoacid، monoprotic acid
بەکارھێنان	ھۆکاری ئۆکسێن، نایترەکردن
Associated hazard	nitric acid exposure
دەبێتە ھۆکاری	nitric acid exposure، ترشەباران
Conjugate base	nitrate ion
داڕشتنی کیمیایی	HNO₃
پەسەندکراو (یاسا)	[N+](=O)(O)[O-]
Safety classification and labelling	NFPA 704: Standard System for the Identification of the Hazards of Materials for Emergency Response
NIOSH Pocket Guide ID	0447
Fabrication method	Ostwald process
بەرەوپێك هەیە	تەقەمەنی، strong acid
MCN code	2808.00.10
لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە

ترشی نایتریک ئاوێتەیەکی نائۆرگانیکە بە فۆرمۆڵای (HNO3). ترشێکی کانزاییی زۆر داخورێنەرە. ئاوێتەکە بێ ڕەنگە، بەڵام نموونەکان بە تێپەڕبوونی کات مەیلی وەرگرتنی ڕەنگێکی زەردیان ھەیە بەھۆی شیتەڵبوون بۆ ئۆکسیدەکانی نایترۆجین. زۆربەی ئەو ترشە نایتریکانەی لە بازاڕدا بەردەستن خەستییەکەیان ٦٨٪ لە ئاودایە. کاتێک گیراوەکە زیاتر لە ٨٦٪ی (HNO3) تێدابێت، وەک «ترشی نایتریکی دووکەڵدار» ناودەبرێت. بەپێی بڕی دووانە ئۆکسیدی نایترۆجینی ئامادەبوو، ترشی نایتریکی دووکەڵدار پۆلێن دەکرێت بۆ «ترشی نایتریکی دووکەڵداری سوور» لە خەستییەکانی سەروو ٨٦٪، یان «ترشی نایتریکی دووکەڵداری سپی» لە خەستییەکانی سەروو ٩٥٪.

ترشی نایتریک کارلێککەری سەرەکییە کە بۆ نایترەکردن بەکاردێت کە بریتییە لە زیادکردنی کۆمەڵەیەکی نایترۆ، بەزۆری بۆ گەردیلەیەکی ئۆرگانیک. لە کاتێکدا ھەندێک لە ئاوێتە نایترۆییە بەرھەمەکان تەقەمەنی ھەستیارن بە شۆک و گەرمی، ھەندێکیان ھێندە جێگیرن کە لە تەقەمەنی سەربازی و ڕووخاندندا بەکاردەھێنرێن، ھەندێکی تریان ھێشتا جێگیرترن و وەک بۆیەی دەستکرد و دەرمان (بۆ نموونە: میترۆنیدازۆڵ) بەکاردێن. ھەروەھا ترشی نایتریک بە شێوەیەکی باو وەک ئۆکسێنەرێکی بەھێز بەکاردەھێنرێت.