ئاڵۆزییەکان (پزیشکی)

ئاڵۆزیی لە پزیشکیدا، یان ئاڵۆزی پزیشکی، ئەنجامێکی نالەباری نەخۆشییەک، باری تەندروستی، یان چارەسەرکردنە. ئاڵۆزییەکان لەوانەیە کاریگەری نەرێنی لەسەر پێشبینی یان دەرئەنجامی نەخۆشییەک ھەبێت. ئاڵۆزییەکان بەگشتی بریتین لە خراپتربوونی توندی نەخۆشییەکە یان گەشەکردنی نیشانە نوێیەکان، نیشانەکان، یان گۆڕانکارییە نەخۆشییەکان کە لەوانەیە لە سەرانسەری جەستەدا بڵاوببنەوە و کاریگەرییان لەسەر سیستەمی ئەندامەکانی تر ھەبێت. بەم شێوەیە ئاڵۆزییەکان لەوانەیە ببنە ھۆی پەرەسەندنی نەخۆشییە نوێیەکان کە لە ئەنجامی ئەو نەخۆشیانەی پێشتر ھەبوون. ھەروەھا لەوانەیە لە ئەنجامی چارەسەرە جۆراوجۆرەکاندا ئاڵۆزییەکان سەرھەڵبدەن.

گەشەکردنی ئاڵۆزییەکان بەندە بە کۆمەڵێک ھۆکارەوە، لەوانە پلەی لاوازی، ئامادەیی، تەمەن، باری تەندروستی، و بارودۆخی سیستەمی بەرگری. زانینی باوترین و توندترین ئاڵۆزییەکانی نەخۆشییەک، ڕێکارێک، یان چارەسەرێک ڕێگە بە خۆپاراستن و ئامادەکاری بۆ چارەسەرکردن دەدات ئەگەر پێویست بوو ڕوو بدەن.

ئاڵۆزییەکان نابێت لەگەڵ دەرئەنجامەکان تێکەڵ بکرێن، کە کاریگەرییە پاشماوەییەکانن کە دوای قۆناغی توند (سەرەتایی، توندترین)^[١] نەخۆشییەک یان برینێک ڕوودەدەن. دەرئەنجامەکان دەتوانن لە سەرەتای گەشەکردنی نەخۆشییەکەدا یان چەند ھەفتەیەک تا چەند مانگێک دواتر دەربکەون و لە ئەنجامی برین یان نەخۆشی سەرەتاییەوەیە. بۆ نموونە، پەڵەیەک کە لە ئەنجامی سووتان یان ناڕێکی خواردن کە لە ئەنجامی جەڵتەی مێشکەوە دروست دەبێت، بە دەرئەنجام دادەنرێت.^[٢] سەرەڕای ئەوە، نابێت ئاڵۆزییەکان لەگەڵ نەخۆشییە ھاوبەشەکاندا تێکەڵ بکرێن، کە ئەو نەخۆشیانەن کە لە یەک کاتدا ڕوودەدەن بەڵام ھیچ پەیوەندییەکی ھۆکارانەیان نییە. ئاڵۆزییەکان ھاوشێوەی کاریگەرییە نەرێنییەکانن، بەڵام ئەم زاراوەیەی دوایی بە شێوەیەکی گشتی لە چوارچێوەی دەرمانسازیدا بەکاردەھێنرێت یان کاتێک کە دەرئەنجامە نەرێنییەکانی چاوەڕوانکراو یان باون.

ئاڵۆزییەکانی نەشتەرگەری/ ڕێکارەکان

تای منداڵبوون ئاڵۆزیەکی باوی منداڵبوون بوو، بەشداربوو لە بەرزبوونەوەی مردنی دایکان پێش ھاتنی دژە بەکتریا و دژە زیندەییەکان.^[٣]
تێکچوونی کارکردنی کۆئەندامی زاوزێ و نەگرتنی میز کە لەوانەیە دوای نەشتەرگەری لابردنی پرۆستات بێت.^[٤]^[٥]
بەرزبوونەوەی پلەی گەرمی شێرپەنجەیی دەتوانێت کاردانەوەیەک بێت بەرامبەر بە دەرمانی بێھۆشکەری گشتی، وەک ئاڵۆزیەک لە نەشتەرگەریدا.^[٦]
شکانی بڕبڕەی پشت و بڕبڕەی پشت لەوانەیە ئاڵۆزی ھەوڵەکانی زیندووکردنەوەی دڵ و سییەکان بێت.^[٧]

