ئەحمەد محەممەد
ئەحمەد محەممەد | |
|---|---|
| لەدایکبوون | ١٩٦٧[١] |
| نیشتەجێی | ئەڵمانیا[٢] |
| نەتەوە | کورد |
| پەروەردە | خوێندنی سەرەتایی و ناوەندی[١] |
| ناسراوە بە | شیعری لیریک (شیعری گۆرانی)، دیوانی تەمەن[٣] |
کارە ناودارەکان | دیوانی تەمەن، ناسنامەی باران |
ئەحمەد محەممەد (لەدایکبووی ١٩٦٧ لە سلێمانی) شاعیرێکی دیاری ھاوچەرخی کوردە، کە بە شێوازی شیعری لیریک (شیعری گۆرانی) ناسراوە.[١][٣] بەھۆی کاریگەریی شیعرەکانی لەسەر گۆرانیی کوردی، شاعیری گەورەی کورد شێرکۆ بێکەس نازناوی «ئارامیی گۆرانیی کوردی» پێ بەخشیوە.[١] بەرھەمەکانی، بەتایبەت دیوانی تەمەن، بۆ چەندین زمانی جیھانی وەرگێڕدراون و زیاتر لە ٣٠٠ دەقی شیعری لەلایەن ھونەرمەندانی کوردەوە کراون بە گۆرانی.[٣][٤]
ژیان
[دەستکاری]ئەحمەد محەممەد لە ساڵی ١٩٦٧ لە گەڕەکی کانێسکانی شاری سلێمانی لەدایک بووە.[١] قۆناغەکانی خوێندنی سەرەتایی و ناوەندیی ھەر لە سلێمانی تەواو کردووە.[٥] لە کۆتاییی ساڵانی ھەشتاکانی سەدەی ڕابردووەوە دەستی بە نووسینی شیعر کردووە و یەکەم شیعرەکانی بڵاو کردووەتەوە.[١] ئەو بە خێرایی بووە یەکێک لە دیارترین شاعیرانی شیعری لیریك (شیعری گۆرانی) لە ئەدەبیاتی کوردیدا. لە ئێستادا لە ئەڵمانیا نیشتەجێیە.[٢]
لە مانگی ئابی ٢٠٢٠، ئەحمەد محەممەد تووشی ڤایرۆسی کۆرۆنا بوو،[٦] و دوای مانگێک چاکبوونەوەی خۆی ڕاگەیاند.[٧]
بەرھەمەکان
[دەستکاری]ئەحمەد محەممەد خاوەنی چەندین نامیلکە و دیوانی شیعرییە. گرنگترین بەرھەمەکانی بریتین لە:
دیوانی تەمەن
[دەستکاری]دیوانی تەمەن کۆی بەرھەمە شیعرییەکانی ئەحمەد محەممەدە کە یەکەم جار لە ساڵی ٢٠١٢ بڵاو کرایەوە.[٨] ئەم دیوانە لە شاری تاران چاپ کراوە و بە یەکێک لە بەرھەمە دیارەکانی شیعری ھاوچەرخی کوردی دادەنرێت.[٩]
ناسنامەی باران
[دەستکاری]ناسنامەی باران نامیلکەیەکی شیعریی نوێی شاعیرە کە ئەو شیعرانەی لەخۆ گرتووە کە لە دوای ساڵی ٢٠١٧ نووسیویەتی. ئەم بەرھەمە لەگەڵ ئەلبوومێکی دەنگیدا بڵاو کرایەوە، کە تێیدا شاعیر خۆی شیعرەکان دەخوێنێتەوە.[١٠] چاپی یەکەمی نامیلکەکە، کە ٥٠٠ دانە بوو، بە خێرایی لە بازاڕدا فرۆشرا و تەواو بوو.[١١]
وەرگێڕانی بەرھەمەکان بۆ زمانە جیھانییەکان
[دەستکاری]دیوانی تەمەن گرنگییەکی نێودەوڵەتیی پێ دراوە و بۆ چەندین زمان وەرگێڕدراوە:
- زمانی فەڕەنسی: لەلایەن حەسەن عەلی ساڵحەوە وەرگێڕدراوە. لە ڕێوڕەسمێکدا لە ئینستیتوتی فەڕەنسی، بەشێک لە شیعرەکان لەلایەن ڕاوێژکاری کلتووری فەڕەنسا، فرێدریک تارید، و خاتوو ناتالی خوێندرانەوە و ھونەرمەند فریا عومەریش بە گیتار بەشداریی کرد.[١٢]
- زمانی سویدی: لەلایەن ئازاد مەعروفەوە وەرگێڕدراوە. کۆڕی ناساندنەکەی لە شاری یۆتۆبۆری لەلایەن کۆمەڵەی ھونەرە جوانەکانی سوید و شارەوانیی یۆتۆبۆرییەوە ڕێکخرا.[١٣]
