ئۆپەراسیۆنی ئێنتەبی

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search
ئۆپەراسیۆنی ئێنتەبی
بەشێک لە کێشەی عەرەب–ئیسرائیل
ڕێکەوت ٤ی تەمووزی ١٩٧٦
شوێن فڕۆکەخانەی ئێنتەبی, ئوگەندا
ئاکام سەرکەوتوو
  • ١٠٢ بارمەتە لە ١٠٦یان ڕزگارکران[١]
  • چارەگێکی ھێزە ئاسمانیەکانی ئوگەندا تێکشکێنرا[٢]
شەڕ لە نێوان
 ئیسرائیل PFLP-GC Flag.svg بەرەی گەل بۆ ئازادکردنی فەڵەستین
خانەکانی شۆڕش
 ئوگاندا
سەرکردەکان و ڕێبەران
ئیسرائیل دام شۆمڕۆن
ئیسرائیل یوکیتل ئادەم
ئیسرائیل بێنجامین پێلێد
ئیسرائیل یۆناتان ناتانیاھو 
PFLP-GC Flag.svg وادی حەداد
ویلفرێد بۆس 
ئوگاندا ئیدی ئەمین
شەڕکەر
c.١٠٠ سەربازی لێھاتوو,
لەگەڵ تیمی فڕۆکەوانی
٧ فڕێنەری فڕۆکە
١٠٠+ سەربازی ئوگەندی
زیانەکان و دۆڕانەکان
١ کوژراو
٥ بریندار
ڕفێنەران:
٧ کوژراو

ئوگەندا:
٤٥ کوژراو[٣]
١١ بۆ ٣٠ فڕۆکە تێکشکێنرا[٤]

٣ بارمەتە کوژران[٥][٦]
١٠ بارمەتە برینداربوون

ئۆپەراسیۆنی ئێنتەبی یان ئۆپەراسیۆنی تەندەربۆڵت ئۆپەراسیۆنێکی سەرکەوتوانەی دژە تیرۆرستی و ڕزگارکردنی بارمەتان بوو کە لەلایەن ئەفسەرانی ھێزی بەرگری ئیسڕائیلیەوە ئەنجامدرا لە فڕۆکەخانەی ئێنتەبی لە ئوگەندا لە ٤ی تەمووزی ١٩٧٦.[٧]

ھەفتەیەک لەمەوبەر، لە ٢٧ی حوزەیراندا، فڕۆکەیەتی ھێلی ئاسمانی فەڕەنسی بە ٢٨٤ سەرنشینەوە لەلایەن دوو ئەندامی بەرەی گەل بۆ ئازادکردنی فەڵەستین لەژێر فەرمانی وادی حەداد و دوو ئەندامی خانەکانی شۆڕشی ئەڵمانیەوە دەستبەسەرکرا. ڕفێنەران داوای ئازادکردنی ٤٠ فەڵەستینی لە زیندانەکانی ئیشرائیل و ١٣ی تر کە لە زیندانی وڵاتانی تردا دەستەبەرکرابوون ئازادبکرێن لە بەرامبەر ئازادکردنی بارمەتەکاندا.[٨] فڕینی فڕۆکەکە لە تێل ئەڤیڤەوە دەستیپێکرد و بەرەو پاریس دەڕۆشت، بەڵام دواتر ئاراستەکەی بەرەو ئەتینا ڕۆشت لەوێشدا بۆ بەنغازی و دواتر لە ئێنتەبی، فڕۆکاخانەی نێودەوڵەتی ئوگەندا وەستا. حکومەتی ئوگەندی پاڵپشتی ڕفێنەرانی دەکرد، و دیکتاتۆری وڵاتەکە ئیدی ئەمین پێشوازی لە ڕفێنەران کردبوو.[٩] دوای ئەوەی گشت بارمەتەکان لە فڕۆکەکە ھێنرانە خوارەوە، ڕفێنەران سەرنشینە ئیشرائیل و نا-ئیسڕائیلیەکانیان کردە دوو بەش و لە ژووری جیاوازدا دایاننان. دوای دوو ڕۆژ لەمە، ١٤٨ بارمەتە کەوا ئیسڕائیلی نەبوون ئازادکران و بردرانەوە پاریس. ٩٤ بارمەتەی ئیسڕائیلیش، لەگەڵ ١٢ لە ئەندامانی ستافی فڕۆکەکە وەک بارمەتە ھێشترانەوە.

ھێزی بەرگری ئیسڕائیل ئۆپەراسیۆنەکەی دەستپێکرد و دەزگای ھەواڵگڕی ئیسڕائیلی مۆساد یارمەتیدەریان بوو لە کۆکردنەوەی زانیاری دەربارەی فڕۆکەخانەکە و چۆنیەتی ڕزگارکردنی بارمەتەکان. ئەم ھەنگاوەش دوای ئەوە ھات کە ڕفێبەران ھەڕەشەی کوشتنی بارمەتەکانیان کرد ئەگەر داواکاریەکانیان جێبەجێ نەکرابا.[١٠] ھێزەکە خۆیشی بۆ بەرپەرچدانەوەی سوپای ئوگەنداش ئامادەکردبوو کەوا پارێزگاریان لە ڕفێنەران دەکرد لە فڕۆکەخانەکەدا.[١١]

