باری
| باری | |
|---|---|
| بە ئیتالی: Bari | |
 | |
| ناو بە زمانی فەرمی | Bari |
| ناسناوی خەڵک | baresi، Baresi |
| زمانی فەرمی | زمانی ئیتاڵی |
| وڵات | ئیتاڵیا |
| پایتەختی | ئاپولیا، Province of Bari، città metropolitana di Bari، Emirate of Bari |
| دابەشکاریی کارگێڕی | città metropolitana di Bari |
| پۆتانی شوێن | ٤١°٧′٣١″N ١٦°٥٢′٠″E |
| Coordinates of easternmost point | ٤١°٤′٥٥″N ١٧°٢′٠″E |
| Coordinates of northernmost point | ٤١°١٠′١١″N ١٦°٤٣′٥٨″E |
| Coordinates of southernmost point | ٤١°٠′٥٨″N ١٦°٥٠′٥٧″E |
| Coordinates of westernmost point | ٤١°٩′٢١″N ١٦°٤٣′٥″E |
| نووسینگەی بەڕێوەبردن | mayor of Bari |
| سەرۆک | Vito Leccese |
| ئەنجومەنی یاسادانەر | Bari City Council |
| دانیشتووان | ٣١٥٬٤٧٣ |
| بەرزی لە ئاستی دەریا | ٥±١ مەتر |
| خاوەنی | AMTAB، Stadio della Vittoria، Stadio San Nicola |
| جێگەی دەگرێتەوە | Barium |
| ڕووداوە بەرچاوەکان | Siege of Bari |
| بەستراوە بە | E55 |
| ڕووبەر | ١١٧٫٣٩ کیلۆمەتر چوارگۆشە |
| کۆدی پۆستە | 70121–70132 |
| وێبگە | https://www.bari-e.it/ |
| Patron saint | Saint Nicholas |
| Seismic classification | 3 |
| کۆدی تەلەفۆن | 080 |
| کۆدی تابلۆی ئۆتۆمۆبیل | BA |
 | |
باری (/ˈbɑːri/ BAR-ee، ئیتالی: [ˈbaːri] 
[[:میدیا:It-Bari.ogg|]] یارمەتی·زانیاری؛ باریزی: Bare [ˈbæːrə]؛ بە لاتینی: Barium) پایتەختی شاری مەتڕۆپۆلیتانی باری و ھەرێمی ئەپوولیایە، لەسەر دەریای ئەدریاتیک لە باشووری ئیتاڵیا. یەکێکە لە گرینگترین ناوەندە ئابوورییەکانی خاکی سەرەکیی باشووری ئیتاڵیا. شارێکی بەندەری و زانکۆیییە و ھەروەھا شاری سانت نیکۆلاسە. خودی شارەکە ٩یەمین گەورەترین شاری ئیتاڵیایە بە دانیشتووانێکی ٣١٦،٢٤٨ کەسی،[١] لەکاتێکدا ناوچەی شاری نزیکەی ٧٥٠،٠٠٠ نیشتەجێبووی ھەیە. پارێزگا مەتڕۆپۆلیتانەکەی ٥ەمین گەورەترین شاری مەتڕۆپۆلیتانە لە وڵاتەکەدا، بە دانیشتووانێکی ١،٢١٨،٠٧٣ کەسی.[١]
باری لە چوار بەشی شاریی جیاواز پێکدێت. لە باکوور شارە کۆنەکە ھەیە کە بە چڕی بنیات نراوە لەسەر نیمچەدوورگەیەک لە نێوان دوو بەندەری مۆدێرن، لەگەڵ باسیلیکای سانت نیکۆلاس، کڵێسای گەورەی سانت سابینۆ (١٠٣٥–١١٧١) و قەڵای نۆرمان-سوابیان، کە ئێستا ناوچەیەکی سەرەکیی کات بەسەربردنی شەوانەشە. لە باشوور گەڕەکی مورات ھەیە (کە لەلایەن یواکیم موراتەوە بنیات نراوە)، کە دڵی مۆدێرنی شارەکەیە، کە لەسەر پلانی تۆڕی لاکێشەیی داڕێژراوە لەگەڵ پیاسەگەیەک لەسەر دەریا و ناوچەی سەرەکیی بازاڕکردن («ڤیا سپارانۆ» و «ڤیا ئارگیرۆ»).
