ئاڵای ھایتی
 | |
| Name | دووڕەنگ |
|---|---|
| بەکارھێنان | State and war flag, state and naval ensign |
| ڕێژە | 3:5 |
| بەکارھاتوو | ٢٦ی شوباتی ١٩٨٦ |
| دیزایین | دووڕەنگێکی ئاسۆیی لە شین و سوور، کە لە ناوەڕاستدا لاکێشەیەکی بچووکی سپی هەیە و نیشانی نیشتمانیی لەسەر کێشراوە. |
| دیزایین لەلایەن | کاترین فلۆن |
.svg) چەشنی ئاڵای کۆماری ھایتی | |
| بەکارھێنان | Civil flag and ensign |
| ڕێژە | 3:5 |
| بەکارھاتوو | ٢٦ی شوباتی ١٩٨٦ |
| دیزایین | دووڕەنگێکی ئاسۆیی لە شین و سوور. |
| دیزایین لەلایەن | کاترین فلۆن |
ئاڵای ھایتی (بە فەڕەنسی: drapeau d'Haïti؛ بە کریۆلی ھایتی: drapo Ayiti) دووڕەنگێکە کە پێکهاتووە لە دوو هێڵی ئاسۆیی بە ڕەنگەکانی شین و سوور، کە لە ناوەڕاستیدا لاکێشەیەکی سپی هەیە و نیشانی نیشتمانیی ھایتی لەسەر کێشراوە.[١] نیشانە نیشتمانییەکە پێکدێت لە دەستکەوتێکی چەکداری لەسەر گردێکی سەوز و دارخورمای شاهانە کە هێمایە بۆ سەربەخۆیی. لەسەر دارخورماکە کڵاوی ئازادی (کڵاوی فریژی) دانراوە. دروشمی L'Union fait la Force ("یەکگرتوویی هێزە") لەسەر شریتێکی سپی لە خوارەوەی نیشانەکە دەردەکەوێت.[٢]
دیزاینی ئێستا
[دەستکاری]ئاڵای نیشتمانی
[دەستکاری]دیزاینی ئێستا بۆ یەکەمین جار لەلایەن کۆماری ھایتییەوە لە سەردەمی سەرۆک ئەلێکساندەر پێتیۆن لە ساڵی ١٨٠٦ بەکارھێنرا.[٣] دوایین جار لە ٢٥ی شوباتی ٢٠١٢ بەپێی بەشی یەکەم، بڕگەی یەکەم، ماددەی ٣ی دەستووری ھایتیی ئێستا سەرلەنوێ پەسەندکرایەوە:
L'emblême de la Nation Haïtienne est le Drapeau qui répond à la description suivante:
- Deux (2) bandes d'étoffe d'égales dimensions: l'une bleue en haut, l'autre rouge en bas, placées horizontalement;
- Au centre, sur un carré d'étoffe blanche, sont disposées les Armes de la République;
- Les Armes de la République sont : Le Palmiste surmonté du Bonnet de la Liberté et, ombrageant des ses Palmes, un Trophée d'Armes avec la Légende: L'Union fait la Force.
وەرگێڕانە ئینگلیزییەکەی کە لەلایەن باڵیۆزخانەی ھایتی لە واشنتن دی سی پەسەند کراوە، دەڵێت:[٤]
نیشانی نەتەوەیی ھایتی دەبێت ئاڵایەک بێت کە ئەم وەسفەی خوارەوەی هەبێت:
- دوو (٢) هێڵی ئاسۆیی بە قەبارەی یەکسان: یەکێکی شین لە سەرەوە و یەکێکی سوور لە خوارەوە؛
- نیشانی نیشتمانیی کۆمار دەبێت لە ناوەڕاستی لاکێشەیەکی سپیدا دابنرێت؛
- نیشانی نیشتمانیی کۆمار پێکهاتووە لە: دارخورمایەک[ئ] کە کڵاوی ئازادی لەسەرە، وە لە ژێر گەڵاکانیدا دەستکەوتی چەک هەیە لەگەڵ نووسراوی: لە یەکگرتوویدا هێز هەیە.