نموونەی تری ئاڵۆزییەکان

سپێسیس (ھەوکردنی خوێن) لەوانەیە وەک ئاڵۆزی ھەوکردنی بەکتریا، ڤایرۆسی، یان قارچکی ڕووبدات.^[٨]
لەبارچوون باوترین ئاڵۆزییە لە سەرەتای دووگیانیدا.^[٩]
کوتانی ئەکزیما ئاڵۆزیەکی دەگمەن و توندی کوتانی کۆکە^[١٠] لە کەسانی تووشبوو بە ئەکزیما.

سەرچاوەکان

↑ «Acute vs. chronic conditions: MedlinePlus Medical Encyclopedia Image». medlineplus.gov (بە ئینگلیزی). لە ٣٠ی ئابی ٢٠١٩ ھێنراوە.
↑ Kouchoukos، Nicholas T.؛ Blackstone، Eugene H.؛ Hanley، Frank L.؛ Kirklin، James K. (٢٠١٣). Kirklin/Barratt-Boyes cardiac surgery: morphology, diagnostic criteria, natural history, techniques, results, and indications (چاپی 4th). Philadelphia: Elsevier/Saunders. ژپنک ٩٧٨-١-٤٥٥٧-٤٦٠٥-٧. OCLC ٨١٢٢٨٩٣٩٥.
↑ Bauerschmitz، G.؛ Hellriegel، M.؛ Strauchmann، J.؛ Schäper، J.؛ Emons، G. (٣ی ئەیلوولی ٢٠١٤). «Fulminant Puerperal Sepsis caused by Hemolytic Group A Streptococci and Toxic Shock Syndrome – A Case Report and Review of the Literature». Geburtshilfe und Frauenheilkunde (بە ئەڵمانی). ٧٤ (8): ٧٦٤–٧٦٧. doi:١٠.١٠٥٥/s-٠٠٣٤-١٣٨٢٨٥٤. ISSN ٠٠١٦-٥٧٥١. PMC ٤١٥٣٨١٥. PMID ٢٥٢٢١٣٤٥.
↑ Mayo Clinic Staff. «Open prostatectomy Risks - Tests and Procedures - Mayo Clinic». Mayo Clinic. لە ٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ ھێنراوە.
↑ Silva LA، Andriolo RB، Atallah ÁN، da Silva EM (ئەیلوولی ٢٠١٤). «Surgery for stress urinary incontinence due to presumed sphincter deficiency after prostate surgery». The Cochrane Database of Systematic Reviews. ٩ (9) CD008306. doi:١٠.١٠٠٢/١٤٦٥١٨٥٨.CD٠٠٨٣٠٦.pub٣. PMC ٧١٠٥٩٠٦. PMID ٢٥٢٦١٨٦١.
↑ «Malignant hyperthermia: MedlinePlus Medical Encyclopedia». medlineplus.gov (بە ئینگلیزی). لە ٣٠ی ئابی ٢٠١٩ ھێنراوە.
↑ Kottachchi، Dan T.؛ Dong، Jihao؛ Reid، Susan (شوباتی ٢٠٠٩). «A rare complication of cardiopulmonary resuscitation». Canadian Journal of Surgery. ٥٢ (1): E١–E٢. ISSN ٠٠٠٨-٤٢٨X. PMC ٢٦٣٧٦٣٩. PMID ١٩٢٣٤٦٣٤.
↑ «Sepsis: Life-threatening complication of infection-Sepsis - Symptoms & causes - Mayo Clinic». Mayo Clinic (بە ئینگلیزی). لە ٣٠ی ئابی ٢٠١٩ ھێنراوە.
↑ National Coordinating Centre for Women's and Children's Health (UK) (کانوونی یەکەمی ٢٠١٢). «Ectopic Pregnancy and Miscarriage: Diagnosis and Initial Management in Early Pregnancy of Ectopic Pregnancy and Miscarriage». Royal College of Obstetricians and Gynaecologists. PMID ٢٣٦٣٨٤٩٧. لە ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٤ی تەممووزی ٢٠١٣ ھێنراوە. {{cite journal}}: بیرخستنەوەی journal پێویستی بە |journal= ھەیە (یارمەتی)
↑ «Side Effects of Smallpox Vaccination | Smallpox | CDC». cdc.gov (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). ١٥ی شوباتی ٢٠١٩. لە ٣٠ی ئابی ٢٠١٩ ھێنراوە.

