ئەزد

ئەزد (بە عەرەبی: أَزْد)، یان ئەلئەزد (بە عەرەبی: ٱلْأَزْد)، ھۆزێکی کۆنی عەرەبییە کە لە یەمەنەوە سەرچاوەی گرتووە. زەوییەکانی ئەزد ناوچەیەکی ڕۆژاوای بیشا و ئەلبەھایان داگیرکردبوو کە ئەمڕۆ عەرەبستانی سعوودیە.

خاکی ئەزد

عەرەبستانی پێش ئیسلام

شوێنەواری بینایەکی پێش ئیسلام کە لە کاتی جەنگی بەسووس دروست کراوە، وادی خەیتان، ئەلبەھا (سەدەی ٤ - پێنجەم)

نووسراوەکانی پێش ئیسلام، بە تایبەتی نووسراوەکانی سەبایک لە سەردەمی شاعیر عەوتار (٢١٠ - ٢٣٠ زایینی)، ئاماژە بەوە دەکەن کە خاکی ئەزد لە ڕۆژاوای بیشا درێژ بووەتەوە، لە بەرزایییەکانی باشووری ڕۆژاوای سعوودیە، لە نێوان ناوچەکانی ئەلبەھا و عەسیردا درێژ بووەتەوە.

شەوی ئیسلام

قەسر بن ڕووگوش لە زەھران، ئەلبەھا

خاکی ئەزد لە سەروبەندی ئیسلامدا بەراورد دەکرا بە زەوی ئەزد ساراتی ھاوچەرخ، کە لە بیشاوە تا کەنارەکانی تیھاما درێژدەبووەوە، سنووری باشوور بە نزیکەیی ئەلنیماش و سنووری باکوور شارۆچکەی مۆدێرن لە ئەلبەھا.

لە سەردەمی کۆندا، ئەزدەکان پارێزگاکانی ئێستا لە پارێزگای عەسیر و پارێزگای ئەلبەھا لە سعودیەی ئێستا نیشتەجێ بوون، ھاوسنووری سەباییەکان لە یەمەنی ئێستا. ھۆزی ئەزد ھەمیشە لە چیای سەراوەت لە حیجاز نیشتەجێ بوون، ئەزد شانووعە (زەھران و غامید) باریق لە تیھاما نیشتەجێ بووە، و ئەزد مەزین (ئەلئەنسار و غەسانییەکان) لە دوو ناوچەی جیاواز نیشتەجێ بووە، کە ئەنسارییەکان لە مەدینە لە حیجاز نیشتەجێ بوون، لەکاتێکدا غەسانییەکان لە باکووری دووری نیمچە دوورگەی عەرەبی نیشتەجێ بوون.