ئیکۆلۆژیی شار

ئیکۆلۆژیی شار
ئیکۆلۆژیی شار
لقی	ژینگەناسی
بابەتی لاوەکی	urban nature، ناوچەی شارنشین
بوارەکانی خوێندن	urban evolution
	لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە

ئیکۆلۆژیی شار بریتییە لە لێکۆڵینەوەی زانستیی پەیوەندیی نێوان زیندەوەران لەگەڵ یەکتر و دەوروبەرەکەیان لە ژینگەیەکی شاردا. ژینگەی شار ئاماژەیە بۆ ئەو ژینگانەی کە باڵەخانەی نیشتەجێبوون و بازرگانیی چڕیی بەرز، ڕووە قیرتاوکراوەکان و ھۆکارەکانی تری پەیوەست بە شارەوە زاڵن بەسەریاندا و سیمایەکی ناوازە دروست دەکەن. ئامانجی ئیکۆلۆژیی شار بریتییە لە بەدیھێنانی ھاوسەنگی لە نێوان کلتووری مرۆیی و ژینگەی سروشتیدا.^[١]^[٢]

ئیکۆلۆژیی شار بوارێکی نوێی خوێندنە بەراورد بە ئیکۆلۆژی (ژینگەناسی).^[٣] لە ئێستادا، زۆربەی زانیارییەکانی ئەم بوارە لەسەر ئەو جۆرانەی گوانداران و باڵندەکان بەندە کە لێکۆڵینەوە لێیان ئاسانترە. بۆ پڕکردنەوەی کەلێنی زانیاری، پێویستە سەرنج بخرێتە سەر ھەموو جۆرەکانی ناو ژینگەی شار وەک مێرووەکان و ماسییەکان. ئەم لێکۆڵینەوەیە پێویستە بۆ فەزاکانی قەراغی شاریش فراوان بکرێت کە تێیدا تێکەڵەیەکی ناوازەی گەشەپێدان و سروشتی دەوروبەری ھەیە.^[٤]

شێواز و لێکۆڵینەوەکانی ئیکۆلۆژیی شار ژێرکۆمەڵەیەکن لە ئیکۆلۆژی. لێکۆڵینەوە لە ئیکۆلۆژیی شار گرنگییەکی ڕوو لە زیادی ھەیە، چونکە ئەمڕۆ زیاتر لە ٥٠٪ی دانیشتووانی جیھان لە ناوچەکانی شاردا دەژین.^[٥] ھەروەھا مەزەندە دەکرێت لە ماوەی ٤٠ ساڵی داھاتوودا، دوو لەسەر سێی دانیشتووانی جیھان لە ناوەندی شارەکاندا بژین.^[٦] پرۆسە ئیکۆلۆژییەکان لە ژینگەی شاردا بەراورد دەکرێن بەوانەی دەرەوەی چوارچێوەی شار؛ بەڵام جۆرەکانی نیشتینگەی شار و ئەو جۆرانەی تێیدا دەژین بە باشی دۆکیومێنت نەکراون، ھەر بۆیە پێویستە توێژینەوەی زیاتر لە ئیکۆلۆژیی شاردا ئەنجام بدرێت.

