ئەیالەتی تەڕابلوسی شام

ئەیالەتی تەڕابلوسی شام Eyālet-i Ṭrāblus-ı Şām طرابلس الشام
ئەیالەتی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی
١٥٧٩–١٨٦٤
Flag
ئەیالەتی تەڕابلوسی شام لە ١٦٠٩دا
ناوەند	تەرابلوس
ناوچە
• شوێن	34°26′N 35°51′E
مێژوو
مێژوو
• دامەزراندن	١٥٧٩
• ھەڵوەشاندن	١٨٦٤
پێشوو دواتر ئەیالەتی شام ئەیالەتی حەلەب ویلایەتی بەیروت ویلایەتی سووریا
ئەمڕۆ بەشێک لە	لوبنان سووریا

ئەیالەتی تەڕابلوسی شام (بە تورکیی عوسمانی: ایالت طرابلس شام بە ڕۆمانی:Eyālet-i Ṭrāblus-ı Şām) یەکێک لە ئەیالەتەکانی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی بوو. پایتەخت لە تەرابلوس بوو. ڕووبەری ڕاپۆرتکراوی لە سەدەی نۆزدەھەمدا ١٦٢٩ میل چوارگۆشە بووە (٤٢٢٠ کم٢).

بەدرێژایی کەناراوەکان، لە سنووری باشووری شاخەکانی گەور لە باکوورەوە، تا گەرووی جونیە لە باشوورەوە، کە لە خاکی سنجاقەکانی سیدا-بەیروت جیای دەکردەوە.

ھاوکات لەگەڵ شارۆچکە کەنارییەکانی لازقیە، جەبلە، بانیاس، تەرتووس، تەرابلوس، بەترون و جبیل کە زۆربەیان موسڵمانی سوننە و مەسیحی مارۆنین، ئەیالەتەکە، دۆڵی وادی ئەلنەسارا (دۆڵی مەسیحییەکان)، چیای ئەنسەیریە، کە عەلەوییەکان تێیدا نیشتەجێ بوون، ھەروەھا ناوچەکانی باکووری زنجیرە چیای لوبنان، کە زۆربەی دانیشتووانەکەی مەسیحی مارۆنی بوون لەخۆگرتبوو.

مێژوو

دەسەڵاتی عوسمانی لە ناوچەکەدا لە ساڵی ١٥١٦ دەستی پێکرد، بەڵام ئەیالەت لە ساڵی ١٥٧٩ دامەزرا، کاتێک تا قەزاکانی باکووری ڕۆژئاوای ئەیالەتەکانی (دیمەشق و حەلەب) دروستکرا. پێشتر لە ساڵی ١٥٢١ بۆ چەند مانگێک ئەیالەت بووە.

لە سەردەمی فەتحی عوسمانی لە ساڵی ١٥١٦ تا ساڵی ١٥٧٩ کاروباری سنجاق لە ژێر کۆنترۆڵی ئەمیرە تورکمانەکانی نەوەی عەسافی (غەزیر) بوو. کاتێک ئەیالەت لە ساڵی ١٥٧٩ پێکھێنرایەوە، بنەماڵەیەکی نوێی تورکمان کران بە بەرپرسی (سەیفاکان) و ئەوان دەسەڵاتیان بەدەستەوە بوو تا کۆچی دوایی باوکی بنەماڵەکە، یوسف، لە ساڵی ١٦٢٥. زۆرجار (سەیفاکان) لە پۆستی پارێزگار دوورخرانەوە، بە شێوەیەکی سەرەکی بەھۆی جێبەجێنەکردنی ئەرکە داراییەکانیان بەرامبەر بە دەوڵەت، نەک بەھۆی یاخیبوون.

لە ساڵانی (١٨٠٠ تا ١٨٠٨)، (١٨١٠-٢٠ و ١٨٢١-٣٥) حاکمی ئەیالەت (مستەفا ئاغا بەربەر) بوو.