باڵندە ڕاوکەرەکان

باڵندە ڕاوکەرەکان
باڵندە ڕاوکەرەکان
لقی	avian predator، hypercarnivore
Taxon known by this common name	Falconiformes، Cariamiformes، Accipitriformes، کوند
MCN code	0106.31.00
	لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە

مەلە ڕاوکەرەکان، باڵندە ڕاوکەرەکان، کە ھەروەھا بە ڕاپتەر ناسراون، جۆرێکی باڵندەی گۆشتخۆری-تەواون کە بە شێوەیەکی چالاکانە ڕاو دەکەن و لەسەر بڕبڕەدارەکانی تر (بە شێوەیەکی سەرەکی گوانداران، خشۆکەکان و باڵندە بچووکترەکان) دەژین. جگە لە خێرایی و ھێز، ئەم نێچیرگرانە بینینێکی تیژیان ھەیە بۆ دۆزینەوەی نێچیر لە دوورەوە یان لە کاتی فڕیندا، پێی بەھێزیان ھەیە لەگەڵ چنگی تیژدا بۆ گرتن یان کوشتنی نێچیر، و دەنووکێکی بەھێز و چەماوەیان ھەیە بۆ لێکردنەوەی گۆشت.^[١]^[٢]^[٣] ھەرچەندە باڵندە ڕاوکەرەکان بە شێوەیەکی سەرەکی نێچیری زیندوو ڕاو دەکەن، زۆرێک لە جۆرەکانیان (وەک ھەڵۆی ماسی، داڵ و کۆندۆر) ھەروەھا کەلاکخۆرن و کەلاک دەخۆن.^[١]

ھەرچەندە زاراوەی «باڵندەی ڕاوکەر» لەوانەیە لە ڕووی تیۆرییەوە بە مانای ھەموو ئەو باڵندانە بێت کە بە شێوەیەکی چالاکانە ئاژەڵی تر ڕاو دەکەن و دەیخۆن،^[٣] باڵندەناسان بە شێوەیەکی گشتی پێناسە تەسکترەکە بەکاردەھێنن کە لەم لاپەڕەیەدا پەیڕەو کراوە،^[٤] و زۆرێک لە نێچیرگرە ماسیخۆرەکان وەک لەقلەق، قوڵینگ، شاوە، مریشکی دەریا، سکوا، پەنگوین، و کینگفیشەرەکان ناگرێتەوە، ھەروەھا زۆرێک لە باڵندە بە شێوەیەکی سەرەکی مێرووخۆرەکان وەک شەونشینەکان، فرۆگماوسەکان، و ھەندێک پاسەرین (بۆ نموونە شرایک)؛ باڵندە پاسەرینە ھەمووشتخۆرەکان وەک قەلەڕەش؛ و نێچیرگرە ھەلپەرستەکان لە ڕاتایتە بە شێوەیەکی سەرەکی میوەخۆر یان گیاخۆرەکان وەک کاسواری و ڕیاکان. ھەندێک باڵندەی نێچیرگری تێلورەیڤیانی لەناوچوو چنگی ھاوشێوەی باڵندە ڕاوکەرە مۆدێرنەکانیان ھەبوو، لەوانە خزمەکانی ماوسبێرد (ساندکۆلیدای)،^[٥] و مێسێلاستوریدای کە ئاماژەیە بۆ بنەچەی ھاوبەشی ئەگەری. ھەندێک ئینانتیۆرنیسیش چنگی وایان ھەبوو،^[٦] کە ئاماژەیە بۆ پەرەسەندنی لێکنزیکبوونەوەی ئەگەری، چونکە ئینانتیۆرنیسەکان بە باڵندەی مۆدێرنی ڕاستەقینە دانانرێن.

