بێت جالا

بێت جالا
بە عەرەبی: بيت جالا
بەشێکە لە	کەناری ڕۆژاوا و کەرتی غەززە
وڵات	دەوڵەتی فەلەستین
دابەشکاریی کارگێڕی	پارێزگای بێت لەحم
ناوچەی جوگرافی	کەناری ڕۆژاوا
پۆتانی شوێن	٣١°٤٢′٥٧″N ٣٥°١١′١٥″E
دانیشتووان	١٣٬٤٨٤
بەرزی لە ئاستی دەریا	٧٥٠ مەتر
خوشکەشارەکان	بێرگیش گلادباخ، Jena، Pitești، Reggio Emilia
ھاوسنوورە لەگەڵ	ئورشەلیم
ڕووبەر	١٣ کیلۆمەتر چوارگۆشە
کۆدی پۆستە	P164
وێبگە	http://www.BeitJala-city.org/
لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە

بێت جالا (بە عەرەبی: بیت جالا ) شارۆچکەیەکی مەسیحییە فەلەستینییەکانە لە پارێزگای بێت لەحم لە فەلەستین لە کەناری ڕۆژاوا. بێت جالا دەکەوێتە ١٠ kiloمەتر (٦٫٢ mi) 10 کم باشووری قودس، لە لای ڕۆژاوای ڕێگای خەلیل، بەرامبەر بێت لەحم، لە ٨٢٥ مەتر (٢٬٧٠٧ پێ) بەرزی. بەپێی ئامارەکانی نووسینگەی ناوەندی ئاماری فەلەستین لە ساڵی ٢٠١٧دا، بێت جالا ١٣ ھەزار و ٤٨٤ دانیشتووی ھەبووە. نزیکەی ٨٠٪ی دانیشتووانەکەی مەسیحی بوون (زۆربەی ئۆرتۆدۆکسی یۆنانی و ڕۆمانی کاسۆلیک بوون) و نزیکەی ٢٠٪ موسڵمان بوون.

سانت نیکۆلاس – ئیلھامبەخش بۆ بابا نوئێل – پیرۆزی پارێزەری بێت جالا، کە کڵێسای سانت نیکۆلاس لەسەر کریپتێک دروست کراوە کە پێدەچێت لە ماوەی مانەوەی لە فەلەستین بۆ ماوەی یەک دوو ساڵ لەوێ ژیاوە.

ئیتیمۆلۆژی

نەخشەی ناوچەی بێت جالا

کۆندەر و کیتچنەر بێت جالا لەگەڵ گالێم یان گالیم (Γαλλιμ)ی سێپتواجینت ناساند، شوێنێک لە ناوچەی ٩ی میراتی یەھودا؛ ھاوشێوەی نیشتەجێبوونێکە لە بنیامین NE لە قودس.

حکوومەتی خۆجێی

لە ھەڵبژاردنی شارەوانییەکانی ساڵی ٢٠٠٥ دا، شەش کورسی بۆ لیستی یەکگرتووی بێت جالا (فەتح و پارتی گەلی فەلەستین)، پێنج کورسی بۆ ڕۆڵەکانی خاک (PFLP و سەربەخۆکان)، یەک کورسی بۆ گرووپی سەربەخۆی بێت جالا و کاندیدێک وەک سەربەخۆ ھەڵبژێردرا. زۆرترین کاندید ڕاجی جۆرج جادوڵڵا زەیدان لە یونایتد جەلا بوو بە ٢٨٩٢ دەنگ، دواتر نادر عەنتوان عیسا ئەبو عەمشە لە ڕۆڵەکانی خاک بە ١٧٦٤ دەنگ.

