ئەیکلی

ئەیکلی Akeley
گوند و پارێشی شارستانی
دیمەنی گوندی ئەیکلی لە حەوشەی کڵێساکەوە، ٢٠٠٦
وڵات	شانشینی یەکگرتوو
بەشی پێکھێنەر	ئینگلتەرا
شارستان	باکینگھامشێر
دەسەڵاتی یەکگرتوو	ئەنجومەنی باکینگھامشێر
ژمارەی دانیشتووان  (سەرژمێریی ٢٠١١)
• سەرجەم	٥١٤
کۆدی تەلەفۆن	01280
وێبگە	akeleyparishcouncil.gov.uk

ئەیکلی (بە ئینگلیزی: Akeley) گوند و دەڤەرێکی شارستانییە لە شارستانی باکینگھامشێر لە ئینگلتەرا. گوندەکە دەکەوێتە دووری نزیکەی ٢.٥ میل (٤ کم) لە باکووری شارۆچکەی بازاڕی باکینگھام و نزیکەی ٤ میل (٦.٥ کم) لە باشووری ڕۆژھەڵاتی شارۆچکەی براکلی. ئەیکلی خاوەنی میراتێکی مێژوویی دەوڵەمەندە کە بۆ سەردەمی ئەنگلۆ-ساکسۆنەکان دەگەڕێتەوە.

ناو

ناوی "ئەیکلی" لە زمانی ئینگلیزیی کۆنەوە سەرچاوەی گرتووە و لە دوو بەشی "Āc-lēah" پێکدێت. "Āc" بە واتای داری بەڕوو و "lēah" بە واتای مێرگ، ڕوونکراوە یان دارستان دێت. بەم شێوەیە، ناوی گوندەکە بە واتای "مێرگی دار بەڕوو" یان "ڕوونکراوەیەک لەناو دارستانی بەڕوودا" دێت.

مێژوو

سەردەمی سەرەتا و پەرتووکی ڕۆژی دوایی

یەکەمجار ناوی گوندەکە لە ساڵی ١٠٨٦ لە پەرتووکی ڕۆژی دواییدا (Domesday Book) تۆمار کراوە، کە سەرژمێرییەکی گەورەی زەویوزاری ئینگلتەرا بوو. لەو کاتەدا، گوندەکە بە ناوی "Achelei" ناسرابوو و وەک بەشێک لە موڵکی بارۆنی بەھێزی نۆرمان، واڵتەر گیفارد، تۆمار کرابوو.

سەدەکانی ناوەڕاست و گوندە ونبووەکەی ستۆکھۆڵت

لە سەدەکانی ناوەڕاستدا، گوندەکە بە "ئەیکلی-کەم-ستۆکھۆڵت" (Akeley-cum-Stockholt) ناسرابوو، چونکە نیشتنگەیەکی بچووکتری لەخۆدەگرت بە ناوی ستۆکھۆڵت، کە ئێستا شوێنەوارەکەی ون بووە. ستۆکھۆڵت دەکەوتە باشووری ڕۆژھەڵاتی گوندە سەرەکییەکە. بە درێژایی ئەم سەردەمە، خاوەندارێتیی موڵکی گوندەکە لەنێوان چەندین بنەماڵەی بەناوبانگی خانەدان دەستاودەستی کرد، لەوانە بنەماڵەکانی کلێر، مارشال و دی بۆھون.

یاسای پەرژینکردن و گۆڕانی وێنەی گوند

تا کۆتایی سەدەی ١٨، زەوییە کشتوکاڵییەکانی دەوروبەری ئەیکلی بە شێوەی سیستەمی کێڵگەی کراوە بوون. بەڵام لە ساڵی ١٧٩٤، یاسای پەرژینکردن (Enclosure Act) دەرچوو، کە بووە ھۆی دابەشکردن و پەرژینکردنی زەوییە ھاوبەشەکان. ئەم گۆڕانکارییە سیمای سروشتیی ناوچەکەی بە تەواوی گۆڕی و ئەو دیمەنەی ئەمڕۆ دەیبینین، کە پێکدێت لە کێڵگەی پەرژینکراو بە چیلک و پەرژین، لەو سەردەمەوە سەرچاوەی گرتووە.

داڕشتەی گوند و تەلارسازی

گۆڕەپانی ئەیکلی – وێنەیەکی ئاسمانی کە لە ساڵی ١٩٩٦ گیراوە، ماوەیەکی کەم دوای نۆژەنکردنەوەی ڤێرێندەیڵ، ئەو کوخەی سێبەندەی لە ناوەڕاستی وێنەکەدایە. کوخە خشتییەکە خانووی خوێندنگە کۆنەکەیە و باڵەخانەکەی پێشەوەش خوێندنگە کۆنەکەیە. مەیخانەی بول و بوتچەر لە گۆڕەپانەکەدا بەشێکی لەلای ڕاستی دوورەوە دیارە.

ئەیکلی بە شێوەیەکی سەرەکی داڕشتەیەکی ھێڵی ھەیە و بە درێژایی ڕێگای سەرەکیی باکینگھام بۆ براکلی گەشەی کردووە. ناوەکی مێژوویی گوندەکە لە دەوری "گۆڕەپان" (The Square) چڕ بووەتەوە.

تەلارسازیی گوندەکە تێکەڵەیەکە لە شێوازی جیاواز. باڵەخانە کۆنەکان بە شێوەیەکی گشتی لە بەردی جیریی ناوچەیی دروستکراون، بەڵام لە سەدەی ١٨ بەدواوە، خشتی سوور بووەتە کەرەستەی باوی بیناسازی. ھەروەھا چەندین خانووی جوان ھەن کە سەقفیان سێبەندە (thatched).

باڵەخانە دیارەکان

• کڵێسای سانت جەیمس تیرکراو (St. James the Apostle): کڵێسای سەرەکیی گوندەکەیە و باڵەخانەیەکی مێژووییە کە بەشێک لە بناغەکەی بۆ سەردەمی نۆرمانەکان دەگەڕێتەوە. کڵێساکە لە سەدەی ١٣دا فراوان کراوە و لە ساڵی ١٨٥٤ لەلایەن تەلارسازی بەناوبانگ جۆرج ئێدمۆند ستریتەوە نۆژەن کراوەتەوە.
• مەیخانەی بول و بوتچەر (The Bull & Butcher): یەکێکە لە ناوەندە کۆمەڵایەتییە سەرەکییەکانی گوند و مێژوویەکی دوور و درێژی ھەیە.
• خوێندنگە کۆنەکە (The Old School): خوێندنگەی پێشووی گوندەکە، کە ئێستا کراوەتە شوێنی نیشتەجێبوون، نموونەیەکی جوانی تەلارسازیی سەردەمی خۆیەتی.

دیمەنێکی گۆڕەپانی ئەیکلی

کارگێڕی

ئەیکلی خاوەنی ئەنجومەنی ھەرێمی خۆیەتی کە بەرپرسە لە کاروباری ناوخۆیی گوند. لەسەر ئاستی باڵاتر، گوندەکە بەشێکە لە دەسەڵاتی یەکگرتووی ئەنجومەنی باکینگھامشێر.