ئیبن حەسنوون
ئیبن حەسنوون | |
|---|---|
محمد بن أحمد بن حسْنُون النَّرْسِی | |
| مەرگ | شەوالی ٣٨٦ی کۆچی (٩٩٦ی زایینی) |
| نیشتەجێی | بەغدا |
| پیشە | زانای قیڕائات، زمانزان (نەحو)، فەرموودەناس، فەقیھ |
| ناسراوە بە | شێخی عێراق لە زانستی قیڕائاتدا |
| ئایین | ئیسلام (ئەھلی سوننە) |
ئەبوو عەبدوڵڵا محەممەد کوڕی ئەحمەد کوڕی عەلی کوڕی حەسنوون نەرسی بەغدادی (بە عەرەبی: أبو عبد اللە محمد بن أحمد بن علی بن حسْنُون النَّرْسِی البغدادی؛ کۆچکردووی ٣٨٦ک/٩٩٦ز)، ناسراو بە ئیبن حەسنوون، یەکێکە لە گەورەترین ئیمام و زانایانی قیڕائاتی قورئان و زمانی عەرەبی لە سەدەی چوارەمی کۆچیدا. ئەو بە "شێخی عێراق" لە زانستی قیڕائاتدا ناسرابوو و یەکێک بوو لە پێشەوایانی مەزھەبی مالیکی لە بەغدا.
ژیان و پایەی زانستی
[دەستکاری]ئیبن حەسنوون لە بەغدا ژیاوە و ھەر لەوێش زانستی وەرگرتووە. ئەو لەسەر دەستی گەورەترین ئیمامەکانی سەردەمی خۆی خوێندوویەتی، لەوانە ئیبن موجاھید (کە حەوت قیڕائاتە بەناوبانگەکەی ستاندارد کرد)، ئیبن ئەنباری (زانای گەورەی زمان)، و ئەبووبەکر نەققاش (زانای قیڕائات).[١]
پایەی زانستییەکەی ئەوەندە بەرز بوو کە بووە سەرچاوەی سەرەکیی زانستی قیڕائات لە سەردەمی خۆیدا.
ئیمامی زەھەبی دەربارەی دەڵێت: «ئیمام، زانای قیڕائات، شێخی عێراق... ئەو کەسێکی جێی متمانە و بەڕێز بوو».[٢]
ئەبوو عەمری دانی دەڵێت: «ئەو لە سەردەمی خۆیدا پێشەوایەکی بێھاوتا بوو لە زانستی قیڕائاتدا».[٣]
چەندین زانای گەورە لەسەر دەستی ئەو پێگەیشتن، وەک ئەبولحەسەن حەمامی و ئەبوعەلی کوڕی شازان، کە ھەردووکیان بوونە گەورە زانایانی دوای خۆی.
بیروباوەڕ و مەزھەب
[دەستکاری]ئیبن حەسنوون لە بواری فیقھدا شوێنکەوتووی مەزھەبی مالیکی بوو و وەک یەکێک لە پێشەواکانی ئەم مەزھەبە لە بەغدا دادەنرا. لە بواری بیروباوەڕیشدا (عەقیدە)، پابەندی ڕێبازی پێشینە چاکەکان (السلف الصالح) بووە، وەک لە ژیاننامەکەی و ستایشی زانایانی ئەھلی سوننە بۆی دەردەکەوێت.
بەرھەمەکان
[دەستکاری]سەرچاوە مێژووییەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە ئیبن حەسنوون خاوەنی بەرھەم و نووسین بووە ("لە مصنفات")، بەڵام بەداخەوە ناوی کتێبەکان یان وردەکارییەکانیان لە سەرچاوە سەرەکییەکاندا بە شێوەیەکی بەرفراوان تۆمار نەکراون و وا دیارە زۆربەیان لەناوچوون.
کۆچی دوایی
[دەستکاری]ئیبن حەسنوون لە مانگی شەوالی ساڵی ٣٨٦ی کۆچی (بەرامبەر ٩٩٦ی زایینی) لە شاری بەغدا کۆچی دوایی کرد.
سەرچاوەکان
[دەستکاری]لەسەر بنەمای وتاری ویکیپیدیای عەرەبی و سەرچاوە سوننییە باوەڕپێکراوەکانییەوە وەرگیراوە، بە داڕشتنێکی جیاواز و فراوانتر نەک وەرگێڕانی وشەبەوشە.