کتێبنامە

• Barron, J.B.، ed. (١٩٢٣). Palestine: Report and General Abstracts of the Census of 1922. Government of Palestine.
• Clermont-Ganneau، C.S. (١٨٩٩). [ARP] Archaeological Researches in Palestine 1873-1874, translated from the French by J. McFarlane. بەرگی ١. London: Palestine Exploration Fund. (pp. 457 -459)
• Conder، C.R.؛ Kitchener، H.H. (١٨٨٣). The Survey of Western Palestine: Memoirs of the Topography, Orography, Hydrography, and Archaeology. بەرگی ٣. London: Committee of the Palestine Exploration Fund. {{cite book}}: زیاتر لە یەک دانە لە |بەستەری نووسەر2= و |بەستەری نووسەر= دیاری کراوە (یارمەتی)
• Dauphin، C. (١٩٩٨). La Palestine byzantine, Peuplement et Populations. BAR International Series 726 (بە فەرەنسی). بەرگی III: Catalogue. Oxford: Archeopress. ژپنک ٠-٨٦٠٥٤-٩٠٥-٤. لە ٩ی ئازاری ٢٠٢٣ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ١٨ی نیسانی ٢٠١٦ ھێنراوە. (p. 915)
• Government of Jordan, Department of Statistics (١٩٦٤). First Census of Population and Housing. Volume I: Final Tables; General Characteristics of the Population (PDF). لە ٣ی نیسانی ٢٠١٥ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە (PDF). لە ١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨ ھێنراوە.
• Government of Palestine, Department of Statistics (١٩٤٥). Village Statistics, April, 1945. لە ٢ی نیسانی ٢٠١٩ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٠ی تەممووزی ٢٠١٦ ھێنراوە.
• Guérin، V. (١٨٦٨). Description Géographique Historique et Archéologique de la Palestine (بە فەرەنسی). بەرگی ١: Judee, pt. ١. Paris: L'Imprimerie Nationale. (pp. 113- 119)
• Hadawi، S. (١٩٧٠). Village Statistics of 1945: A Classification of Land and Area ownership in Palestine. Palestine Liberation Organization Research Center. لە ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ١٤ی ئایاری ٢٠١٤ ھێنراوە.
• Hartmann، M. (١٨٨٣). «Die Ortschaftenliste des Liwa Jerusalem in dem türkischen Staatskalender für Syrien auf das Jahr 1288 der Flucht (1871)». Zeitschrift des Deutschen Palästina-Vereins. ٦: ١٠٢–١٤٩.
• Hütteroth، W. -D.؛ Abdulfattah، K. (١٩٧٧). Historical Geography of Palestine, Transjordan and Southern Syria in the Late 16th Century. Erlanger Geographische Arbeiten, Sonderband 5. Erlangen, Germany: Vorstand der Fränkischen Geographischen Gesellschaft. ژپنک ٣-٩٢٠٤٠٥-٤١-٢. لە ١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ١٨ی نیسانی ٢٠١٦ ھێنراوە. {{cite book}}: زیاتر لە یەک دانە لە |بەستەری نووسەر2= و |بەستەری نووسەر= دیاری کراوە (یارمەتی)
• Kildani، Hanna (٢٠١٠). Modern Christianity in the Holy Land. AuthorHouse. ژپنک ٩٧٨-١-٤٤٩٠-٥٢٨٤-٣. لە ١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ ھێنراوە.
• Maundrell، H. (١٧٠٣). A Journey from Aleppo to Jerusalem: At Easter, A. D. 1697. Oxford: Printed at the Theatre.
• Mills, E.، ed. (١٩٣٢). Census of Palestine 1931. Population of Villages, Towns and Administrative Areas. Jerusalem: Government of Palestine.
• Palmer، E.H. (١٨٨١). The Survey of Western Palestine: Arabic and English Name Lists Collected During the Survey by Lieutenants Conder and Kitchener, R. E. Transliterated and Explained by E.H. Palmer. Committee of the Palestine Exploration Fund.