بەپێچەوانەی فەرمانی دەستوورییەوە، پاشخانە سپییەکە دەگمەن (یان هەرگیز) وەک چوارگۆشە دروست ناکرێت. لاکێشەیەک بە ڕێژەی ١١:٩ لەلایەن وەزارەتی ڕاگەیاندن و هەماهەنگیی ھایتییەوە لە ساڵی ١٩٨٧ یان پێشترەوە پەسەند کراوە.[٥]
ئاڵای ھایتی یەکێکە لەو شەش ئاڵا نیشتمانییەی کە دیزاینەکانیان وێنەیەکی خودی ئاڵاکەی لەخۆگرتووە،[٦] ئەوانی تریش بریتین لە ئاڵاکانی بۆلیڤیا، کۆماری دۆمینیکان، ئیکوادۆر، ئێلسالڤادۆر، و ڤێنیزوێلا. جێی سەرنجە، کۆستاریکا ئاڵایەکی دەوڵەتی هەیە کە تەنیا بۆ بەکارهێنانی حکوومەت ڕێگەپێدراوە، کە نیشانی نیشتمانیی کۆستاریکای تێدایە (کە دوو کەشتی لەخۆدەگرێت کە هەریەکەیان ئاڵای کۆستاریکایان هەڵکردووە). ئەم ئاڵایە یەکێکە لەو چوار ئاڵا نیشتمانییەی وڵاتانی ئەندام لە نەتەوە یەکگرتووەکان کە وێنەی چەک لەخۆدەگرن، ئەوانی تریش بریتین لە ئاڵاکانی مۆزەمبیق، گواتیمالا، و بۆلیڤیا.
ئاڵای مەدەنی
[دەستکاری]ئاڵای مەدەنی و پێشەنگەکە نیشانە نیشتمانییەکەیان لەسەر نییە.[٧]
سیستەمی ڕەنگەکان
[دەستکاری] |
| شین | سوور | سپی | زەرد | سەوز | |
|---|---|---|---|---|---|
| RGB | 0/32/159 | 210/16/52 | 255/255/255 | 241/181/23 | 1/106/22 |
| Hexadecimal | #00209f | #d21034 | #ffffff | #f1b517 | #016a16 |
| CMYK | 100/80/0/38 | 0/92/75/18 | 0/0/0/0 | 0/25/90/5 | 99/0/79/58 |
مێژوو
[دەستکاری]یەکەمین ئاڵای تەواو ھایتیانە لە ١٨ی ئایاری ١٨٠٣، لە کۆتا ڕۆژی کۆنگرەی ئارکاهای، نزیکەی ٨٠ kiloمەتر (٥٠ mi) لە باکووری پۆرت ئۆ پرینس پەسەند کرا. ئەفسانە و گێڕانەوەکانی ھایتی دەڵێن کە سەرکردەی شۆڕشگێڕی تازەپێگەیشتوو ژان-ژاک دێسالین ئاڵاکەی بە شێوەیەک دروستکرد کە ئاڵای سێڕەنگی فەڕەنسی هێنا و بەشی ناوەڕاستە سپییەکەی دڕاند و فڕێی دا. پاشان داوای لە کاترین فلۆنی کچی ئاینیی خۆی کرد،[٨] کە پارچەکانی تر بەیەکەوە بدوورێت. هێڵە سپییەکە لابرا بەهۆی پەیوەندییەکەیەوە بە ئەورووپییە سپییەکان، شینەکە بەکارهێنرا بۆ نوێنەرایەتیکردنی ئەفریقییە ڕەشپێستەکان و سوورەکەش بۆ نوێنەرایەتیکردنی مۆلاتۆکان (ئەوانەی ڕەچەڵەکیان تێکەڵە). ئەم چیرۆکە لە ھایتی زۆر ناسراوە: ساڵیادی ئەو ڕێکەوتە وەک ڕۆژی ئاڵا و زانکۆکان دەکرێتەوە و وێنەکانی کاترین فلۆن لەسەر دراو و مۆری پۆستەی ھایتی دەرکەوتوون.[٩][١٠]
