ئۆپەراسیۆنی قاچی دار

ئۆپەراسیۆنی قاچی دار
بەشێکە لە	کێشەی عەرەب–ئیسرائیل
وڵات	توونس
دابەشکاریی کارگێڕی	ویلایەتی بن عەرووس
جێ	حەمام شەت
پۆتانی شوێن	٣٦°٤٣′١٤″N ١٠°٢٢′١٣″E
کاتی ڕوودان	١ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٥
بەشداربوو	ھێزەکانی بەرگریی ئیسرائیل
ئامانج	ڕێکخراوەی ڕزگارکردنی فەلەستین
Code name	מבצע רגל עץ
لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە

ئۆپەراسیۆنی قاچی دار ھێرشێکی ئاسمانیی ئیسرائیل بوو لە ١ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٥ بۆ سەر بارەگای ڕێکخراوی ڕزگاری خوازی فەلەستین لە حەمام ئەلشەت (توونس). یەکێک لە گرنگترین کۆبوونەوەکانی کۆمەڵی ئیسلامی بە ئامانج گیرا و لە ئەنجامدا دەیان توونسی و سەرکردەی سیاسی و سەربازی فەلەستین کوژران. ئۆپەراسیۆنەکە یەکێک بوو لە گەورەترین و مەترسیدارترین ئۆپەراسیۆنەکانی دژی فەلەستینییەکان، دوای ئەوەی ڕێکخراوەکە لە ساڵی ١٩٨٢ لە بەیرووتی پایتەختی لوبنان ھەڵات. بەرەبەیانی ١ی تشرینی یەکەمی ساڵی ١٩٨٥، ھەشت فڕۆکەی ھێزی ئاسمانیی ئیسرائیل بە بۆمبێکی بۆمبڕێژکراو بۆردومانی بارەگاکانی ڕێکخراوەکەیان لە گەڕەکی حەمام ئەلشەت لە پایتەختی توونس کرد، کە بووە ھۆی کوژرانی ٦٨ فەلەستینی و زیاتر لە ١٠٠ بریندار، جگە لە وێرانکردنی تەواوەتی بارەگاکە و ھەندێک ماڵی مەدەنی لە ناوچە.

پلانداڕشتن

لەکۆتایی ھاوینی ساڵی ١٩٨٥، ئیسرائیل بڕیارێکی دەرکرد بۆ لەناوبردنی سەرکردایەتی فەڵەستین لە ڕێگەی گورزێکی ئاسمانییەوە کە لەلایەن فڕۆکە جەنگییەکانی ئیسرائیلەوە ئەنجام بدرێت. فەرماندەیی ھێزی ئاسمانی ئیسرائیل دەستی بە ئامادەکاری کرد بۆ جێبەجێکردنی ئۆپەراسیۆنەکە و توانی وێنەی مانگە دەستکردە وردەکان لە ڕێگەی سیخوڕێکەوە بەدەستبھێنێت کە وەک شیکەرەوەیەک لە ھەواڵگری سەربازی ئەمریکادا کاری دەکرد، ئەویش جۆناسان پۆلارد بوو. دواتر ناسنامەی ئاشکرا بوو و لە ویلایەتە یەکگرتووەکاندا سزای زیندانی ھەتاھەتایی بەسەردا سەپێنرا. ئیسرائیل ناوی «ئۆپەراسیۆنی قاچی دار»ی لەم ئۆپەراسیۆنە نا.

دوای ئەوەی ھێزی ئاسمانی ئیسرائیل ئامادەکارییەکانی بۆ بۆردومانکردنی ناوچەی حەمام شەت تەواوکرد، دەزگای مۆسادی ئیسرائیلی دەستیکرد بە دامەزراندنی سیخوڕ بۆ دیاریکردنی ئەو کاتەی کە بتوانرێت تێیدا سەرکردایەتی فەڵەستین بە یەکجارەکی لەناوببرێت. لە کۆتایی مانگی ئەیلوولی ١٩٨٥، یاسر عەرەفات، سەرۆکی ڕێکخراوی ڕزگاری خوازی فەلەستین، داوای لە سەرکردایەتی سەربازی کرد کە لە تونس کۆببنەوە و ڕۆژی یەکی تشرینی یەکەمی وەک وادەی کۆبوونەوەکە دیاریکرد. ئەندامانی ئەم سەرکردایەتییە کە لە ئەفسەرە باڵاکان پێکھاتبوون، دەستیان بە گەیشتن کرد بۆ تونس. کاتێک یەکێک لە سیخوڕەکانی مۆساد بەم زانیارییانەی زانی، ئیسرائیلی لێ ئاگادارکردەوە، کە لە بەرامبەردا ئامێرێکی ناردنی زۆر وردی بە قەبارەی چەرخێکی جگەرەیان بۆ دابین کرد بۆ ناردنی ھەر زانیارییەک بە مەبەستی دانانی دوا وردەکارییەکانی ئۆپەراسیۆنەکە.

جێبەجێکردن

شەوی سیی مانگی ئەیلوولی ١٩٨٥، یاسر عەرەفات لە ناوچەی حەمام شەت بوو، شەوەکەی لەوێ بەسەر برد و بەیانی یەکی تشرینی یەکەم بۆ پیاسەکردن چووە سەر کەناری دەریا. کاتژمێر نۆی بەیانی، بەڕێوەبەری نووسینگەی سەربازییەکەی پێی ڕاگەیاند کە کۆبوونەوەکە دواخراوە، چونکە ژمارەیەک لە ئەفسەرە باڵاکان بەھۆی کێشەی حجوزی فڕۆکەوە نەیانتوانیبوو بگەنە تونس، ئەمەش بووە ھۆی دواخستنی کۆبوونەوەکە بۆ ئێوارە.

نزیکەی کاتژمێر نۆ و نیوی بەیانی، سەرۆک عەرەفات ناوچەی حەمام شەتی بەجێھێشت و بەرەو ناوچەی ڕادس لە باشووری پایتەختی تونس بەڕێکەوت، بۆ ئەوەی سەرەخۆشی لە بنەماڵەی وەزیری پێشووی بەرگریی توونس، عەبدوڵڵا فەرحات، بکات کە چەند ڕۆژێک پێشتر کۆچی دوایی کردبوو.

پیاوەکەی مۆساد زانی کە عەرەفات کۆبوونەوەکەی دواخستووە و ناوچەی حەمام شەتی بەجێھێشتووە، بەڵام فڕۆکە ئیسرائیلییەکان ئەوەندە لە کەناراوەکانی توونس نزیک ببوونەوە کە ھەڵوەشاندنەوەی ئۆپەراسیۆنەکە مەحاڵ بوو. ڕێک کاتژمێر دە، واتە نیو کاتژمێر دوای کاتی دیاریکراوی دەستپێکردنی کۆبوونەوەی سەرکردایەتی سەربازی فەڵەستین، شەش مووشەک ئاراستەی بارەگای سەرکردایەتی ئەرکانی فەڵەستین کرا کە خانوویەکیان لە ناوچەی حەمام شەت بە کرێ گرتبوو، و بە تەواوی لەگەڵ زەویدا تەختیان کرد. ھەروەھا فڕۆکە ئیسرائیلییەکان بارەگاکەی یاسر عەرەفات و نووسینگەکەی و بارەگای تایبەت بە پاسەوانەکانیان بۆردومان کرد، کە لە ئەنجامدا ٦٨ کەس لە فەڵەستینی و توونسییەکان کوژران و زیاتر لە ١٠٠ کەسیش برینداربوون.