تارتوو

تارتوو
بە ئیستۆنی: Tartu
ناو بە زمانی فەرمی	Tartu
ناونراوە لەدوای	Tharapita
ناسناوی خەڵک	tartuensi
زمانی فەرمی	زمانی ئەستۆنی
دروشم	Heade mõtete linn، City of good thoughts
وڵات	ئیستۆنیا
پایتەختی	Bishopric of Dorpat، Dorpat County، Tartu County، Tartu City
دابەشکاریی کارگێڕی	Tartu City
پۆتانی شوێن	٥٨°٢٢′٤٨″N ٢٦°٤٣′٢١″E
نووسینگەی بەڕێوەبردن	mayor of Tartu
سەرۆک	Urmas Klaas
ئەندامی	تۆڕی شارە داھێنەرەکان لە یوونێسکۆ، Union of the Baltic Cities
دانیشتووان	٩٧٬٧٥٩
بەرزی لە ئاستی دەریا	٧٩ مەتر
خوشکەشارەکان	کوتایسی، دیلۆک
ڕووداوە بەرچاوەکان	Siege of Tartu، Siege of Tartu، Siege of Dorpat، Siege of Tartu
خەڵاتەکان	فەرمانی دۆستایەتی گەلان، European Capital of Culture
ڕووبەر	٣٨٫٩٧ کیلۆمەتر چوارگۆشە
کۆدی پۆستە	50050–51111
وێبگە	https://tartu.ee/
وەسفی ئاڵا	flag of Tartu
Time of earliest written record	١ی کانوونی دووەمی ١٠٣٠
کۆدی تەلەفۆن	7
کۆدی تابلۆی ئۆتۆمۆبیل	T
Category for honorary citizens of entity	Category:Honorary citizens of Tartu
لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە

تارتوو دووەم گەورەترین شاری ئیستۆنیایە لە دوای تاڵین. تارتوو خاوەنی دانیشتووانێکی ٩٧٬٣٠٤ کەسییە (بەپێی ئاماری ساڵی ٢٠٢٥). شارەکە ١٨٦ kiloمەتر (١١٦ mi) لە باشووری ڕۆژھەڵاتی تاڵین و ٢٤٥ کیلۆمەتر (١٥٢ میل) لە باکووری ڕۆژھەڵاتی ڕیگای لاتیڤیاوە دوورە. تارتوو لەسەر ڕووباری ئێماجۆگی ھەڵکەوتووە، کە ھەردوو گەورەترین دەریاچەکەی ئیستۆنیا، دەریاچەی ڤۆرتسجارڤ و دەریاچەی پێیپوس بەیەکەوە دەبەستێتەوە. لە سەدەی ١٣یەمەوە تا کۆتاییی سەدەی ١٩یەم، تارتوو لە زۆربەی شوێنەکانی جیھاندا بە شێوازە جیاوازەکانی ناوی مێژووییی خۆی کە «دۆرپات»ە (Dorpat) ناسرا بوو.

دیمەنی ئاسمانیی توومێماگی، کاتدراڵی تارتوو، و ناوەندی شاری تارتوو

تارتوو کە گەورەترین ناوەندی شارنشینی باشووری ئیستۆنیایە، زۆرجار وەک «پایتەختی ڕۆشنبیریی» وڵاتەکە دادەنرێت، بە تایبەتی بەو پێیەی مەکۆی کۆنترین و بەناوبانگترین زانکۆی وڵاتەکەیە کە زانکۆی تارتووە (لە ساڵی ١٦٣٢دا دامەزراوە). ھەروەھا تارتوو بارەگای دادگای باڵای ئیستۆنیا، وەزارەتی پەروەردە و توێژینەوە، مۆزەخانەی نیشتمانیی ئیستۆنیا، و کۆنترین شانۆی زمانەوانیی ئیستۆنی کە شانۆی ڤانێموینێیە لەخۆ دەگرێت. ھەروەھا شوێنی سەرھەڵدانی فیستیڤاڵەکانی گۆرانیی ئیستۆنیایە.

تارتوو لە ساڵی ٢٠٢٤دا وەک پایتەختی کولتووریی ئەورووپا دیاری کرا.