ناوچە مۆدێرنەکانی نیشتەجێبوون کە دەوری ناوەندی بارییان داوە لە ماوەی ساڵانی ١٩٦٠ و ١٩٧٠ەکاندا بنیات نراون و جێگەی گەڕەکە کۆنەکانیان گرتووەتەوە کە لە درێژاییی ئەو ڕێگایانە گەشەیان کردبوو کە لە دەروازەکانی دیوارەکانی شارەوە بەرەو دەرەوە دەچوون. جگە لەوەش، گەڕەکەکانی دەوروبەری دەرەوە لە ماوەی ساڵانی ١٩٩٠ەکاندا بە خێرایی گەشەیان کرد.[٢]
دانیشتووانناسی
[دەستکاری]| ساڵ | دان. | ±% |
|---|---|---|
| 1861 | ٤٤٬٥٧٢ | — |
| 1871 | ٦١٬٥٤١ | +38.1% |
| 1881 | ٧٢٬٦٢٤ | +18.0% |
| 1901 | ٩٤٬٢٣٦ | +29.8% |
| 1911 | ١٢١٬٦٣٣ | +29.1% |
| 1921 | ١٣٦٬٢٤٧ | +12.0% |
| 1931 | ١٧٢٬٦٠٠ | +26.7% |
| 1936 | ١٩٧٬٩١٨ | +14.7% |
| 1951 | ٢٦٨٬١٨٣ | +35.5% |
| 1961 | ٣١٢٬٠٢٣ | +16.3% |
| 1971 | ٣٥٧٬٢٧٤ | +14.5% |
| 1981 | ٣٧١٬٠٢٢ | +3.8% |
| 1991 | ٣٤٢٬٣٠٩ | −7.7% |
| 2001 | ٣١٦٬٥٣٢ | −7.5% |
| 2011 | ٣١٥٬٩٣٣ | −0.2% |
| 2021 | ٣١٥٬٩٤٨ | +0.0% |
| سەرچاوە: ISTAT[٣][٤] | ||
ھەتا ساڵی ٢٠٢٦، ژمارەی دانیشتووان ٣١٦،٢٤٨ کەسە، کە ٤٨.٣٪یان نێرن، و ٥١.٧٪یان مێن. نەوجەوانان ١٣.٥٪ی دانیشتووان پێکدەھێنن، و بەساڵداچووان ٢٦.٦٪ پێکدەھێنن.[١]
کۆچبەری
[دەستکاری]ھەتا ساڵی ٢٠٢٥، کۆچبەران ٦.٠٪ی کۆی دانیشتووان پێکدەھێنن. ٥ گەورەترین وڵاتە بیانییەکانی شوێنی لەدایکبوون بریتین لە گورجستان، بەنگلادێش، ئاڵبانیا، ڕۆمانیا، و پاکستان.[٥]
کۆچی شاری و ئابووری
[دەستکاری]بەپێی توێژینەوەیەکی کۆچی شاری لە باری، دەستکەوتی کۆچی گەڕانەوە بۆ ناوچە شارییەکان بەرزترە لە زیانی کۆچکردن لە ناوچە شارییەکانەوە. ئەو کەسانەی لە شوێنە شارییەکانەوە کۆچ دەکەن، مەیلیان بەرەو کۆچکردن بۆ شوێنی جیاواز ھەیە لە بەراورد لەگەڵ ئەو کەسانەی لە ناوچە گوندنشینەکانەوە کۆچ دەکەن. ئەم ئەنجامانە لەسەر بنەمای پاشخان و ڕەفتاری نموونەیەکی ٢١١ کەسی لە کۆچبەرانی گەڕاوە بۆ باری لە ئیتاڵیا وەرگیراون. باری شارێکی بەندەرییە، ئەمەش وای کردووە لە ڕووی مێژوویی وڵاتەوە گرینگ بێت بەھۆی پێوەندییە بازرگانییە بەھێزەکانی لەگەڵ یۆنان، باکووری ئەفریقا، و ڕۆژھەڵاتی دەریای ناوەڕاست. پێکھاتەی ئابووریی باری لەسەر بنەمای پیشەسازی، بازرگانی، خزمەتگوزارییەکان، و کارگێڕی بنیات نراوە. نزیکەی دوو لەسەر سێی ھەلی کاری شارەکە لە کەرتی سێیەمدایە لەگەڵ بەندەر، بازرگانی، و ئەرکە کارگێڕییەکانی. بەرزترین ڕێژەی سەدیی دانیشتووانی کارکەری باری لە خزمەتگوزارییەکاندا کار دەکەن، کە ٤٥.٦٪یە. لە ساڵی ١٩٥٨–١٩٨٢، نزیکەی ٢٠٪ی کۆچبەران بارییان بەرەو کۆمۆنە ئیتاڵییەکانی تر بەجێھێشتووە، لەکاتێکدا نزیکەی ١٧٪ی کۆچبەران لە کۆمۆنە ئیتاڵییەکانی ترەوە ھاتوونەتە باری. کەمتر لە ٢٪ی کۆچبەران بارییان بەرەو دەرەوەی وڵات بەجێھێشتووە و لە دەرەوەی وڵاتەوە ھاتوونەتە شارەکە.[٦]
