ئۆپەراسیۆنی بەرەبەیان ٤
| ئۆپەراسیۆنی بەرەبەیان ٤ | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| بەشێک لە جەنگی ئێران و عێراق – بەرەی باکوور | |||||||||
| |||||||||
| شەڕکەرەکان | |||||||||
 عێراق |
 ئێران یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان (ی.ن.ک) | ||||||||
| ھێز | |||||||||
|
١٠٨ کەرتە سەربازییەکانی پیادە ٧ کەرتە سەربازییەکانی زرێپۆش ١ کەرتی سەربازیی میکانیزەکراو ٢٥ کەرتە سەربازییەکانی کۆماندۆ ٨ کەرتە سەربازییەکانی پاسەوانی کۆماری ٧ کەرتە سەربازییەکانی تۆپخانە[٢] |
ئێران:[٢] سپای پاسداران: ٤٧ کەرتە سەربازییەکانی پیادە ٤ کەرتە سەربازییەکانی زرێپۆش ٤ کەرتی سەربازیی میکانیزەکراو ٣ کەرتە سەربازییەکانی تۆپخانە سوپا: ١٧ کەرتە سەربازییەکانی پیادە، ٨ کەرتە سەربازییەکانی تۆپخانە ی.ن.ک: پێشمەرگەکان | ||||||||
| زەرەر و زیانە گیانییەکان | |||||||||
|
٢،٨٠٠ کوژراو ٦٠ تانک و ٢٠ پارچە تۆپخانە لەدەست چوون[١] |
٥،٠٠٠ کوژراو ١٥،٠٠٠ بریندار[١] | ||||||||
ئۆپەراسیۆنی بەرەبەیان ٤ (بە فارسی: عملیات والفجر ۴) ئۆپەراسیۆنێکی ئێرانی بوو لە شەڕی ئێران و عێراق کە لە تشرینی یەکەمی ١٩٨٣ دەستی پێ کرد. لە کۆتاییی ئۆپەراسیۆنەکەدا ئێران بڕێکی کەم لە خاکی عێراقی گرت.
یەکەکانی فەیلەقی ١ی عێراق دوو مانگیان لە سەنگەرەکانیاندا بەسەر برد و چاوەڕێی ئێرانییەکانیان دەکرد ھێرش بکەن. ھێرشەکە لە ١٩ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٣ دەستی پێ کرد[٣] و ئێرانییەکان و پێشمەرگەکانی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان نزیکەی ٢٥٠ میلی چوارگۆشەیان لە خاکەکە داگیر کرد. ئەمە گوشارێکی زۆری خستە سەر پێنجوێن.[٣]
سەددام حوسێن بە پەرچەکردارێک وەڵامی دایەوە، بە بەکارھێنانی پاسەوانی کۆماریی عێراق و گازی ژەھراوی. بەڵام نەیانتوانی ئێرانییەکان دەربکەن، کە لە سەنگەردا بوون و لەلایەن شەڕکەرە کوردەکانەوە بەھێز کرابوون.
جەنگ
[دەستکاری]جەختکردنەوەی چوارەمین ئۆپەراسیۆنی بەرەبەیان لە تشرینی یەکەمی ١٩٨٣ لە کەرتی باکوور بوو لە کوردستانی ئێران. سێ فیرقەی ئاساییی ئێران، سوپای پاسداران، و ئەندامانی پارتی دیموکراتی کوردستان (پەدەکە) لە مەریوان و سەردەشت کۆبوونەوە لە ھەنگاوێکدا بۆ ھەڕەشەکردن لە شاری سەرەکیی سلێمانی. ستراتیژیی ئێران ئەوە بوو کە گوشار بخاتە سەر ھۆزە کوردەکان بۆ داگیرکردنی دۆڵی پێنجوێن، کە ٤٥ کم (٢٨ میل) لە سلێمانی و ١٤٠ کم (٨٧ میل) لە کێڵگە نەوتییەکانی کەرکووکەوە دوور بوو. بۆ ڕاگرتنی شەپۆلەکە، عێراق ھێلیکۆپتەرەکانی می-٨ی پڕچەک بە چەکی کیمیایی بڵاوە پێ کرد و ١٢٠ فڕینی ئاسمانیی لە دژی ھێزەکانی ئێران ئەنجام دا، کە ١٥ کم (٩.٣ میل) لە ناو خاکی عێراقدا ڕایانی گرتن. ٥،٠٠٠ ئێرانی و ٢،٨٠٠ عێراقی کوژران.