• Pococke، R. (١٧٤٥). A description of the East, and some other countries. بەرگی ٢. London: Printed for the author, by W. Bowyer. (Pococke, 1745, vol 2, p. 45; cited in Robinson and Smith, 1841, vol 2, p. 322)
• Pringle، Denys (١٩٩٣). The Churches of the Crusader Kingdom of Jerusalem: A-K (excluding Acre and Jerusalem). بەرگی I. Cambridge University Press. ژپنک ٠-٥٢١-٣٩٠٣٦-٢. لە ١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ١٨ی نیسانی ٢٠١٦ ھێنراوە.
• Robinson، E.؛ Smith، E. (١٨٤١). Biblical Researches in Palestine, Mount Sinai and Arabia Petraea: A Journal of Travels in the year 1838. بەرگی ١. Boston: Crocker & Brewster. {{cite book}}: زیاتر لە یەک دانە لە |بەستەری نووسەر2= و |بەستەری نووسەر= دیاری کراوە (یارمەتی) (p. 322)
• Robinson، E.؛ Smith، E. (١٨٤١). Biblical Researches in Palestine, Mount Sinai and Arabia Petraea: A Journal of Travels in the year 1838. بەرگی ٢. Boston: Crocker & Brewster. {{cite book}}: زیاتر لە یەک دانە لە |بەستەری نووسەر2= و |بەستەری نووسەر= دیاری کراوە (یارمەتی)
• Robinson، E.؛ Smith، E. (١٨٤١). Biblical Researches in Palestine, Mount Sinai and Arabia Petraea: A Journal of Travels in the year 1838. بەرگی ٣. Boston: Crocker & Brewster. {{cite book}}: زیاتر لە یەک دانە لە |بەستەری نووسەر2= و |بەستەری نووسەر= دیاری کراوە (یارمەتی)
• Schick، C. (١٨٩٦). «Zur Einwohnerzahl des Bezirks Jerusalem». Zeitschrift des Deutschen Palästina-Vereins. ١٩: ١٢٠–١٢٧.
• Singer، A. (١٩٩٤). Palestinian Peasants and Ottoman Officials: Rural Administration Around Sixteenth-Century Jerusalem. Cambridge University Press. ژپنک ٩٧٨-٠-٥٢١-٤٧٦٧٩-٩. لە ١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ ھێنراوە.
• Singer، A. (٢٠٠٢). Constructing Ottoman Beneficence: An Imperial Soup Kitchen in Jerusalem. Albany: State University of New York Press. ژپنک ٠-٧٩١٤-٥٣٥٢-٩. لە ١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ١٨ی نیسانی ٢٠١٦ ھێنراوە.
• Socin، A. (١٨٧٩). «Alphabetisches Verzeichniss von Ortschaften des Paschalik Jerusalem». Zeitschrift des Deutschen Palästina-Vereins. ٢: ١٣٥–١٦٣.
• Toledano، E. (١٩٨٤). «The Sanjaq of Jerusalem in the Sixteenth Century: Aspects of Topography and Population». Archivum Ottomanicum. ٩: ٢٧٩–٣١٩. لە ٥ی ئازاری ٢٠١٦ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٧ ھێنراوە.

بەستەرە دەرەکییەکان

• سایتی فەرمی بێت جالا
• بەخێربێن بۆ شاری بێت جالا ٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ لە Archive.is، ئەرشیڤ کراوە
• ڕووپێوی ڕۆژاوای فەلەستین، نەخشەی ١٧: IAA ٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە., Wikimedia commons
• شاری بێت جالا (لاپەڕەی ڕاستییەکان), پەیمانگای توێژینەوەی کارپێکراو–قودس (ARIJ)
• پڕۆفایلی شاری بێت جالا, (ARIJ)
• وێنەی ناوچەی شاری بێت جالا, (ARIJ)
• ئەولەویەت و پێداویستییەکان بۆ گەشەپێدان لە شاری بێت جالا بە پشتبەستن بە ھەڵسەنگاندنی کۆمەڵگا و دەسەڵاتە ناوخۆییەکان, (ARIJ)
• قوتابخانەی تالیتا کومی
• ماڵی جێمیما
• چاکسازی دەروازەی ژیان
• کۆمەڵەی عەرەبی بەیتولمەقەدەس بۆ چاکسازی
• ھۆتێل نەتیڤیتی لە بێت جالا