زیاتر بخوێنەوە

دەروازەی پزیشکی

ئەم پزیشکی وتارە کۆلکەیەکە. دەتوانیت بە فراوانکردنی یارمەتیی ویکیپیدیا بدەیت.

[:0-1] «Acute vs. chronic conditions: MedlinePlus Medical Encyclopedia Image». medlineplus.gov (بە ئینگلیزی). لە ٣٠ی ئابی ٢٠١٩ ھێنراوە.

[:1-2] Kouchoukos، Nicholas T.؛ Blackstone، Eugene H.؛ Hanley، Frank L.؛ Kirklin، James K. (٢٠١٣). Kirklin/Barratt-Boyes cardiac surgery: morphology, diagnostic criteria, natural history, techniques, results, and indications (چاپی 4th). Philadelphia: Elsevier/Saunders. ژپنک ٩٧٨-١-٤٥٥٧-٤٦٠٥-٧. OCLC ٨١٢٢٨٩٣٩٥.

[3] Bauerschmitz، G.؛ Hellriegel، M.؛ Strauchmann، J.؛ Schäper، J.؛ Emons، G. (٣ی ئەیلوولی ٢٠١٤). «Fulminant Puerperal Sepsis caused by Hemolytic Group A Streptococci and Toxic Shock Syndrome – A Case Report and Review of the Literature». Geburtshilfe und Frauenheilkunde (بە ئەڵمانی). ٧٤ (8): ٧٦٤–٧٦٧. doi:١٠.١٠٥٥/s-٠٠٣٤-١٣٨٢٨٥٤. ISSN ٠٠١٦-٥٧٥١. PMC ٤١٥٣٨١٥. PMID ٢٥٢٢١٣٤٥.

[4] Mayo Clinic Staff. «Open prostatectomy Risks - Tests and Procedures - Mayo Clinic». Mayo Clinic. لە ٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ ھێنراوە.

[5] Silva LA، Andriolo RB، Atallah ÁN، da Silva EM (ئەیلوولی ٢٠١٤). «Surgery for stress urinary incontinence due to presumed sphincter deficiency after prostate surgery». The Cochrane Database of Systematic Reviews. ٩ (9) CD008306. doi:١٠.١٠٠٢/١٤٦٥١٨٥٨.CD٠٠٨٣٠٦.pub٣. PMC ٧١٠٥٩٠٦. PMID ٢٥٢٦١٨٦١.

[6] «Malignant hyperthermia: MedlinePlus Medical Encyclopedia». medlineplus.gov (بە ئینگلیزی). لە ٣٠ی ئابی ٢٠١٩ ھێنراوە.

[7] Kottachchi، Dan T.؛ Dong، Jihao؛ Reid، Susan (شوباتی ٢٠٠٩). «A rare complication of cardiopulmonary resuscitation». Canadian Journal of Surgery. ٥٢ (1): E١–E٢. ISSN ٠٠٠٨-٤٢٨X. PMC ٢٦٣٧٦٣٩. PMID ١٩٢٣٤٦٣٤.

[8] «Sepsis: Life-threatening complication of infection-Sepsis - Symptoms & causes - Mayo Clinic». Mayo Clinic (بە ئینگلیزی). لە ٣٠ی ئابی ٢٠١٩ ھێنراوە.

[NICE-2012-9] National Coordinating Centre for Women's and Children's Health (UK) (کانوونی یەکەمی ٢٠١٢). «Ectopic Pregnancy and Miscarriage: Diagnosis and Initial Management in Early Pregnancy of Ectopic Pregnancy and Miscarriage». Royal College of Obstetricians and Gynaecologists. PMID ٢٣٦٣٨٤٩٧. لە ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٤ی تەممووزی ٢٠١٣ ھێنراوە. {{cite journal}}: بیرخستنەوەی journal پێویستی بە |journal= ھەیە (یارمەتی)

[10] «Side Effects of Smallpox Vaccination | Smallpox | CDC». cdc.gov (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). ١٥ی شوباتی ٢٠١٩. لە ٣٠ی ئابی ٢٠١٩ ھێنراوە.

[١]

[٢]

[٣]

[٤]

[٥]

[٦]

[٧]

[٨]

[٩]

[١٠]