ئۆپەراسیۆنەکە لە شەودا ئەنجامدرا. ئیسڕائیل ھەڵسا بە گەیاندنی ١٠٠ سەربازی ڕاھێنراو و لەدووری ٤،٠٠٠ کیلۆمەتر لە ئوگەندا داینان. ئۆپەراسیۆنەکە، کە بە یەک ھەفتە پلانەکانی دانرابوون، بە ٩٠ خولەک تەواوکرا. لە ١٠٦ بارمەتەکە، ١٠٢یان بە سەرکەوتوویی ڕزگارکران. دوو لە بارمەتەکان بە ھەڵە کوژران. بارمەتەکەی تر بەناوی دۆرا بلۆک، تەمەنی ٧٤ ساڵ بوو، بەھۆی کێشەیەک لەکاتی قوتدانی خواردنەکەی گەیانرابووە نەخۆشخانە لەلایەن ڕفێنەرانەوە، دوای ئۆپەراسیۆنەکە، لەسەر فەرمانی ئیدی ئەمین، ھێزەکانی ئوگەندا چوونە نەخۆشخانەکە و لەوێ کوشتیان وەک کاردانەوەیەک بەرامبەر ئۆپەراسیۆنی ئیسڕائیلیەکان. پێنچ سەربازی ئیشرائیلی، لەنێویاندا فەرماندە یۆناتان ناتانیاھو کە برای سەرۆک وەزیرانی ئیشرائیل بێنیامین نێتانیاھوش بوو کوژران.[١٢] تەواوی ڕفێنەران و ٤٥ سەربازی ئوگەندی کوژران. لە ئۆپەراسیۆنەکەدا، وڵاتی کینیا ھاوکاری ئیسڕائیل بوو، بۆیە ئدی ئەمین فەرمانی بە کۆمەڵکوژی کینیەکان دا کە لەو وڵاتی ئوگەندا نیشتەجێبوون.[١٣] نزیکەی ٢٤٥ کینی لە وڵاتەکە کوژران و زیاد لە سێ ھەزار کینیش ھەڵاتن.[١٤]

ئۆپەراسیۆنەکە ناوی سەربازی ئۆپەراسیۆنی تەندەربۆڵتە و ھەندێکجار بە ئۆپەراسیۆنی یۆناتانیش ناودەبردرێ بەھۆی قوربانیەکەی یۆناتان ناتانیاھو.


گالێری وێنەکان[دەستکاری]

سەرچاوەکان[دەستکاری]

  1. ^ McRaven، Bill. "Tactical Combat Casualty Care – November 2010". MHS US Department of Defense. لە ڕەسەنەوە ئەرشیڤ کراوە لە 16 May 2011. لە ڕێکەوتی ١٥ی تەممووزی ٢٠١١ ھێنراوە. 
  2. ^ 1976: Israelis rescue Entebbe hostages, BBC
  3. ^ Entebbe: The Most Daring Raid of Israel's Special Forces, The Rosen Publishing Group, 2011, by Simon Dunstan, p. 58
  4. ^ Brzoska, Michael; Pearson, Frederic S. Arms and Warfare: Escalation, De-escalation, and Negotiation, Univ. of S. Carolina Press (1994) p. 203
  5. ^ "Entebbe raid". Encyclopædia Britannica. 
  6. ^ "BBC on This Day – 4 – 1976: Israelis rescue Entebbe hostages". BBC News. 
  7. ^ Smith، Terence (4 July 1976). "Hostages Freed as Israelis Raid Uganda Airport; Commandos in 3 Planes Rescue 105-Casualties Unknown Israelis Raid Uganda Airport And Free Hijackers' Hostages". The New York Times. لە ڕێکەوتی ٠٤ی تەممووزی ٢٠٠٩ ھێنراوە. 
  8. ^ "Hijacking of Air France Airbus by Followers of Popular Front for the Liberation of Palestine – Israeli Action to liberate Hostages held at Entebbe Airport..." (PDF). Keesing's Record of World Events. ٢٢: ٢٧٨٨٨. August 1976. لە ڕێکەوتی ٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٤ ھێنراوە. 
  9. ^ Furst، Alan (٢٠١٦). "'Operation Thunderbolt,' by Saul David". The New York Times. ISSN 0362-4331. لە ڕێکەوتی ٠٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨ ھێنراوە. 
  10. ^ "Mossad took photos, Entebbe Operation was on its way.". Ynetnews. ٢٠٠٦. لە ڕێکەوتی ٠٦ی تەممووزی ٢٠٠٩ ھێنراوە. 
  11. ^ Feldinger، Lauren Gelfond (29 June 2006). "Back to Entebbe". The Jerusalem Post. لە ڕێکەوتی ٠٤ی تەممووزی ٢٠٠٩ ھێنراوە. 
  12. ^ "Operation Entebbe". The Knesset at Sixty. لە ڕێکەوتی ٠٤ی تەممووزی ٢٠٠٩ ھێنراوە. 
  13. ^ Ulrich Beyerlin: Abhandlungen: Die israelische Befreiungsaktion von Entebbe in völkerrechtlicher Sicht. (PDF-Datei; 2,3 MB) auf: zaoerv.de Max-Planck-Institut für ausländisches öffentliches Recht und Völkerrecht, 1977.
  14. ^ Keesing's Record of World Events Volume 22, August, 1976 Uganda, Kenya, Page 27891