بۆ ناوەڕۆک بازبدە

ئیلات

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
ئیلات
بە عیبری: אילת
بەشێکە لەنەگڤ
دامەزران١ی کانوونی دووەمی ١٩٥١
ناو بە زمانی فەرمیאילת‏‎
وڵاتئیسرائیل
دابەشکاریی کارگێڕیBeersheba Subdistrict
ناوچەی کاتیIsrael time zone، Israel Summer Time، UTC+02:00، daylight saving time، UTC+03:00
پۆتانی شوێن٢٩°٣٣′٠″N ٣٤°٥٧′٠″E
سەرۆکMeir Yitzhak Halevi
دانیشتووان٥١٬٩٣٥
بەرزی لە ئاستی دەریا١٦ مەتر
خاوەنیEilat Sports Center
ڕووبەر٨٤٫٧٨٩ کیلۆمەتر چوارگۆشە
وێبگەhttp://www.eilat.muni.il
کۆدی تەلەفۆن08
کۆدی تەلەفۆنی وڵات+972
Map

شاری ئیلات باشووریترین شاری ئیسرائیلە، ژمارەی دانیشتووانی ٥٢٧٥٣ کەسە، بەندەرێکی قەرەباڵغ و ھاوینەھەواری بەناوبانگە لە نوکی باکووری دەریای سوور، لەسەر ئەو شوێنەی کە لە ئیسرائیل بە کەنداوی ئیلات و لە ئوردن بە کەنداوی عەقەبە ناسراوە. شارەکە بە شوێنێکی گەشتیاری دادەنرێت بۆ گەشتیارانی ناوخۆ و نێودەوڵەتی کە بەرەو ئیسرائیل دەڕۆن.

ئیلات بەشێکە لە بیابانی باشووری نەگڤ، لە کۆتایی باشووری عەڕەبە، تەنیشت شاری ھاوینەھەواری میسری تەبا لە باشوورەوە، لە ڕۆژھەڵاتەوە شاری بەندەری عەقەبەی ئوردن و لە چاوی حەقل، عەرەبستانی سعودیە، بەسەر کەنداوەکەدا بەرەو باشووری ڕۆژھەڵات.

کەشوھەوای وشکی بیابانی ئیلات و شێداری کەم بەھۆی نزیکی لە دەریایەکی گەرمەوە مامناوەند دەبێت. زۆرجار پلەی گەرمی لە ھاویندا لە ٤٠ پلەی سەدی (١٠٤ پلەی فەھرەنگی) تێدەپەڕێت، و لە زستاندا ٢١ پلەی سەدی (٧٠ پلەی فەھرەنگی) لەکاتێکدا پلەی گەرمی ئاو لە نێوان ٢٠ بۆ ٢٦ پلەی سەدی (٦٨ بۆ ٧٩ پلەی فەھرەنگی) دایە. ئیلات بە تێکڕا ٣٦٠ ڕۆژی خۆر لە ساڵێکدا.[١]

جوگرافیا[دەستکاری]

جیۆلۆجی و دیمەنی سروشتی جۆراوجۆرە: بەردی ئاگرین و گۆڕاو، بەردی شنی و بەردی لیمۆ؛ شاخەکان تا ٨٩٢ مەتر (٢٩٢٧ پێ) لە ئاستی دەریاوە؛ دۆڵە فراوانەکانی وەک ئاراوا، و کەناری دەریا لەسەر کەنداوی عەقەبە. بە تێکڕای بارانبارینی ساڵانە ٢٨ ملیمەتر (١٫١ ئینچ) و پلەی گەرمی ھاوین ٤٠ پلەی سەدی (١٠٤ پلەی فەھرەنگی) و زیاتر، سەرچاوەکانی ئاو و ڕوەک سنووردارە. "ئەو توخمە سەرەکیانەی کە کاریگەرییان لەسەر مێژووی ناوچەکە ھەبوو، سەرچاوەی مس و کانزاکانی دیکە بوون، ئەو ڕێگا نێودەوڵەتییە کۆنانەی کە ناوچەکەیان دەبڕییەوە و پێگەی جیۆپۆلەتیکی و ستراتیژییەکەی. ئەمانە بووە ھۆی چڕییەکی نیشتەجێبوون کە سەرپێچی لە بارودۆخی ژینگەیی دەکات.[٢]

پەروەردە[دەستکاری]

پەیمانگای نیشتمانی بۆ بایووەتەکنەلۆژیا

سیستەمی پەروەردەیی ئیلات زیاتر لە ٩ ھەزار گەنج لە ھەشت سەنتەری چاودێری ڕۆژانە، ٦٧ باخچەی پێش ساوایان و باخچەی ساوایان، ١٠ قوتابخانەی سەرەتایی و ٣ قوتابخانەی ئامادەیی شەش ساڵان لەخۆدەگرێت. ھەروەھا ھەندێک قوتابخانەی پەروەردەی تایبەت و قوتابخانەی ئایینی ھەن.[٣] زانکۆی بن گوریون لە نەگڤ کەمپێکی لە ئیلات دەپارێزێت. لقی ئیلات ھەزار و ١٠٠ خوێندکاری تێدایە کە نزیکەی لەسەدا ٧٥یان خەڵکی دەرەوەی شارن. لە ساڵی ٢٠١٠دا، بەشەناوخۆیییەکی نوێی خوێندکاران لەلایەن فیدراسیۆنی جوولەکەکانی تۆرۆنتۆ، دامەزراوەی ڕەشی، زانکۆی بن گوریونی نەگێڤ و شارەوانی ئیلاتەوە پارەدار و دروست کرا.[٤] کۆمەڵەی پاراستنی سروشت لە قوتابخانەی مەیدانی ئیلاتی ئیسرائیل لە جەرگەی ئیلات گەشتی تایبەتی بە پێ پێشکەش دەکات کە تێیدا تیشک دەخاتە سەر ئیکۆلۆژیای بیابان، دەریای سوور، کۆچی باڵندە و لایەنەکانی تری گیا و گیاندارەکانی ئیلات.[٥] ھێسدەر یەشیڤا ئایلێت ھاشاچەر، بنکەکەی لە شاری ئیلاتە، لە ساڵی ١٩٩٧ دامەزراوە.[٦]

