بۆ ناوەڕۆک بازبدە

ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتی

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتی
لقیئیمپراتۆریەتی، سەدەکانی ناوین، وڵاتێک لە پێشوودا
بەشێکە لەRome in the Middle Ages
دامەزران١٧ی کانوونی دووەمی ٠٣٩٥
ناو بە زمانی فەرمیΒασιλεία Ῥωμαίων
ئایینمەسیحییەتی ئۆرتۆدۆکس
بەشداربووە لەشەڕەکانی خاچھەڵگران
کارە کۆکراوەکانArt Institute of Chicago
ناونراوە لەدوایقوستەنتینە
ناسناوی خەڵکromà d'Orient، romana d'Orient
زمانی فەرمیmedieval Latin، یۆنانی سەدەی ناوەڕاست
CultureRoman civilization، Byzantine culture
کیشوەرئەورووپا
وڵاتئیمپراتۆریەتیی ڕۆم
پایتەختقوستەنتینە
دابەشکاریی کارگێڕیئیمپراتۆریەتیی ڕۆم
پۆتانی شوێن٤١°٠′٤٥″N ٢٨°٥٨′٤٨″E
شێوەی بنەڕەتیی حکوومەتپاشایەتی ڕەھا، Dominate
سەرۆکی حکوومەتByzantine emperor
دانیشتووان١٧٬٠٠٠٬٠٠٠
خاوەنیSaint Hilarion Castle، Castello Normanno، Buffavento Castle
ھاوسنوورە لەگەڵئیمپراتۆریەتیی ڕۆمیی ڕۆژاوا
لە پێشڕۆمای کۆن، Low Roman Empire، Eastern Roman Empire
لە دوایخەلافەتی ئومەوی، خەلافەتی ڕاشیدون، ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی، Empire of Trebizond، Emirate of Crete
گۆڕدراوە لەلایەنEmirate of Crete، ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی، Duchy of Brescia، Maona of Chios and Phocaea، Latin Empire
جێگەی دەگرێتەوەئیمپراتۆریەتیی ڕۆم، ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمیی ڕۆژاوا، Latin Empire، Sasanian Iberia
زمانەکانزمانی لاتینی، یۆنانی سەدەی ناوەڕاست، گریکی کوەینە
لێکۆڵینەوە لەلایەنByzantine studies
کۆتاییھاتن٢٩ی ئایاری ١٤٥٣
ئایینی فەرمیمەسیحییەتی ئۆرتۆدۆکس
ئابووری بابەتeconomy of the Byzantine Empire
Map
ئیمپراتۆریەتیی بێزەنتی لە ساڵی ٤٧٦ی زایینی

ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتی یان ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمیی ڕۆژھەڵات (بە یۆنانی: Βασιλεία τῶν Ρωμαίων)، ئیمپراتۆرییەکی مێژووییە و پایتەختەکەی قوستەنتینە (بیزەنتە) بوو، بە فەرمی پێی ئەوترا «ئیمپراتۆریەتی ڕۆمیی ڕۆژھەڵات»، وشەی «بیزانس-بیزەنتی» لەلایەن مێژوونووسی ئەڵمانی «ھیرۆنیمۆس وۆڵف» دانرا لە ساڵی ١٥٥٧ و فەڕەنسییەکان بڵاویان کردەوە لە سەدەی ١٨دا وەک ئاماژەدان بە ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمیی ڕۆژھەڵاتی، ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتی زیاتر لە ١١ سەدە بەردەوام بوو ھەتا لە ساڵی ١٤٥٣ز لەسەر دەستی سوڵتان محەممەد فاتیحی عوسمانی فەتحی قوستەنتینیە کرا و بەمەش ئیمپراتۆرییەتی بیزەنتی کۆتایی پێھات.


ئیمپراتۆرییەتی بێزەنتی ڕێگەی کاروانە بازرگانییەکانی نێوان ڕۆژھەڵات و ڕۆژاوا بوو، لە پێش مردنی ئیمپراتۆر «تیۆدیسیۆس» لەکاتی دابەشبوونی ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمیدا ناوچەکانی ئەنادۆڵی لە ئاسیا ئەگرتەوە لەگەڵ یۆنان و دوورگەکانی دەریای ئیجە و ئەرمەنستان و ئاسیای بچووک و سووریا و میسڕ و برقە، و کاتێک ئیمپراتۆر «جەستنیان» تەختی گرتە دەست، دەستی کرد بە یەکخستنەوەی ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمیی گەورە جارێکی تر، لە نزیکەی سی ساڵدا توانی باکووری ئەفریقا و باشووری ئیسپانیا و ھەرێمی دلماشیا و ئیتاڵیا بگرێت ھاوکات دەستی گرت بەسەر دوورگەکانی دەریای ناویندا و بەوەش دەریای ناوین جارێکی تر بوویەوە بە دەریایەکی ڕۆمیی.

ئەمانەش ببینە

[دەستکاری]