بێبادی

بێبادی
بێبادی
گوند
	گوندی بێبادی
	بێبادی جێگەی لە باشووری کوردستاندا بێبادی جێگە لە عێراقدا بێبادی جێگە لە ئاسیادا
	پۆتانەکان: 37°05′58″N 43°27′10″E / 37.09957°N 43.45288°Eپۆتانەکان: 37°05′58″N 43°27′10″E / 37.09957°N 43.45288°E
وڵات	عێراق
ھەرێم	کوردستان; باشووری کوردستان
پارێزگا	پارێزگای دھۆک
قەزا	قەزای ئامێدی
ناحیە	ناحیەی ناوەندی قەزای ئامێدی
بەرزایی	١١٣٠ مەتر (٣٬٧١٠ پێ)
زمان و ئایین
• زمان	کوردی(کرمانجی) و سریانی
• ئایین	مەسیحی
• ب پ م(٢٠١٧)	٠٬٧٥٨; بەرز · ٢٦مین
ناوچەی کاتی	UTC+٣:٣٠ (ناوچەی کاتی)
• ھاوین (DST)	UTC+٤:٣٠ (ھاوین)
تەلەفۆن	٠٠٩٦٤

بێبادی (بە عەرەبی: بیبادي)، (بە ئینگلیزی: Bebadi، بە سوریانی: ܒܝܬܒܝܕܥ) یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی ناوەندی قەزای ئامێدی، قەزای ئامێدی، پارێزگای دھۆک، باشووری کوردستان لە عێراق.^[٤]^[٥]^[٦] دەکەوێتە ڕۆژاوای شارۆچکەی ئامێدی بە دووری (٧)کم.^[٧]

دەکەوێتە دۆڵی سەپنا لە قەزای ئامێدی. لە گوندەکەدا کڵێسایەکی مارت شمونە هەیە.^[٨]

مێژوو

کڵێسای مارت شمونێ بۆ یەکەمجار لە سەدەی شەشەمدا دروستکراوە. کۆمەڵگەیەکی نێستۆری لە بێبادی لە کتێبی ژیانی سەدەی ١٠ی ڕابان جۆزێف بوسنایادا ئیسپاتی کراوە.^[٩] گوندەکە لە کۆتاییەکانی ساڵانی ١٨٤٠دا لەلایەن شوێنەوارناسێکی بەریتانی ئۆستن ھێنری لایردەوە سەردانی کراوە.^[١٠] لە ساڵی ١٨٥٠دا ٢٠ بنەماڵەی نێستۆری لە بێبادی نیشتەجێ بوون، و یەک قەشە و یەک کڵێسای کارایان ھەبوو وەک بەشێک لە ئەپستۆریای بەرواری. میسیۆنەری ئەنگلیکان (ویلیام ئاینگەر ویگرام) لە ساڵی ١٩٠٨ قوتابخانەیەکی لە گوندەکەدا دامەزراند. ژمارەیەک لە گوندنشینەکان تا ساڵی ١٩١٣ بوونەتە ئایینی کاسۆلیکی کلدان.^[١١]

ئەو گوندە شوێنی نیشتەجێبوونی شیمونی بیستەھەم ئێشای پاتریارکی کەنیسەی ڕۆژھەڵات بووە، دوای گواستنەوەی لە کوچانیس لە تورکیا لە ساڵی ١٩٢٧، تا دەربەدەری لە قوبرس لە ساڵی ١٩٣٣، کە لەو ساڵەدا ٢٥٠ ئاشووری لە بێبادی نیشتەجێ بوون، بەپێی ڕاپۆرتێکی کۆمەڵەی نەتەوەکان.^[١٢] تا ساڵی ١٩٣٨ ژمارەی دانیشتووانی بۆ ٣٦ کەس دابەزیبوو، لەگەڵ ١٠ خێزان، بەڵام تا کاتی سەرژمێری عێراق لە ساڵی ١٩٥٧ بۆ ٤٨٠ کەس بەرزبووەوە. بێبادی لە کاتی شەڕی یەکەمی عێراق-کورد لە ساڵی ١٩٦١ لە لایەن کوردانی زێبارییەوە لەناوچوو و دانیشتوانەکەی کە ١٠٠ بنەماڵە بوون ناچار بوون ھەڵبێن. گوندەکە بەشێکی نۆژەنکرایەوە کاتێک بەشێک لە خەڵکی گوندەکە لە ساڵی ١٩٦٣ گەڕانەوە، بەڵام لە کاتی شاڵاوی ئەنفالدا لە ساڵی ١٩٨٧دا جارێکی دیکە وێرانکرایەوە و ٧٥ خێزان ئاوارە بوون.^[١٣]

دوای دامەزراندنی ناوچەکانی دژەفڕینی عێراق لە دوای ڕاپەڕینەکانی ساڵی ١٩٩١ لە عێراق ٣٠ خێزان گەڕانەوە. تا ساڵی ٢٠١١ لیژنەی باڵای کاروباری مەسیحییەکان ٤٣ خانوو و ھۆڵێکی دروستکردبوو، و ژێرخانی گوندەکەی پەرەپێدا.^[١٤]