چاودێری تەندروستی[دەستکاری]

سەنتەری پزیشکی یۆسفتال کە لە ساڵی ١٩٦٨ دامەزراوە، باشووریترین نەخۆشخانەی ئیسرائیلە، و تاکە نەخۆشخانەیە کە باشووری نەگڤ دەگرێتەوە. ئەم نەخۆشخانەیە بە ٦٥ قەرەوێڵە بچووکترین نەخۆشخانەی ئیسرائیلە. خزمەتگوزارییە تایبەتەکان کە بۆ ناوچەی دەریای سوور ئامادەکراون ژوورێکی ھایپەرباریکە بۆ چارەسەرکردنی قوربانیانی ڕووداوەکانی غەواس و دامەزراوەی شۆردنی گورچیلە کە کراوەن بۆ گەشتیارانی پشوو.[٧]

گواستنەوە[دەستکاری]

پاس[دەستکاری]

کۆمپانیای ئێگێد کە کۆمپانیای نیشتمانی پاسە، خزمەتگوزاری بەردەوام پێشکەش بە خاڵەکانی باکوور دەکات بە شێوەیەکی نزیکەی کاتژمێری و ھەروەھا لە ناو شاردا بە شێوەی نیو کاتژمێر لە کاتی ڕۆژدا. بەشێکی بەھۆی درێژبوونەوەی کاتەکانی گەشتکردنە، ڕێکاری جیاوازی حجزکردنی پاسەکان بۆ ئیلات ھەیە، لەوانەش بژاردەی حجزکردنی پێشوەختە[٨][٩][١٠]

دەریایی[دەستکاری]

بەندەری ئیلات

بەندەری ئیلات و ئیلات مارینا ڕێگە بە گەشتکردن دەدەن لە ڕێگەی دەریاوە.

شەمەندەفەر[دەستکاری]

ھەروەھا پلانەکانی داھاتوو داوای پەیوەندییەکی شەمەندەفەر دەکەن، کە ھەندێکجار بە مێد-ڕێد ناودەبرێت[١١] بۆ کەمکردنەوەی کاتەکانی گەشتکردن بە شێوەیەکی بەرچاو لە ئیلاتەوە بۆ تێل ئەڤیڤ و قودس، لە ڕێگەی ھێڵی ئێستا لە بیر شەبا؛ پلاندانان لە ئارادایە. لە ساڵی ٢٠٢١ وێستگەی شەمەندەفەری دیمۆنا باشووریترین وێستگەی شەمەندەفەری سەرنشینە لە ئیسرائیل.[١٢]

ئابوری[دەستکاری]

لە ساڵانی حەفتاکانی سەدەی ڕابردوودا گەشتیاری گرنگتر بوو بۆ ئابووری شارەکە، چونکە پیشەسازییەکانی دیکە داخران یان بە شێوەیەکی بەرچاو کەمبوونەوە. ئەمڕۆ گەشتیاری سەرچاوەی سەرەکی داھاتی شارەکەیە، ھەرچەندە ئیلات لە ساڵی ١٩٨٥ بووە ناوچەیەکی بازرگانی ئازاد.[١٣]

مۆزەخانەکان[دەستکاری]

سەرچاوەکان[دەستکاری]

  1. ^ Discovering the World of the Bible, LaMar C. Berrett, (Cedar Fort 1996), page 204
  2. ^ Avner, U. 2008. Eilat Region. In, A. Stern (ed.). The New Encyclopedia of Archaeological Excavation in the Holy Land, Volume 5 (Supplementary). Jerusalem. 1704–1711.
  3. ^ Daniel Horowitz. "UJA Federation of Greater Toronto". Jewishtoronto.net. Archived from the original on February 9, 2009. Retrieved January 28, 2011. ٩ی شوباتی ٢٠٠٩ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.
  4. ^ "New Student Dormitories Dedicated in Eilat Campus". 2010-05-15. Archived from the original on June 19, 2010. Retrieved 2013-08-08. ١٩ی حوزەیرانی ٢٠١٠ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.
  5. ^ "SPNI field schools". Aspni.org. Archived from the original on 2013-05-30. Retrieved 2013-08-08. ٣٠ی ئایاری ٢٠١٣ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.
  6. ^ site of the Yeshiva 2019-12-24 لە وەیبەک مەشین ئەرشیڤ کراوە./
  7. ^ "Clalit Health Services". Clalit.org.il. Archived from the original on February 16, 2010. Retrieved January 28, 2011. ١٦ی شوباتی ٢٠١٠ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.
  8. ^ "Advance booking - egged.co.il".
  9. ^ "The Bus to Eilat". The New Yorker. 18 August 2011.
  10. ^ "Tourist Tip #152 / Taking the Bus to Eilat". Haaretz.
  11. ^ Moti Bassok, Cabinet examining plan for Med-Red railway 2014-02-15 لە وەیبەک مەشین ئەرشیڤ کراوە. Haaretz, January 30, 2012
  12. ^ "Israel Railways rides again but few passengers return". Globes. 28 June 2020.
  13. ^ Maltz, Judy (January 12, 1989). "Eilat turns to industry to complement tourism trade". The Jerusalem Post. p. 9. Archived from the original on September 28, 2008. Retrieved October 30, 2007. ٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٠٨ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.