چاند
[دەستکاری]چێشتلێنانی
[دەستکاری]
چێشتلێنانی باری لەسەر سێ بەرھەمی کشتوکاڵیی باو کە لە ناوچەی دەوروبەری ئەپوولیادا دەدۆزرێنەوە بنیات نراوە، ئەوانیش بریتین لە گەنم، زەیتی زەیتوون، و شەراب.[٧]
وەرزش
[دەستکاری]
یانەی تۆپی پێی ناوخۆیی S.S.C. باری، کە ئێستا لە سێریی B ڕکابەری دەکات (ھەتا وەرزی ٢٠٢٤–٢٠٢٥)، لە یاریگای سان نیکۆلا یاری دەکات، کە یاریگایەکی ٥٨،٠٠٠ کەسیی داھێنەرانەیە لە ڕووی تەلارسازییەوە و بە تایبەت بۆ جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٠ دروست کراوە. یاریگاکە ھەروەھا میوانداریی یاریی کۆتاییی جامی ئەورووپای ١٩٩١ی کردووە.
لە ساڵی ٢٠٠٧دا، باری میوانداریی یەکەم و تاقە یارییەکانی جیھانی بۆ وەرزشە ئاوییەکانی ژێر دەریا کرد.
سەرچاوەکان
[دەستکاری]- 1 2 3 ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی نادروستی
<ref>؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری "population" نەدراوە - ↑ «Bari». Università degli Studi di Bari Aldo Moro (بە ئینگلیزی). لە ١ی ئازاری ٢٠٢٤ ھێنراوە.
- ↑ «Popolazione residente dei comuni. Censimenti dal 1861 al 1991» [Resident population of the municipalities. Censuses from 1861 to 1991] (PDF) (بە ئیتالی). ISTAT. لە ڕەسەنەکە (PDF) لە ١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ ئەرشیڤ کراوە.
- ↑ «Resident population - Time series». ISTAT.
- ↑ «Resident population by sex, municipality and citizenship». ISTAT.
- ↑ King، Russel؛ Strachan، Alan؛ Mortimer، Jill (حوزەیرانی ١٩٨٥). «The Urban Dimension of European Return Migration: The Case of Bari, Southern Italy». Urban Studies. ٢٢ (3): ٢١٩–٢٣٥. Bibcode:١٩٨٥UrbSt..٢٢..٢١٩K. doi:١٠.١٠٨٠/٠٠٤٢٠٩٨٨٥٢٠٠٨٠٣٦١. JSTOR ٤٣١٩٢٠٨٠. S2CID ١٥٤٦٠٨٢١٩.
{{cite journal}}:|bibcode=length بپشکنە (یارمەتی) - ↑ «Puglia». Britannica School. Encyclopædia Britannica. لە ٤ی ئازاری ٢٠٢٥ ھێنراوە.
 | ئەم وتارە بۆ ھیچ پۆلێکی ناوەڕۆک زیاد نەکراوە. تکایە بە زیادکردنی پۆلێک یان زیاتر یارمەتیی بدە تا لەگەڵ وتارە لێکچووەکان پێڕست بکرێت. (تەممووزی ٢٠٢٦) |