ئایینە کەنعانییەکان
| ئایینە کەنعانییەکان | |
|---|---|
| لقی | ئایینە سامییە کۆنەکان |
| بەشێکە لە | Canaanite mythology |
ئایین و بیروباوەڕی ئەفسانەیی خەڵک بوو لە خاکی کەنعان لە باشووری شام لە ماوەی نزیکەی سێ ھەزارەی یەکەمی پێش زایین فرەخوایی بوون و لە ھەندێک حاڵەتدا تاکپەرستی بوون. ئەوان لە ژێر کاریگەری کولتوورەکانی دراوسێدا بوون، بەتایبەتی پراکتیزە ئاینییەکانی میسری کۆن و مێزۆپۆتامیا. پانتێۆنەکە لەلایەن خوداوەند ئێل و ھاوسەرەکەی ئاشێرا سەرۆکایەتی دەکرا و خوداوەندە گرنگەکانی دیکەشیان ھەبوو لەوانە بەعل و عەنات و عەشتەرووت و داگۆن بوو.
نەریتە ئایینییەکانی کەنعانی ئەمانەی لەخۆدەگرت: قوربانیکردنی ئاژەڵ، بەپیرۆز ڕاگرتنی مردووان، و پەرستنی خوداوەندەکان لە ڕێگەی پەرستگا و نزارە پیرۆزەکانەوە. ئایینەکە ھەروەھا ئەفسانەناسییەکی ئاڵۆزی تێدابوو، لەوانەش چیرۆکەکانی جەنگە خوداییەکان و سووڕەکانی مردن و دووبارە لەدایکبوونەوە. بەڵگە شوێنەوارییەکان، بەتایبەت لە شوێنەکانی وەک ئۆگاریت، و سەرچاوە ئەدەبییەکان، لەوانەش دەقە ئۆگاریتییەکان و کتێبی پیرۆزی عیبری، زۆربەی زانیارییەکانی ئێستایان دەربارەی ئایینی کەنعانی دابین کردووە.
مێژوو
[دەستکاری]زانیارییەکان دەربارەی ئایینە کەنعانییەکان پچڕپچڕن و بەس نین بۆ داڕشتنی گێڕانەوەیەکی تەواو و بەردەوام. پێش سەرھەڵدانی شوێنەوارناسیی شام لە کۆتایی سەدەی ١٩ و سەرەتای سەدەی ٢٠دا، زانیارییەکان دەربارەی ئایینی کەنعانی زۆربەیان لە گێڕانەوەکانی کتێبی پیرۆزی عیبرییەوە وەرگیرابوون. ئەمەش بە ھەندێک سەرچاوەی یۆنانی دووەمی و سێیەمی تەواوکرابوو (لووسیان لە «دەربارەی خوداوەندی سووری»، پارچەکانی «مێژووی فینیقی»ی فیلۆی بیبلۆس، و نووسینەکانی داماسکیۆس). زانیارییەکانی ئێستای ئایینی کەنعانی بە پلەی یەکەم لە دۆزینەوە شوێنەوارییەکانی سەرچاوە وێژەییەکان و پاشماوە ماددییەکانی پەیوەست بە ئایینی کەنعانییەوە سەرچاوە دەگرن.[١][٢]
