ئیبن ناقیا بەغدادی

ئیبن ناقیا بەغدادی
عبد اللە بن محمد بن ناقیا البغدادی
لەدایکبوون	٤١٠ی کۆچی (١٠٢٠ی زایینی) بەغدا
مەرگ	ڕەبیعی یەکەمی ٤٨٥ی کۆچی (نیسان/ئایاری ١٠٩٢ی زایینی) بەغدا
نیشتەجێی	بەغدا
پیشە	شاعیر، ئەدیب، نووسەر، زمانزان
ناسراوە بە	شاعیری بەناوبانگی بەغدا و خاوەن کتێبی "الجمان"
کارە ناودارەکان	الجمان فی تشبیھات القرآن، دیوانی شیعر
ئایین	ئیسلام (ئەھلی سوننە)

ئەبولقاسم عەبدوڵڵا کوڕی محەممەد کوڕی ناقیا بەغدادی (بە عەرەبی: عبد اللە بن محمد بن ناقیا البغدادی؛ لەدایکبووی ٤١٠ک/١٠٢٠ز - کۆچکردووی ٤٨٥ک/١٠٩٢ز)، ناسراو بە ئیبن ناقیا، یەکێکە لە شاعیر و ئەدیبە دیارەکانی بەغدا لە سەدەی پێنجەمی کۆچیدا. ئەو بە زمانپاراوای و زیرەکی و توانای شیعریی بەرز ناسرابوو، ھەروەھا خاوەنی بەرھەمی گرنگە لە بواری زانستەکانی قورئاندا.

ژیان و پایەی زانستی

ئیبن ناقیا لە ساڵی ٤١٠ی کۆچی لە بەغدا لەدایک بووە و ھەموو ژیانی لەو شارەدا بەسەر بردووە. لەسەر دەستی گەورە زانایانی سەردەمی خۆی خوێندوویەتی، لەوانە ئیمامی گەورە ئەلماووردی و قازی ئەبولقاسم تەننوخی.

ئەو بە کەسایەتییەکی زیرەک و زمانتیژ ناسرابوو و زۆرجار شیعری تەنزئامێز (ھجاء)ی دژی نەیار و ھاوسەردەمەکانی دەنووسی. زانایان ستایشی توانای ئەدەبی و شیعرییان کردووە:

ئیمامی زەھەبی دەربارەی دەڵێت: «شێخی ئەدیب، شاعیری زیرەک... لە شیعر و پەخشاندا پێشەنگ بوو، بەڵام زمانێکی تیژی ھەبوو».

ئیبن جەوزی دەڵێت: «یەکێک بوو لە شاعیرە بەتواناکان و لە فیقھدا شوێنکەوتەی مەزھەبی حەنەفی بوو».

بەرھەمەکان

ئیبن ناقیا خاوەنی چەندین بەرھەمی گرنگە، دیارترینیان:

الجمان فی تشبیھات القرآن: بەناوبانگترین کتێبیەتی و تایبەتە بە لێکۆڵینەوە و شیکردنەوەی ئەو ئایەتانەی کە "تشبیە" (لێکچواندن)یان تێدایە. ئەم کتێبە بە یەکێک لە سەرچاوە گرنگەکانی زانستی بەلاغەی قورئان دادەنرێت.

دیوانی شیعر: کۆکراوەی شیعرەکانی کە بەداخەوە بەشێکی زۆری لەناوچووە.

ملح المکاتبات (خوێی نامەکان): کۆمەڵێک نامەی ئەدەبیی کورتە.

کۆچی دوایی

ئیبن ناقیا بەغدادی لە مانگی ڕەبیعی یەکەمی ساڵی ٤٨٥ی کۆچی (بەرامبەر ١٠٩٢ی زایینی) لە بەغدا کۆچی دوایی کرد.

سەرچاوەکان

لەسەر بنەمای وتاری ویکیپیدیای عەرەبی و سەرچاوە سوننییە باوەڕپێکراوەکانییەوە وەرگیراوە، بە داڕشتنێکی جیاواز و فراوانتر نەک وەرگێڕانی وشەبەوشە.