جیاوازیی نێوان پێداچوونەوەکانی «ویکیپیدیا:ڕێنووسی زمانی کوردی»

Jump to navigation Jump to search
پەرەپێدان
ب (دانان)
 
(پەرەپێدان)
{{ئامادە کردن|١٥ی مانگی ١١ی ٢٠٠٩}}
==بنەماڵەکان==
===ئەلفبێ===
ژمارەی پیتەکانی ئەلفبێی کوردی ٣٤ دانەن و بریتین لە:
<div style="text-align:center">
ئـ - ا - ب - پ - ت - ج - چ - ح - خ - د - ر - ڕ - ز - ژ - س - ش - ع - غ - ف - ڤ - ق - ک - گ - ل - ڵ - م - ن - و - ۆ - وو - ھ - ە - ی - ێ
</div>
===بزوێنەکان===
بزوێنەکان لەڕاستیدا ٨ دەنگن، بەڵام بە ئەلفبێی سۆرانی (بە نووسەی عەرەبی) تەنھا ٧ دەنگیان نووسەیان بۆ دانراوە و دەنووسرێن؛ کە بریتین لە:
 
{{سوور|ا}} - {{سوور|و}} - {{سوور|ۆ}} - {{سوور|وو}} - {{سوور|ە}} - {{سوور|ی}} - {{سوور|ێ}}
 
*یاسا: ھەر وشەیەکی کوردی لانیکەم یەک پیتی بزوێنی تێدایە: ن{{سوور|ا}}و؛ ک{{سوور|و}}رد؛ ک{{سوور|ۆ}}م{{سوور|ا}}ر؛ س{{سوور|وو}}ر؛ ب{{سوور|ە}}رد؛ ک{{سوور|و}}رد{{سوور|ی}}؛ س{{سوور|ێ}}
 
 
===بزرۆکە===
ھەندێ وشەی کوردی ھەن کە لە ڕواڵەتدا بزوێنیان تێدا نابینرێت وەکوو: بردن، من، ژن، مردن، بزن، خستن. بەڵام لەڕاستیدا دەنگی بزوێنیان تێدایە. ئەو بزوێنە لە ئەلفبێی کوردیی لاتیندا بە پیتی «i» دیاری کراوە، بەڵام لە ئەلفبێی بە نووسەی عەرەبیدا، ھیچ پێتێکی بۆ دانەنراوە؛ دیار نییە و بزر بووە، بۆیە ناوی نراوە «بزرۆکە». نموونە:<br />
(بردن b{{سوور|i}}rd{{سوور|i}}n) ، (من m{{سوور|i}}n)، (ژن jin)، (چل ç{{سوور|i}}l)، (مردن m{{سوور|i}}rd{{سوور|i}}n)، (بزن b{{سوور|i}}z{{سوور|i}}n) و (خستنx{{سوور|i}}st{{سوور|i}}n)
 
وشەی «مشک» لە ناوچە جۆربەجۆرەکانی کوردستاندا بە دوو شێوازی (mişk) و (mişik) دەوترێت، بەڵام کاتی نووسین ھەردوو بە یەک شێوە و بە «مشک» دەنووسرێن.
 
کەوا بێت ھەشتەمین دەنگی بزوێنی کوردی بە ئەلفبێی کوردی نانووسرێت و «بزرۆکە»یە.
 
 
===ئەلفبێی کوردی بە لاتین===
لاتان سەیر نەبێت ئەگەر بڵێین بۆ ئەوەی لە ئەلفبێی کوردی کە بە پیتی عەرەبی دەنووسرێ، باشتر تێ بگەن، زۆر گرنگە ئەلفبێی کوردیی لاتینی بناسن. ئەم ئەلبێیە بریتیە لە:<br />
<div lang="en" dir="ltr" style="text-align:center">
A - B - C - Ç - D - E - Ê - F - G - H - I - Î - J - K - L - M - N - O - P - Q - R - S - Ş - T - U - Û - V - W - X - Y - Z<br /></div>
بزوێنەکانی بریتین لە ٨ دەنگی و ھەموویان دەنووسرێن: (A - E - Ê - I - Î - O - U - Û)<br />
*پاشکۆ: لە ناوەڕاست و کۆتاییی وشەدا: (ڕ = rr) و (ڵ = ll), لە:<br />
(پەڕۆ = perro)، (کەڕ = kerr) یان (کەڵک = kellk)، (ساڵ = sall)
 
پێویست ناکات لە سەرەتای وشە بە ئەلفبێی لاتینی، بۆ نووسینی (ڕ) کەڵک لە (rr) وەرگرین، چونکوو زۆر ناشیرین دێتە پێش چاو، بۆیە ھەر (r) بەسە. وەکوو: (ڕاز = raz)، (ڕێگا = rêga)، (ڕۆژ = roj). بەڵام لە سۆرانیدا ئەوھا نییە.
 
 
===پیتی یاریدەر===
بۆ ئەوەی دوو بزوێن بەدوای یەکتردا نەنووسین، کەڵک لە پیتێکی نەبزوێن وەردەگرین کە یارمەتی دەدات دوو بزوێن پێکەوە نەنووسرێن. بەو پیتانە دەوترێ «یاریدەر». کە بریتین لە (ی y) و (و w)‌:<br />
نیە --> نییە
 
==پیتە ئاڵۆزەکان==

مێنۆی ڕێدۆزی