کەسانی دیار

شلیمۆن بێت شموێل (لەدایکبووی ١٩٥٠)، گۆرانیبێژی ئاشووری.^[١٥]

سەرچاوەکان

↑ «ئاڵای ھەرێمی کوردستان». KRG. لە ٩ی ئابی ٢٠٢٣ ھێنراوە.
↑ «دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم». KRG. لە ٩ی ئابی ٢٠٢٣ ھێنراوە.
↑ «Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab». hdi.globaldatalab.org (بە ئینگلیزی). لە ١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨ ھێنراوە.
↑ دکتۆر عبدوڵڵا غفور. «جوگرافیای کوردستان» (PDF) (بە کوردی). لە ١ی ئایاری ٢٠٢٤ ھێنراوە.{{cite web}}: ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: زمانی نەناسراو (بەستەر)
↑ دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور. «کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997» (بە کوردی). لە ١ی ئایاری ٢٠٢٤ ھێنراوە.{{cite web}}: ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: زمانی نەناسراو (بەستەر)
↑ «ماددەی ١٤٠» (PDF) (بە عەرەبی). لە ١ی ئایاری ٢٠٢٤ ھێنراوە.{{cite web}}: ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: زمانی نەناسراو (بەستەر)
↑ https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html
↑ Donabed, Sargon George (2015). Reforging a Forgotten History: Iraq and the Assyrians in the Twentieth Century. Edinburgh University Press
↑ Wilmshurst, David (2000). The Ecclesiastical Organisation of the Church of the East, 1318–1913. Peeters Publishers
↑ Layard, Austen Henry (1849). Nineveh and Its Remains: With an Account of a Visit to the Chaldaean Christians of Kurdistan, and the Yezidis, Or Devil-worshippers, and an Enquiry Into the Manners and Arts of the Ancient Assyrians. Vol. 1. John Murray
↑ Wilmshurst, David (2000). The Ecclesiastical Organisation of the Church of the East, 1318–1913. Peeters Publishers
↑ Donabed, Sargon George (2015). Reforging a Forgotten History: Iraq and the Assyrians in the Twentieth Century. Edinburgh University Press.
↑ https://utoronto.scholaris.ca/server/api/core/bitstreams/3ae867a1-c19c-48c5-a75a-daa1fc2c9335/content
↑ https://www.ishtartv.com/en/viewarticle,35549.html
↑ "Bebede". Ishtar TV. 14 October 2011. Retrieved 30 April 2020

[1] «ئاڵای ھەرێمی کوردستان». KRG. لە ٩ی ئابی ٢٠٢٣ ھێنراوە.

[2] «دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم». KRG. لە ٩ی ئابی ٢٠٢٣ ھێنراوە.

[GlobalDataLab-3] «Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab». hdi.globaldatalab.org (بە ئینگلیزی). لە ١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨ ھێنراوە.

[4] دکتۆر عبدوڵڵا غفور. «جوگرافیای کوردستان» (PDF) (بە کوردی). لە ١ی ئایاری ٢٠٢٤ ھێنراوە.{{cite web}}: ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: زمانی نەناسراو (بەستەر)

[5] دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور. «کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997» (بە کوردی). لە ١ی ئایاری ٢٠٢٤ ھێنراوە.{{cite web}}: ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: زمانی نەناسراو (بەستەر)

[6] «ماددەی ١٤٠» (PDF) (بە عەرەبی). لە ١ی ئایاری ٢٠٢٤ ھێنراوە.{{cite web}}: ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: زمانی نەناسراو (بەستەر)

[7] ttps://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html

[8] Donabed, Sargon George (2015). Reforging a Forgotten History: Iraq and the Assyrians in the Twentieth Century. Edinburgh University Press

[9] Wilmshurst, David (2000). The Ecclesiastical Organisation of the Church of the East, 1318–1913. Peeters Publishers

[10] Layard, Austen Henry (1849). Nineveh and Its Remains: With an Account of a Visit to the Chaldaean Christians of Kurdistan, and the Yezidis, Or Devil-worshippers, and an Enquiry Into the Manners and Arts of the Ancient Assyrians. Vol. 1. John Murray

[11] Wilmshurst, David (2000). The Ecclesiastical Organisation of the Church of the East, 1318–1913. Peeters Publishers

[12] Donabed, Sargon George (2015). Reforging a Forgotten History: Iraq and the Assyrians in the Twentieth Century. Edinburgh University Press.

[13] ttps://utoronto.scholaris.ca/server/api/core/bitstreams/3ae867a1-c19c-48c5-a75a-daa1fc2c9335/content

[14] ttps://www.ishtartv.com/en/viewarticle,35549.html

[15] "Bebede". Ishtar TV. 14 October 2011. Retrieved 30 April 2020

[١]

[٢]

[٣]

[٤]

[٥]

[٦]

[٧]

[٨]

[٩]

[١٠]

[١١]

[١٢]

[١٣]

[١٤]

[١٥]