سەرچاوەکان

1 2 Perrins، Christopher M؛ Middleton، Alex L. A.، eds. (١٩٨٤). The Encyclopaedia of Birds. Guild Publishing. لاپەڕە ١٠٢.
↑ Fowler، Denver W.؛ Freedman، Elizabeth A.؛ Scannella، John B.؛ Pizzari، Tom (٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩). «Predatory Functional Morphology in Raptors: Interdigital Variation in Talon Size Is Related to Prey Restraint and Immobilisation Technique». PLOS ONE. ٤ (11): e٧٩٩٩. Bibcode:٢٠٠٩PLoSO...٤.٧٩٩٩F. doi:١٠.١٣٧١/journal.pone.٠٠٠٧٩٩٩. PMC ٢٧٧٦٩٧٩. PMID ١٩٩٤٦٣٦٥. {{cite journal}}: |bibcode= length بپشکنە (یارمەتی)
1 2 Burton، Philip (١٩٨٩). Birds of Prey. illustrated by Boyer, Trevor; Ellis, Malcolm; Thelwell, David. Gallery Books. لاپەڕە ٨. ژپنک ٩٧٨-٠-٨٣١٧-٦٣٨١-٧. ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref>ی ھەڵە؛ ناوی «Burton» زیاتر لە یەک جار پێناسە کراوە لەگەڵ ناوەڕۆکی جیاوازدا
↑ «World Book». www.worldbookonline.com. لە ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ ھێنراوە.
↑ Mayr، Gerald (١٩ی نیسانی ٢٠١٨). «New data on the anatomy and palaeobiology of sandcoleid mousebirds (Aves, Coliiformes) from the early Eocene of Messel». Palaeobiodiversity and Palaeoenvironments. ٩٨ (4): ٦٣٩–٦٥١. Bibcode:٢٠١٨PdPe...٩٨..٦٣٩M. doi:١٠.١٠٠٧/s١٢٥٤٩-٠١٨-٠٣٢٨-١. S2CID ١٣٤٤٥٠٣٢٤. {{cite journal}}: |bibcode= length بپشکنە (یارمەتی)
↑ Xing، Lida؛ McKellar، Ryan C.؛ O'Connor، Jingmai K.؛ Niu، Kecheng؛ Mai، Huijuan (٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩). «A mid-Cretaceous enantiornithine foot and tail feather preserved in Burmese amber». Scientific Reports. ٩ (1): ١٥٥١٣. Bibcode:٢٠١٩NatSR...٩١٥٥١٣X. doi:١٠.١٠٣٨/s٤١٥٩٨-٠١٩-٥١٩٢٩-٩. PMC ٦٨٢٠٧٧٥. PMID ٣١٦٦٤١١٥. {{cite journal}}: |bibcode= length بپشکنە (یارمەتی)

[Perrins-1] 1 2 Perrins، Christopher M؛ Middleton، Alex L. A.، eds. (١٩٨٤). The Encyclopaedia of Birds. Guild Publishing. لاپەڕە ١٠٢.

[2] Fowler، Denver W.؛ Freedman، Elizabeth A.؛ Scannella، John B.؛ Pizzari، Tom (٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩). «Predatory Functional Morphology in Raptors: Interdigital Variation in Talon Size Is Related to Prey Restraint and Immobilisation Technique». PLOS ONE. ٤ (11): e٧٩٩٩. Bibcode:٢٠٠٩PLoSO...٤.٧٩٩٩F. doi:١٠.١٣٧١/journal.pone.٠٠٠٧٩٩٩. PMC ٢٧٧٦٩٧٩. PMID ١٩٩٤٦٣٦٥. {{cite journal}}: |bibcode= length بپشکنە (یارمەتی)

[Burton-3] 1 2 Burton، Philip (١٩٨٩). Birds of Prey. illustrated by Boyer, Trevor; Ellis, Malcolm; Thelwell, David. Gallery Books. لاپەڕە ٨. ژپنک ٩٧٨-٠-٨٣١٧-٦٣٨١-٧. ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref>ی ھەڵە؛ ناوی «Burton» زیاتر لە یەک جار پێناسە کراوە لەگەڵ ناوەڕۆکی جیاوازدا

[4] «World Book». www.worldbookonline.com. لە ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ ھێنراوە.

[5] Mayr، Gerald (١٩ی نیسانی ٢٠١٨). «New data on the anatomy and palaeobiology of sandcoleid mousebirds (Aves, Coliiformes) from the early Eocene of Messel». Palaeobiodiversity and Palaeoenvironments. ٩٨ (4): ٦٣٩–٦٥١. Bibcode:٢٠١٨PdPe...٩٨..٦٣٩M. doi:١٠.١٠٠٧/s١٢٥٤٩-٠١٨-٠٣٢٨-١. S2CID ١٣٤٤٥٠٣٢٤. {{cite journal}}: |bibcode= length بپشکنە (یارمەتی)

[6] Xing، Lida؛ McKellar، Ryan C.؛ O'Connor، Jingmai K.؛ Niu، Kecheng؛ Mai، Huijuan (٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩). «A mid-Cretaceous enantiornithine foot and tail feather preserved in Burmese amber». Scientific Reports. ٩ (1): ١٥٥١٣. Bibcode:٢٠١٩NatSR...٩١٥٥١٣X. doi:١٠.١٠٣٨/s٤١٥٩٨-٠١٩-٥١٩٢٩-٩. PMC ٦٨٢٠٧٧٥. PMID ٣١٦٦٤١١٥. {{cite journal}}: |bibcode= length بپشکنە (یارمەتی)

[١]

[٢]

[٣]

[٤]

[٥]

[٦]