ئێران ١١٠ کم٢ (٤٢ میلی چوارگۆشە) لە خاکەکەی لە باکوور وەرگرتەوە، ١٥ کم٢ (٥.٨ میلی چوارگۆشە) لە خاکی عێراقی گرت، و ٧٨٥ دیلی دەستگیر کرد، لە کاتێکدا عێراق بڕێکی زۆر لە چەکی بەنرخ و کەرەستەی جەنگی لە مەیدانەکەدا بەجێھێشت. عێراق وەڵامی ئەم زیانانەی دایەوە بە تەقاندنی زنجیرەیەک مووشەکی سکەد-بی بۆ سەر شارەکانی دژپێڵ، مەسجد سولەیمان، و بەھبەھان، لە کاتێکدا فڕۆکە دەریایییەکانی عێراق بەندەری بەندەری خومەینییان مینڕێژ کرد. بەکارھێنانی تۆپخانە لەلایەن ئێرانەوە لە دژی بەسرە لە کاتێکدا جەنگەکان لە باکووردا بەردەوام بوون، چەندین بەرەی دروست کرد، کە بە شێوەیەکی کاریگەر عێراقی سەرگەردان و ماندوو کرد.
دەرئەنجام
[دەستکاری]ھێرشەکە سەرکەوتوو بوو بەڵام ئێرانییەکان زیانی زۆریان بەرکەوت بەھۆی ھێرشە گازییەکانی عێراقەوە. بە پێچەوانەی ئۆپەراسیۆن و جەنگەکانی دیکەی شەڕی ئێران و عێراق، بارودۆخی ژینگەیی و سنووردارکردنی ئۆپەراسیۆنی گرنگییەکی زۆریان ھەبوو بۆ ئەم ئۆپەراسیۆنە. ھەروەھا ڕێکخراوی پزیشکیی سەربازیی پاسداران لەم جەنگەدا گرنگ بوو؛ ئەوان ڕێگەی تایبەتییان بۆ ڕزگارکردنی بریندارەکان بەکارھێنا و کردەی فریاگوزارییان ئەنجام دا.[٤]
ھەرچۆنێک بێت، لە وەڵامی ئەم سەرکەوتنەدا، عێراقییەکان یەکەم مووشەکی سکەدیان ئاڕاستەی ئێران کرد، کە لە شەش شاریان دا.
سەرچاوەکان
[دەستکاری]- 1 2 3 Razoux، Pierre (٢٠١٥). The Iran-Iraq War. Harvard University Press, 2015. لاپەڕە ٢٥٤. ژپنک ٩٧٨-٠٦٧٤٩١٥٧١٨.
- 1 2 3 «والفجر 4 | دفاعمقدس». لە ڕەسەنەکە لە ١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢ی ئابی ٢٠١٦ ھێنراوە.
- 1 2 Entessar، Nader (١٩٩٢). Kurdish Ethnonationalism (بە ئینگلیزی). Lynn Rienner Publishers. لاپەڕە ١٣٢. ژپنک ٩٧٨-١-٥٥٥٨٧-٢٥٠-٢.
- ↑ «Rescue and transportation experiences of medical department of Sepah in Valfajr 4 operation». لە ڕەسەنەکە لە ١ی ئازاری ٢٠١٢ ئەرشیڤ کراوە. لە ١٤ی ئایاری ٢٠٠٧ ھێنراوە.
 | ئەم سیاسەت وتارە کۆلکەیەکە. دەتوانیت بە فراوانکردنی یارمەتیی ویکیپیدیا بدەیت. |
| ئەم ئێران وتارە کۆلکەیەکە. دەتوانیت بە فراوانکردنی یارمەتیی ویکیپیدیا بدەیت. |
| ئەم عێراق وتارە کۆلکەیەکە. دەتوانیت بە فراوانکردنی یارمەتیی ویکیپیدیا بدەیت. |