ئەڵڵا (وشە)
ئەڵڵا یان ﷲ (بە عەرەبی: ﷲُ) زاراوەیەکی عەرەبییە بۆ خوا، بە شێوەیەکی سەرەکی خوای یەکتاپەرستیی ئیبراھیمی. لە دەرەوەی زمانە عەرەبییەکان، بە شێوەیەکی بنەڕەتی پەیوەستە بە ئیسلامەوە (کە تێیدا بە ناوی ڕاستەقینەش دادەنرێت)، ھەرچەندە ئەم زاراوەیە لە عەرەبستانی پێش ئیسلامیشدا بەکارھاتووە و تا ئێستاش بەردەوامە لە بەکارھێنانی لەلایەن شوێنکەوتووە عەرەبزمانەکانی ھەریەکێک لە دینە ئیبراھیمییەکان، لەوانەش جوویەتی و مەسیحییەت.[١][٢][٣][٤] وا بیر دەکرێتەوە کە لە وشەی ئەلئیلاھ (الالە وەرگیرابێت، ودق: 'خوداکە') و لە ڕووی زمانەوانییەوە پەیوەندیی بە ناوەکانی تری خواوە ھەیە لە زمانە سامییەکان، وەک زمانی ئارامی (ܐܲܠܵܗܵܐ ʼAlāhā) و زمانی عیبری (אֱלוֹהַּ ʾĔlōah).[٥][٦]
وشەی «ﷲ» ئێستا باڵادەستی یان تاکایەتی و یەکخودایی دەگەیەنێت،[٧] بەڵام لە نێو عەرەبەکانی پێش ئیسلامدا، ئەڵڵا، خواوەندی باڵادەست و خوڵقێنەر بووە و شانبەشانی خواوەندە بچووکەکان لە پانسیۆنێکدا (نێوان کۆمەڵە خواوەندێک) دەپەرسترا.[٨] زۆرێک لە جوولەکەکان و مەسیحییەکان و موسڵمانانی سەرەتایی لە زمانی عەرەبیی کلاسیکدا «ﷲ» و «ئەلئیلاھ»یان بە ھاوواتا بەکارھێناوە. ئەم وشەیە لە پێشووشدا، زۆرجار، لەلایەن بابییەکان، بەھایییەکان، ماندانییەکان، مەسیحییەکانی ئەندەنووسیا، و مەسیحییەکانی ماڵتا و جوولەکە سێفاردییەکان،[٩][١٠][١١] و ھەروەھا لەلایەن گەلی گاگائوزەوە بەکاردەھێنرێت.[١٢]
سەرچاوەکان
[دەستکاری]- ↑ «PBS - Islam: Empire of Faith - Faith - God». Islam: Empire of Faith. لە ڕەسەنەکە لە ٢٧ی ئازاری ٢٠١٤ ئەرشیڤ کراوە. لە ١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠ ھێنراوە.
- ↑ "Islam and Christianity", Encyclopedia of Christianity (2001): Arabic-speaking Christians and Jews also refer to God as Allāh.
- ↑ Gardet، L. «Allah». لە Bearman، P.؛ Bianquis، Th.؛ Bosworth، C.E.؛ van Donzel، E.؛ Heinrichs، W.P. (eds.). Encyclopaedia of Islam Online. Brill Online. لە 2 May 2007 ھێنراوە.
{{cite encyclopedia}}: نرخەکانی ڕێکەوت بپشکنە لە:|access-date=(یارمەتی) - ↑ Merriam-Webster. «Allah». Merriam-Webster. لە ڕەسەنەکە لە 20 April 2014 ئەرشیڤ کراوە. لە 25 February 2012 ھێنراوە.
{{cite encyclopedia}}: نرخەکانی ڕێکەوت بپشکنە لە:|access-date=و|archive-date=(یارمەتی) - ↑ Zeki Saritoprak (2006). «Allah». لە Oliver Leaman (ed.). The Qur'an: An Encyclopedia. Routledge. لاپەڕە 34. ژپنک ٩٧٨-٠-٤١٥-٣٢٦٣٩-١.
- ↑ Vincent J. Cornell (2005). «God: God in Islam». لە Lindsay Jones (ed.). Encyclopedia of Religion. بەرگی 5 (چاپی 2nd). MacMillan Reference USA. لاپەڕە 724.
- ↑ Christian Julien Robin (٢٠١٢). Arabia and Ethiopia. In The Oxford Handbook of Late Antiquity. OUP USA. لاپەڕە ٣٠٤–٣٠٥. ژپنک ٩٧٨-٠-١٩-٥٣٣٦٩٣-١.
- ↑ Anthony S. Mercatante & James R. Dow (2004). «Allah». The Facts on File Encyclopedia of World Mythology and Legend. Facts on File. لاپەڕە 53. ژپنک ٩٧٨-١-٤٣٨١-٢٦٨٥-٢.
- ↑ "Allah." Encyclopædia Britannica. 2007. Encyclopædia Britannica
- ↑ "Allah." Encyclopædia Britannica. 2007. Encyclopædia Britannica
- ↑ Willis Barnstone, Marvin Meyer The Gnostic Bible: Revised and Expanded Edition Shambhala Publications 2009 ISBN 978-0-8348-2414-0 page 531
- ↑ Carl Skutsch (٢٠٠٥). Encyclopedia of the World's Minorities. Routledge. لاپەڕە ٤٨٠.
