ئیمامی واحیدی
ئیمامی واحیدی | |
|---|---|
علی بن أحمد الواحدی | |
| مەرگ | جومادەلئاخری ٤٦٨ی کۆچی (کانوونی دووەمی ١٠٧٦ی زایینی) |
| نیشتەجێی | نەیشابوور |
| نەتەوە | فارس |
| ناوەکانی تر | ئیمامی تەفسیر |
| پیشە | موفەسیر، زمانزان، ئەدیب، شاعیر |
| ناسراوە بە | دانەری کتێبی "أسباب النزول" و یەکێک لە گەورەترین زانایانی تەفسیر |
کارە ناودارەکان | أسباب النزول، الوجیز فی التفسیر، الوسیگ فی التفسیر، البسیگ فی التفسیر، شرح دیوان المتنبی |
| ئایین | ئیسلام (ئەھلی سوننە، شافیعی) |
ئەبولحەسەن عەلی کوڕی ئەحمەد واحیدی نیسابووری (بە عەرەبی: أبو الحسن علی بن أحمد الواحدی النیسابوری؛ کۆچکردووی ٤٦٨کـ/١٠٧٦ز)، ناسراو بە ئیمامی واحیدی، یەکێکە لە گەورەترین زانایانی تەفسیر و زمانەوانیی عەرەبی و ئەدەب لە سەدەی پێنجەمی کۆچیدا. ئەو بە "ئیمامی تەفسیر" لە سەردەمی خۆیدا ناسرا بوو و کتێبەکەی "أسباب النزول" بە گرنگترین سەرچاوە دادەنرێت لەم بوارەدا.
ژیان و پایەی زانستی
[دەستکاری]واحیدی لە شاری نەیشابوور، کە یەکێک بوو لە گەورەترین ناوەندەکانی زانست، ژیاوە و ھەر لەوێش زانستەکانی وەرگرتووە. ئەو قوتابیی ئیمامی گەورەی تەفسیر، ئەبوو ئیسحاق سەعلەبی بووە و زۆربەی زانستەکانی لێ وەرگرتووە. واحیدی بەوە ناسرابوو کە لەسەر ھیچ کەسێک نەدەژیا و لەلایەن ھیچ دەسەڵاتدارێکەوە ھیچ دیارییەکی وەرنەدەگرت.
زانایان بە شێوەیەکی فراوان ستایشی پایەی زانستیی ئەویان کردووە:
ئیمامی زەھەبی دەربارەی دەڵێت: «ئەو ئیمام و زانای پێشەوا، مامۆستای زانایان، و یەکێک بوو لە گەورەکانی زانست».[١]
عەبدولغافیر فارسی دەڵێت: «واحیدی لە سەردەمی خۆیدا پێشەوای تەفسیر بوو، ھیچ کەسێک لە ھاوتەمەنەکانی لەو باشتر نەبوون».[٢]
ئیبن خەلەکان دەڵێت: «ئەو لە زانستی تەفسیر و زمانی عەرەبیدا بەناوبانگ بوو».[٣]
بەرھەمەکان
[دەستکاری]ئیمامی واحیدی چەندین بەرھەمی یەکجار گرنگی لە زانستەکانی قورئان و ئەدەبدا نووسیوە، دیارترینیان:
- يأسباب نزول القرآن (ھۆکارەکانی دابەزینی قورئان): بەناوبانگترین بەرھەمیەتی و بە یەکەمین و گرنگترین سەرچاوە دادەنرێت لەم بوارەدا.
- التفسير البسيط (تەفسیری سادە): تەفسیرێکی زۆر گەورە و فراوانە.
- التفسير الوسيط(تەفسیری ناوەند): کورتکراوەی تەفسیرە گەورەکەیەتی.
- التفسير الوجيز (تەفسیری کورت): پوختەی ھەردوو تەفسیرەکەی ترە.
- شرح ديوان المتنبي: یەکێکە لە بەناوبانگترین شیکردنەوەکانی دیوانی شاعیری گەورە، موتەنەبی.
کۆچی دوایی
[دەستکاری]ئیمامی واحیدی لە مانگی جومادەلئاخری ساڵی ٤٦٨ی کۆچی، لە شاری نەیشابوور کۆچی دوایی کرد.
سەرچاوەکان
[دەستکاری]لەسەر بنەمای وتاری ویکیپیدیای عەرەبی و سەرچاوە ئاماژەپێکراوەکانییەوە وەرگیراوە، بە داڕشتنێکی جیاواز نەک وەرگێڕانی وشەبەوشە.