- زمانی ئیتاڵی: لەلایەن تاریق بزەینییەوە وەرگێڕدراوە. پێشەکییەکەی لەلایەن کونسوڵی گشتیی ئەوکاتی ئیتاڵیا، د. میکێلی کامێرۆتا، نووسراوە.[١٤]
- زمانی ئینگلیزی: پڕۆژەی وەرگێڕانی دیوانەکە بۆ زمانی ئینگلیزی لەلایەن فریا عومەرەوە کاری بۆ دەکرێت و لەلایەن کونسوڵخانەی بەریتانیا لە ھەولێرەوە پشتیوانی لێ کراوە.[١٥]
- زمانی عەرەبی: بەپێی زانیارییەکان، بڕیارە بەم نزیکانە دیوانەکە بۆ زمانی عەرەبییش وەربگێڕدرێت.[٣]
شێواز و کاریگەری
[دەستکاری]پەیوەندی لەگەڵ ھونەرمەندان
[دەستکاری]ئەحمەد محەممەد بەھۆی شێوازی شیعرییەوە پەیوەندییەکی بەھێزی لەگەڵ ھونەرمەندان و دنیای مۆسیقادا دروست کردووە.
- گۆرانیی کوردی: زیاتر لە ٣٠٠ دەقی شیعری لەلایەن گۆرانیبێژانەوە لە ھەر چوار پارچەی کوردستان کراون بە گۆرانی.[١٦] لە دیارترین ئەو ھونەرمەندانەی شیعرەکانی ئەویان کردووە بە گۆرانی: کەریم کابان (تەمەن)، کەمال محەممەد و شیلان عوسمان (فرمێسکباران).[١٧]
- ھاوکاری لەگەڵ ناسری ڕەزازی: لە ساڵی ٢٠٠١، کاتێک ناسری ڕەزازی گەڕایەوە کوردستان، داوای لە ئەحمەد محەممەد کرد شیعری «بارگەی خەم» تەواو بکات. شاعیر لە ماوەیەکی کەمدا شیعرەکەی تەواو کرد و بووە یەکێک لە بەناوبانگترین گۆرانییەکانی ڕەزازی.[١٨]
- ھاوکاری لەگەڵ کازم ساھیر: لە ساڵی ٢٠٢٢، بەشی کوردیی گۆرانییەکی ڕیکلامی بۆ کۆمپانیای ئاسیاسێڵ نووسی کە لەلایەن کازم ساھیرەوە وترا. ئەمە یەکەم جار بوو شاعیرێکی کورد لە بەرھەمێکی کازم ساھیردا بەشداری بکات.[١٩][٢٠]
- دیدار لەگەڵ داریوش ئیقبالی: لە ساڵی ٢٠٠٧ لە سوید چاوی بە ھونەرمەندی فارس، داریوش، کەوتووە.[٢٠]
فەلسەفەی ھونەری
[دەستکاری]ئەحمەد محەممەد خاوەن ڕوانگەیەکی تایبەتە بۆ چۆنیەتیی مامەڵەکردن لەگەڵ شیعرەکانیدا. ئەو داوای لە ھونەرمەندان کردووە کە ئەگەر ئاواز و ستایلیان لەگەڵ ڕۆحی شیعرەکانیدا ناگونجێت، با "شیعرەکانی نەکوژن" و بەرەو لاوازییان نەبەن، بەڵکو ڕێچکەی دیکە بۆ خۆیان بدۆزنەوە.[١١]
ڕێزلێنان و چالاکییەکان
[دەستکاری]- پەیکەری ڕێزلێنان: لە ٤ی ئازاری ٢٠١٧، لە ڕێوڕەسمێکدا لە سلێمانی، پەردە لەسەر پەیکەرێکی دیواربەندی شاعیر لادرا کە لەلایەن ھونەرمەند زاھیر سدیقەوە دروست کرابوو. ھونەرمەندی گەورە ئەنوەر قەرەداغی پەردەی لەسەر لادا و ڕۆشنبیر سەلام قەزاز ئەرکی چاپکردنی کۆبەرھەمەکەی لەو کاتەدا لە ئەستۆ گرتبوو.[٢١]
- کۆڕە نێودەوڵەتییەکان: لە ساڵی ٢٠٢٤، چەند کۆڕێکی شیعری لە شارەکانی شتوتگارت، نۆرنبێرگ و بەرلین لە ئەڵمانیا ساز کرد، کە بە پاڵپشتیی حکوومەتی ئەڵمانیا و کوردانی دانیشتووی ئەو وڵاتە بەڕێوە چوون.[٢٢][٢]
