جیاوازیی نێوان پێداچوونەوەکانی «زمانە ھیندی و ئەورووپییەکان»

Jump to navigation Jump to search
بەبێ کورتەی دەستکاری
[[پەڕگە:Indo-European branches map.svg|وێنۆک]]
{{ویکیسازی}}
{{خاوێنکردن}}
 
 
'''زمانە ھیندی و ئەورووپییەکان''' ({{بە ئینگلیزی|Indo-European languages}}) یەکێکە لە بەناوبانگترین [[خێزانە زمان]]ەکانیزمانەکانی جیھان.
 
== ئەو زمانانەی کە سەر بە زمانە ھیندی و ئەورووپییەکانن ==
* [[ھیندی ئێرانی]]،ئێرانی، وئەبێتە دوو بەشەوە:
** [[نەژادی ئاری|زمانە ھیندیەئاریەکان]]:کە چەند زمانێک لە خۆ ئەگرێ:
*** [[ھیندی]] کە زمانی فەرمیە لە[[ھیندستان]].
*** [[ئوردیزمانی ئوردوو|ئوردوو]] کە زمانی فەرمیە لە [[پاکستان]]
*** [[بەنگالیزمانی بەنگلا|بەنگالا]] کە زمانی فەرمیە لە [[بەنگلادیش]]
** [[زمانە ئێرانیەکان]] وەلە شێوە کۆنەکەی دا [[زمانە ئاڤێستاییەکان]] کە یەکەم وتاری [[زەردەشت]]ی پێ بڵاو کرایەوە. ئەم خێزانە [[زمانی پاڵەیی]] لە خۆ ئەگرێ (لە ساڵی ٥٢٠ بۆ ٣٥٠ی پێش زایین)، لەم زمانانە زمانی [[کوردی]]، [[فارسی]]، [[ئەفگانی]] درووست بووە.
* [[زمانی ئەرمەنی]] لە سەدەی ١٠ی پێش زایینەوە.
* [[زمانی توکاری]] "Tocharisch" ئەم زمانە لە سەرەتاییەکانی سەدەی بیستەم لە [[ڕۆژھەڵاتی تورکستان]] دۆزرایەوە.
* [[زمانی ھیتی|زمانی حیتی]] ئەویش وەکو زمانی توکاریە لە سەرەتاییەکانی سەدەی بیستەم لە [[ئەنادۆڵ|ئەنادۆل]] دۆزرایەوە.
* [[زمانی یۆنانی]] یان [[زمانی کلاسیکی یۆنانی]] ئەمیش ئەبێتە سێ بەشەوە بە گوێرەی زاراوەکان ionisch-attisch، achaisch وdorisch
* [[زمانی ئەلبانی]] ئەم زمانە لە [[ئەلبانیا]] وباشووری [[ئیتالیا]] بەربڵاووە
* زمانی ئیتاڵیکی لە کۆندا بەشکرا بۆ و
* [[زمانی ئیتاڵیکی]] لە کۆندا بەشکرا بۆ "Oskisch-Umbrisch" و "Latino-Faliskisch".[[لاتینی]] کە زمانی گشتی بوو لە [[ڕۆما]] گرنگترین زمانە لە Latino-Faliskisch، ھەر لە زمانی لاتینیەوە زاراوەکانی تر دەرچوون کە ئەمڕوو بە زمانە [[ڕۆمانسی]]ەکانڕۆمانسیەکان ئەناسرێن وەکو [[ئیسپانی]]،[[ئیتاڵی]]، [[فەڕەنسی]]،[[پورتوگالی]] و [[ڕۆمانی]].
* [[زمانی کیلتی]] کە زمانێکی زۆر باوبوو لە [[ئەوروپا]]. کە دوو زمان لە خۆ ئەگرێ، زمانێک کە دانیشتووانی دوورگە قسەی پێ دەکەن، وزمانێکی تر کە دانیشتووانی وشکایی قسەی پێ دەکەن (ئەم زمانە لەناوچووە). ئەو زمانانەی کە سەر بە زمانی دوورگەیە ئەمانەن:
** [[زمانی گالی ئیرلەندی]] ئەویش زمانی [[ئیرلەندا]]یە.
** [[زمانی گالی ئوسکوتلەندی]]ئیرلەندی ئەویش زمانی ئوسکوتلەندایە[[ئیرلەند|ئیرلەندایە]].
** [[زمانی ویلزی]]گالی لە ویلزئوسکوتلەندی ئەویش زمانێکیزمانی بەریتانیەئوسکوتلەندایە.
** زمانی ویلزی لە ویلز ئەویش زمانێکی بەریتانیە.
* زمانە بیلتیەکان، کە ئەبێتە سێ بەشە زمانەوە:
** [[لیتوانی]]
** [[لاتیفی]]
** [[بڕووسی کۆن]] کە لە ناوچوو نزیکەی ١٧٠٠ دوای زایین
* [[زمانی سلاڤی]] کە ئەمانە لە خۆ ئەگرێ:
** سلاڤی باشوور:[[زمانی بولگاری|بولگاری]]،[[سیربۆکرواتی]]،،سیربۆکرواتی،[[زمانی سلۆڤێنی|سلۆڤینی]].
** سلاڤی ڕۆژاوا:چیکی،[[چیکی]]،[[زمانی سلۆڤاکی|سلۆڤاکی]]،[[پۆڵەندی]].
** سلاڤی ڕۆژھەڵات:[[ڕووسی]]،[[زمانی ئوکراینی|ئۆکرانی]].
* [[زمانە جیرمانیەکان]] بەناوبانگترین زمان لەم گرووپە [[ئینگلیزی]] و [[ئەڵمانی]]ە.
 

مێنۆی ڕێدۆزی