ئۆپەراسیۆنی ئۆپرا
| ئۆپەراسیۆنی ئۆپرا | |
|---|---|
 | |
| بەشێکە لە | کێشەی عەرەب–ئیسرائیل |
| جێ | بەغدا، عێراق |
| ناوچەی جوگرافی | بەغدا |
| پۆتانی شوێن | ٣٣°١٢′١٢″N ٤٤°٣١′٧″E |
| کاتی ڕوودان | ٧ی حوزەیرانی ١٩٨١ |
| ئامانج | دامەزراوەی توێژینەوەی ئەتۆمی بەغداد |
| Code name | מבצע אופרה |
 | |
ئۆپەراسیۆنی ئۆپرا ناسراو بە ئۆپەراسیۆنی بابل، ھێرشێکی ئاسمانی لەپڕی ئیسرائیل بوو کە لە ٧ی حوزەیرانی ١٩٨١ ئەنجامدرا، کە ڕیاکتۆرێکی ئەتۆمی عێراقی لەناوبرد کە لە قۆناغی دروستکردندا بوو لە دووری ١٧ کیلۆمەتر (١٠.٥ میل) لە باشووری ڕۆژھەڵاتی بەغدا. ئەم ئۆپەراسیۆنە دوای ئەوەی ئۆپەراسیۆنی شمشێری سووتاوی شکستخواردووی ئێران لە ساڵی پێشوودا زیانێکی کەمی بە ھەمان دامەزراوەی ئەتۆمی گەیاند و دواتر تەکنیکارانی فەڕەنسی زیانەکانیان چاککردەوە. لە دوای ئەوە، ئۆپەراسیۆنی ئۆپرا و لێدوانەکانی پەیوەندیدار بە حکوومەتی ئیسرائیل، دۆکتۆرینی دەستپێکردنیان چەسپاند، کە بە ڕوونی ڕای گەیاند کە ھێرشەکە نائاسایی نییە، بەڵکو «پێشینەیە بۆ ھەموو حکوومەتێکی داھاتوو لە ئیسرائیل». ھێرشی پێشوەختەی ئیسرائیل بۆ بەرپەرچدانەوەی بڵاوبوونەوەی چەک ڕەھەندێکی دیکە بۆ سیاسەتی ئێستای خۆی زیاد دەکات کە ناڕوونی بە مەبەست، بەو پێیەی پەیوەندی بە توانا ئەتۆمییەکانی وڵاتانی دیکەی ناوچەکەوە ھەیە.[١]
لە ساڵی ١٩٧٦ عێراق ڕیاکتۆری ئەتۆمی ئۆسیریس لە فەڕەنسا کڕی. لە کاتێکدا فەڕەنسا و عێراق جەختیان لەوە دەکردەوە کە ئەو ڕیاکتۆرە کە فەڕەنسییەکان ناویان لێنابوو ئۆسیراک، بۆ لێکۆڵینەوەی زانستی ئاشتیانە، ئیسرائیلییەکان بە گومانەوە سەیری ڕیاکتۆرەکەیان دەکرد، پێیان وابوو کە ڕیاکتۆرەکە بۆ دروستکردنی چەکی ئەتۆمی دروستکراوە. لە ٧ی حوزەیرانی ساڵی ١٩٨١، فڕۆکەیەکی جەنگی ھێزی ئاسمانی ئیسرائیل ئێف-١٦ بە یاوەری فڕۆکەی ئێف-١٥ی ئیگەل، بۆردوومانی ڕیاکتۆری ئۆسیراکی کرد و زیانێکی زۆری لێکەوتەوە. ئیسرائیل ئۆپەراسیۆنەکەی بە بەرگریکردن لە خۆ وەسف کرد و ڕای گەیاند، ڕیاکتۆرەکە «کەمتر لە مانگێک»ی مابوو پێش ئەوەی ببێتە ھەڕەشە. ١٠ سەربازی عێراقی و سڤیلێکی فەڕەنسی کوژران. ھێرشەکە نزیکەی سێ ھەفتە پێش ھەڵبژاردنەکانی کنێسێت ڕوویدا.[٢][٣][٤][٥]
سەرچاوەکان
[دەستکاری]
- ↑ https://web.archive.org/web/20200218220648/https://www.nti.org/learn/countries/israel/nuclear/
- ↑ Shirley V. Scott, Anthony Billingsley, Christopher Michaelsen. International Law and the Use of Force: A Documentary and Reference Guide. Praeger, 2009. p. 182.
- ↑ Scott, p. 132.
- ↑ Polakow-Suransky, Sasha. The Unspoken Alliance: Israel's Secret Relationship with Apartheid South Africa. Pantheon (1 ed.), 2010. p. 145.
- ↑ Perry, Dan. Israel and the Quest for Permanence. McFarland & Co Inc., 1999. p. 46.