- چاپکردنەوەی دیوان: لە ساڵی ٢٠٢٤، زانکۆی جیھان لە ھەولێر چاپی نوێی دیوانی تەمەنی لە ئەستۆ گرت و لە ڕێوڕەسمێکی گەورەدا بڵاوی کردەوە.[٢٣]
لێکۆڵینەوەی ئەکادیمی
[دەستکاری]شیعرەکانی ئەحمەد محەممەد بوونەتە جێی سەرنجی توێژەران. تا ئێستا دوو نامەی ماستەر لەسەر بەرھەمەکانی نووسراون.[٣] یەکێک لەوانە نامەی ماستەری توێژەر ئیدریس محەممەد ڕەزا بوو لە زانکۆی سەلاحەدین بە ناونیشانی «وێنەی شیعری لە دیوانی (تەمەن)ی ئەحمەد محەمەددا»، کە بە ئامادەبوونی شاعیر خۆی گفتوگۆی لەسەر کرا.[٢٤]
نموونەی ھۆنراوە
[دەستکاری]| ئەی تەمەنی پڕ ئەسرینم ئەڕۆی ئاوڕ نادەیتەوە | لەگەڵ ھەموو ھەنگاوێکتا لە عومری من ئەسڕیتەوە | |
| خۆزگە منیش وەک پەپولە گشت تەمەنم وەرزێک بوایە | دوور لە خەم و تاڵیی ژیان، تەنیا گوڵم بناسیایە | |
| ڕێگام سەودای تەنیاییە و کەسێک نایە بۆ سەردانم | ئیتر چی بکەم لەم تەمەنە کە لە ھەمووی پەشیمانم | |
| لە گریانی مناڵیما، پێکەنینم بە خەم ئەھات | کەچی ئێستا خەم دەریایە و بۆ کەنارم شەپۆل ئەدات | |
| لە سەد جارا تەنیا جارێ، زەردەخەنە دێتە میوان | وەک سێبەری لای ئێوارەی خۆرنشینی دار ئەرخەوان | |
| ئەی ھاوڕێیان چاوم نوقمی نیگارێکی پڕ بەھارە | تاسەم وەری بەڵام ھێشتا خۆشەویستیم ھەر بێدارە | |
| ئێستاش گەڵای عومری گەنجیم وەکوو پاییز ھەڵوەریوە | کێ وەکو من تەم و خومار پەنجەرەکەی داپۆشیوە |
سەرچاوەکان
[دەستکاری]- 1 2 3 4 5 6 7 «دیوانی (تەمەن)ی ئەحمەد محەمەد دەکرێتە فەڕەنسی - BMC». bmctv.krd. لە ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.[بەستەری مردوو]
- 1 2 3 «ئەحمەد محەمەد چەند كۆڕێكی شیعری لە ئەوروپا ڕێك دەخات». wishe.net. لە ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
- 1 2 3 4 5 «لە مەڵبەندی کوردۆlۆجی خوێندنەوە بۆ دیوانە شیعری (ئەحمەد محەمەد)ی شاعیر کرا». Kurdology Center. لە ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
- ↑ «ئەحمەد محەمەدى شاعیر تووشبوونی خۆی بە کۆرۆنا راگەیاند». kurdistantv.net. لە ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
- ↑ «ئەحمەد محەمەدی شاعیر چەند کۆڕێکی شیعری لە ئەڵمانیا سازدەکات – Slemani City of Literature». slemanicityofliterature.com. لە ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
- ↑ «ئەحمەد محەمەدى شاعیر تووشبوونی خۆی بە کۆرۆنا راگەیاند». kurdistantv.net. لە ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
- ↑ «ئەحمەد محەمەدی شاعیر كۆرۆنای تێپەڕاند». pukmedia.com. لە ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.[بەستەری مردوو]
- ↑ «دیوانی تەمەن-ی ئەحمەد محەممەد بە زمانی فەرەنسی ناسێنرا - AVA News». ava.news.