سەرچاوەکان

↑ Niemelä، Jari (١٩٩٩). «Ecology and urban planning». Biodiversity and Conservation. ٨ (1): ١١٩–١٣١. Bibcode:١٩٩٩BiCon...٨..١١٩N. doi:١٠.١٠٢٣/a:١٠٠٨٨١٧٣٢٥٩٩٤. ISSN ٠٩٦٠-٣١١٥. S2CID ٣٦٧٧٥٧٣٢. {{cite journal}}: |bibcode= length بپشکنە (یارمەتی)
↑ McDonnell، Mark J.؛ MacGregor-Fors، Ian (٢٠١٦). «The ecological future of cities». Science. ٣٥٢ (6288): ٩٣٦–٩٣٨. Bibcode:٢٠١٦Sci...٣٥٢..٩٣٦M. doi:١٠.١١٢٦/science.aaf٣٦٣٠. PMID ٢٧١٩٩٤١٦. S2CID ٢٠٦٦٤٧٨٦٤. {{cite journal}}: |bibcode= length بپشکنە (یارمەتی)
↑ Monge-Nájera، Julián (٢٨ی شوباتی ٢٠١٨). «Las cuatro etapas históricas de la ecología urbana en Costa Rica». UNED Research Journal (بە ئیسپانی). ١٠. doi:١٠.٢٢٤٥٨/urj.v١٠i١.٢٠٣٤. ISSN ١٦٥٩-٤٤١X. لە ڕەسەنەکە لە ٢٠ی تەممووزی ٢٠٢٤ ئەرشیڤ کراوە. لە ١٩ی تەممووزی ٢٠٢٤ ھێنراوە.
↑ Magle، Seth (١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨)، «Human–animal relationships in the urban wild»، Anthrozoology، Oxford University Press، لاپەڕە ١١٩–١٤١، doi:١٠.١٠٩٣/oso/٩٧٨٠١٩٨٧٥٣٦٢٩.٠٠٣.٠٠٠٧، ژپنک ٩٧٨-٠-١٩-٨٧٥٣٦٢-٩
↑ «More than half of world's population now living in urban areas, UN survey finds | UN News». UN News (بە ئینگلیزی). ١٠ی تەممووزی ٢٠١٤. لە ٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ ھێنراوە.
↑ Ritchie، Hannah؛ Roser، Max (١٣ی حوزەیرانی ٢٠١٨). «Urbanization». Our World in Data. {{cite journal}}: زیاتر لە یەک دانە لە |بەستەری نووسەر2= و |بەستەری نووسەر= دیاری کراوە (یارمەتی)

ئەم ژینناسی وتارە کۆلکەیەکە. دەتوانیت بە فراوانکردنی یارمەتیی ویکیپیدیا بدەیت.

ئەم «نژیاروانی» وتارە کۆلکەیەکە. دەتوانیت بە فراوانکردنی یارمەتیی ویکیپیدیا بدەیت.

[1] Niemelä، Jari (١٩٩٩). «Ecology and urban planning». Biodiversity and Conservation. ٨ (1): ١١٩–١٣١. Bibcode:١٩٩٩BiCon...٨..١١٩N. doi:١٠.١٠٢٣/a:١٠٠٨٨١٧٣٢٥٩٩٤. ISSN ٠٩٦٠-٣١١٥. S2CID ٣٦٧٧٥٧٣٢. {{cite journal}}: |bibcode= length بپشکنە (یارمەتی)

[2] McDonnell، Mark J.؛ MacGregor-Fors، Ian (٢٠١٦). «The ecological future of cities». Science. ٣٥٢ (6288): ٩٣٦–٩٣٨. Bibcode:٢٠١٦Sci...٣٥٢..٩٣٦M. doi:١٠.١١٢٦/science.aaf٣٦٣٠. PMID ٢٧١٩٩٤١٦. S2CID ٢٠٦٦٤٧٨٦٤. {{cite journal}}: |bibcode= length بپشکنە (یارمەتی)

[Monge-Nájera-3] Monge-Nájera، Julián (٢٨ی شوباتی ٢٠١٨). «Las cuatro etapas históricas de la ecología urbana en Costa Rica». UNED Research Journal (بە ئیسپانی). ١٠. doi:١٠.٢٢٤٥٨/urj.v١٠i١.٢٠٣٤. ISSN ١٦٥٩-٤٤١X. لە ڕەسەنەکە لە ٢٠ی تەممووزی ٢٠٢٤ ئەرشیڤ کراوە. لە ١٩ی تەممووزی ٢٠٢٤ ھێنراوە.

[4] Magle، Seth (١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨)، «Human–animal relationships in the urban wild»، Anthrozoology، Oxford University Press، لاپەڕە ١١٩–١٤١، doi:١٠.١٠٩٣/oso/٩٧٨٠١٩٨٧٥٣٦٢٩.٠٠٣.٠٠٠٧، ژپنک ٩٧٨-٠-١٩-٨٧٥٣٦٢-٩

[5] «More than half of world's population now living in urban areas, UN survey finds | UN News». UN News (بە ئینگلیزی). ١٠ی تەممووزی ٢٠١٤. لە ٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ ھێنراوە.

[6] Ritchie، Hannah؛ Roser، Max (١٣ی حوزەیرانی ٢٠١٨). «Urbanization». Our World in Data. {{cite journal}}: زیاتر لە یەک دانە لە |بەستەری نووسەر2= و |بەستەری نووسەر= دیاری کراوە (یارمەتی)

[١]

[٢]

[٣]

[٤]

[٥]

[٦]