ئەرمەنیی ڕۆژاوا
| ئەرمەنیی ڕۆژاوا | |
|---|---|
| لقی | زمانی ئەرمەنی |
| بەشێکە لە | non-territorial languages of France |
| ناو بە زمانی فەرمی | արեւմտահայերէն |
| وڵات | ئەرمەنستان، لوبنان، سووریا، تورکیا |
| پۆتانی شوێن | ٤٠°٣٦′٠″N ٤٢°٣٦′٠″E |
| Dialect of | زمانی ئەرمەنی |
| Linguistic typology | بکەر-بەرکار-کار |
| سیستەمی نووسین | Armenian alphabet |
| UNESCO language status | 3 definitely endangered |
| Ethnologue language status | 5 Developing |
| Female form of label | la langue arménienne occidentale |
| فۆڕمی ناونیشانی نێر | l'arménien occidental |
| کۆدی زمانی ویکیمیدیا | hyw |
 | |
ئەرمەنیی ڕۆژاوا یەکێکە لە دوو شێوەی ستانداردکراوی زمانی ئەرمەنیی مۆدێرن، ئەوی دیکەیان ئەرمەنیی ڕۆژھەڵاتە. ئەمەیان بە شێوەیەکی سەرەکی لەسەر بنەمای شێوەزاری ئەرمەنیی ئەستەنبوڵە، بە پێچەوانەی ئەرمەنیی ڕۆژھەڵات، کە بە شێوەیەکی سەرەکی لەسەر بنەمای شێوەزاری ئەرمەنیی یەریڤانە.
ھەتا سەرەتای سەدەی بیستەم، شێوەزارە جۆراوجۆرەکانی ئەرمەنیی ڕۆژاوا لە ئیمپراتۆریەتیی عوسمانیدا قسەیان پێ دەکرا، بەتایبەتی لەو ناوچانەی ئەرمەنستانی ڕۆژاوا کە لە ڕووی مێژووییەوە دانیشتووانەکەی ئەرمەنی بوون. جۆرە شێوەزارەکانی ئەرمەنیی ڕۆژاوا کە ئێستا بەکاردەھێنرێن بریتین لە ھۆمشێتسی، کە لەلایەن خەڵکی ھەمشینەوە قسەی پێ دەکرێت؛ شێوەزارەکانی ئەرمەنییەکان لە کەسەب، لازقیە و جسر شوغور لە سووریا، عەنجەر لە لوبنان، و ئەستەنبوڵ و ڤاکیفلی، لە تورکیا (بەشێک لە شێوەزاری «سوەیدیا»). ھەروەھا شێوەزارەکانی ساسوون و مووش لە گوندەکانی ئەرمینیای سەردەمدا وەک بازمابەرد و ساسناشێن قسەیان پێ دەکرێت. شێوەزاری کیلیلیاش لە قوبرس قسەی پێ دەکرێت، کە لەوێ لە قوتابخانە ئەرمەنییەکان (نارێگ) دەخوێندرێت، و زمانی یەکەمی نزیکەی ٣٠٠٠ کەسە لە ڕەچەڵەکی ئەرمەنی.
شێوەکانی شێوەزاری کارینی ئەرمەنیی ڕۆژاوا لەلایەن چەند سەد ھەزار کەسێکەوە لە باکووری ئەرمینیا قسەیان پێ دەکرێت، زۆربەیان لە گیومری، ئارتیک، ئاخوریان، و نزیکەی ١٣٠ گوند لە پارێزگای شیراک، و لەلایەن ئەرمەنییەکانی پارێزگای سامتسخێ-جاڤاخێتیی گورجستان (ئاخالکالاکی، ئاخالتسیخێ).
وەک زمانێک کە زۆربەی ھی ڕەوەندە و زمانی فەرمیی ھیچ دەوڵەتێک نییە، ئەرمەنیی ڕۆژاوا ڕووبەڕووی لەناوچوون دەبێتەوە لەکاتێکدا قسەکەرانی ڕەسەنی توانای ڕەوانبێژییان لە ئەرمەنیی ڕۆژئاوا لەدەست دەدەن لە نێو فشارەکان بۆ توانەوە لە وڵاتانی خانەخوێیاندا. بەپێی ئێسنۆلۆگ، ١.٥٨ ملیۆن قسەکەری ڕەسەنی ئەرمەنیی ڕۆژاوا ھەن، بە سەرەکی لە تورکیا، ئەرمینیا، گورجستان، لوبنان و عێراق. زمانەکە وەک 6b پۆلێن کراوە (واتە، ھەڕەشە لێکراو، لەگەڵ پچڕان لە گواستنەوەی نێوان نەوەکان).[١] [٢]
سەرچاوەکان
[دەستکاری]- ↑ Chahinian، Talar؛ Bakalian، Anny (١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦). «Language in Armenian American communities: Western Armenian and efforts for preservation». International Journal of the Sociology of Language (بە ئینگلیزی) (237): ٣٧–٥٧. doi:١٠.١٥١٥/ijsl-٢٠١٥-٠٠٣٤. ISSN ١٦١٣-٣٦٦٨. S2CID ١٤٧٥٩٦٢٣٠.
- ↑ Hovannisian, Richard، ed. (٢٠٠٣). Armenian Karin/Erzerum. Costa Mesa, California: Mazda Publ. لاپەڕە ٤٨. ژپنک ٩٧٨١٥٦٨٥٩١٥١٣.
Thus, even today the Erzerum dialect is widely spoken in the northernmost districts of the Armenian republic as well as in the Akhalkalak (Javakheti; Javakhk) and Akhaltskha (Akhaltsikh) districts of southern Georgia
