جیاوازیی نێوان پێداچوونەوەکانی «ڕۆژژمێر»

Jump to navigation Jump to search
ب
ڕینووس/ڕستەبەندی
ب (بۆت: گواستنەوەی 129 پەیوەندیی نێوانویکی، ئێستا دابین کراوە لەسەر ویکیدراوە لە d:q12132)
ب (ڕینووس/ڕستەبەندی)
 
=== یەکەم ساڵی ڕۆژژمێرەکە ===
ساڵی دەستپێکی ئەو ڕۆژژمێرە، واتە ساڵی ١ی ڕۆژژمێرەکە، ئەو ساڵەیە کە [[موحممەد|پێغەمبەری ئیسلام]] لە شاری [[مەکەمەککە]]وە کۆچ (ھجرت) دەکات بۆ شاری [[مەدینە]] (ساڵی ٦٢٢ی زایینی)‌. ھەر بۆیە بە ساڵی ھەتاوی دەڵێن "ساڵی کۆچیی ھەتاوی" (ھجری شمسی).
 
ڕۆژژمێری پاشایەتی: دوایین شای [[ئێران]] [[موحەمەدڕەزا پەھلەوی]]، ویستی ساڵی ١ی ڕۆژژمێرەکە بکاتە کاتێ کە ئیمپراتۆریی [[ماد]] ڕووخێنرا و پاشایەتیی [[ھەخامەنشی]]ی [[پارس]] بۆ یەکەم جار لە ئێراندا دەسەڵاتی گرتە دەست. لە ڕێکەوتی ٢٤/١٢/١٣٥٤ مەجلیسەکانی (شورای ملی) و (سنا) بڕیاریان دا کە دەستپێکی ڕۆژژمێری ئێرانی ببێتە دەستپێکی پاشایەتیی کوورووش (یەکەم پاتشای ھەخامەنشی کە ئیمپراتۆریی مادی ڕووخاند و بەو جۆرە پارسەکان دەسەڵاتیان گرتە دەست). لە دەستپێکی ساڵی ١٣٥٥دا ڕۆژژمێری پاشایەتی (تقویم شاھنشاھی) بەکار برا و بوو بە ساڵی ٢٥٣٥ی پاشایەتی. بەڵام بە سەرھەڵدانی [[شۆڕشی ئێران]] کە بوو بە ھۆی‌ ڕووخانی حکوومەتی پاشایەتی لە ئێراندا، ئەو بیرۆکەیە تێک چوو و لە ڕێکەوتی ٥/٦/١٣٥٧ ڕۆژژمێری پاشایەتی ھەڵوەشێنرایەوە و بووەوە بە "کۆچیی ھەتاوی" (ھجری شمسی).
کەوا بێ، ئێرانییەکان لە ڕۆژژمێری جەلالیدا بە تیرێک دوو نیشانیان پێکاوە، ھەم دابونەریتی خۆیان پاراستووە، ھەم ڕۆژێکی گرنگی ئیسلامییان بەکار ھێناوە‌:
* یەکەم ڕۆژی ساڵ، ١ی نەورۆزە، کە دابونەریتێکی دێرینەیە.
* یەکەم ساڵی ڕۆژژمێرەکە، واتە ساڵی ١ی ڕۆژژمێرەکە، ساڵی کۆچ (ھجرت)ی پێغەمبەری ئیسلامە لە مەکەمەککە بۆ مەدینە‌، کە بۆنەیەکی گرنگە لە جیھانی ئیسلامدا.
 
مانگەکانی ڕۆژژمێری ئێرانی، کە بنەڕەتی ئاڤێستایییان ھەیە بریتین لە:

مێنۆی ڕێدۆزی