{{cite web}}:|ڕێکەوتی سەردان=پێویستی بە|ناونیشان=ھەیە (یارمەتی); پارامەتری|ناونیشان=ونە یانیش واڵایە (یارمەتی); پارامەتری نەناسراوی|naونیشان=چاوپۆشیی لێ کرا (یارمەتی) - ↑ «(تەمەن)ی ئەحمەد محەمەد چاپکرا». chra.tv. لە ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
- ↑ «نوێترین بەرهەمی ئەحمەد محەمەد بڵاوکرایەوە». nrttv.com. لە ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
- 1 2 «ئەحمەد محەمەد داوا دەکات شیعرەکانی نەکوژن». kurdistan24.net. لە ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
- ↑ «دیوانی تەمەنی شاعیر ئەحمەد محەمەد بە زمانی فەڕەنسی بڵاو کرایەوە». nrttv.com. لە ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
- ↑ «دیوانە شیعرییەکەی ئەحمەد محەمەدی شاعیر بە زمانی سویدی بڵاوکرایەوە». speemedia.com. لە ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
- ↑ «دیوانێكی شیعریی (ئەحمەد محەمەد) وەرگێڕدرایە سەر زمانی ئیتاڵی». gulanmedia.com. لە ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
- ↑ «دیوانی تەمەنی ئەحمەد محەمەد بە زمانی ئینگلیزی بڵاودەبێتەوە». channel8.com. لە ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
- ↑ «شاعیرێکی ناسراوی کورد تووشی کۆرۆنا دەبێت». speemedia.com. لە ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
- ↑ «ئەحمەد محەمەد نوێترین کلیپی شیعریی بڵاو كردهوه». wishe.net. لە ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
- ↑ «هۆنراوەی بارگەی خەم و خامهى باڵاو پڕ ههستی ئەحمەد محەمەدی شاعیر ..!». kurdistantv.net. لە ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
- ↑ «ئەحمەد محەمەد و كازم ساهیر لە كارێكی هونەریی هاوبەشدا». gulanmedia.com. لە ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
- 1 2 «كازم ساهیر سەرسامی خۆی بەشیعرەكەی ئەحمەد محەمەد دەربڕیوە». nishtmandialog.com. لە ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
- ↑ «ئەحمەد محەمەد كۆی بەرهەمەكانی بڵاوكردەوە». pukmedia.com. لە ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.[بەستەری مردوو]
- ↑ «ئەحمەد محەمەدی شاعیر لە ئەڵمانیا چەند کۆڕێکی شیعری سازدەکات». speemedia.com. لە ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
- ↑ «زانكۆی جیهان دیوانی (تەمەن)ی شاعیر ئەحمەد محەمەد چاپ دەكاتەوە». gulanmedia.com. لە ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
- ↑ «ماستەرێک لەسەر شیعرەکانی ئەحمەد محەمەد وەردەگیرێت». nrttv.com. لە ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
- ↑ تەمەن، دیوانی ئەحمەد محەمەد (کۆی بەرھەمە شیعرییەکانی ٢٠١٧)، ل:١٩.