دوای ناساندنی وەک ئیمپراتۆر ژاکی یەکەم، دێسالین لە ٢٠ی ئایاری ١٨٠٥ دەستوورێکی نوێی دەرکرد. تێیدا ڕەنگەکانی ئاڵاکە گۆڕدران بۆ ڕەش و سوور.[١١] دواتر ئەم ئاڵایە لەلایەن هێنری کریستۆفەوە بەکارهێنرا، بەڵام کۆمارییەکان لەژێر سەرکردایەتیی ئەلێکساندەر پێتیۆن گەڕانەوە بۆ ڕەنگەکانی شین و سوور، پاشان کردیانن بە ئاسۆیی و نیشانە نیشتمانییە تازە پەسەندکراوەکەی ھایتییان بۆ زیاد کرد.[ژێدەر پێویستە]
لە سەردەمی ئیمپراتۆریەتیی ھایتیی فۆستینی یەکەمدا، نیشانە نیشتمانییەکەی ئەو لەسەر ئاڵاکە و بۆ بۆنە فەرمییەکان بەکارهێنرا، بەڵام دوای لابردنی لە پۆستەکەی، ئەوەش وازی لێ هێنرا.[ژێدەر پێویستە]
تا ساڵی ١٩٣٧، ئاڵای لیختنشتاینیش تەنیا دوو ڕەنگی ئاسۆیی شین و سوور بوو. ئەم لێکچوونە بۆ یەکەمین جار لە ئۆڵۆمپیادی هاوینەی ١٩٣٦ تێبینی کرا، بۆیە لیختنشتاین تاجێکی زێڕینی بۆ کانتۆنی ئاڵاکەی زیاد کرد و ھایتیش نیشانە نیشتمانییەکەی، کە لە ساڵی ١٨٠٨ دروست کرابوو، خستە سەر ئاڵاکەی.[١٢][١٣]
لە نێوان ساڵانی ١٩٦٤ و ١٩٨٦، دیکتاتۆریەتیی خێزانیی فرانسوا "پاپا دۆک" و ژان-کلۆد "بەیبی دۆک" دوڤالیێ گەڕانەوە بۆ دیزاینە ڕەش و سوورەکەی دێسالین. ئەوان نیشانە نیشتمانییەکەشیان لەخۆگرت، بەڵام ڕەنگی چەکەکانی ناو نیشانەکەشیان گۆڕی بۆ ڕەش.
ئاڵای بەکارهاتوو بۆ تەواوی دوورگەکە لەژێر سەرکردایەتیی مارکیز دی کارادۆ (بە دەسەڵاتی گریمانەکراو لەلایەن ئەنجومەنی فەڕەنسییەوە)، فەرماندەی پاسەوانی نیشتمانیی پۆرت ئۆ پرینس
ئاڵا لە ١٨٠٣ تا ١٨٠٤
ئاڵای ئیمپراتۆریەتیی ھایتی (١٨٠٤–١٨٠٦)
ئاڵای دەوڵەتی ھایتی (١٨٠٦–١٨١١)
ئاڵای شانشینی ھایتی (١٨١١–١٨١٤)
ئاڵای شانشینی ھایتی (١٨١٤–١٨٢٠)
ئاڵای ئیمپراتۆریەتیی ھایتی (١٨٤٩–١٨٥٩)
ئاڵا لە ١٨٥٩ تا ١٩٦٤، بەکارهاتوو لەلایەن کۆماری ھایتی (١٨٥٩–١٩٥٧)
ئاڵا لە ١٩٦٤ تا ١٩٨٦، بەکارهاتوو لەلایەن خێزانی دوڤالیێ
ئاڵای ھایتی (لە ساڵی ١٩٨٦ەوە)
ئاڵای مەدەنیی ھایتی (لە ساڵی ١٩٨٦ەوە)
.svg)
.svg)
.svg)
.svg)
.svg)
.svg)
.svg)
.svg)
تێبینییەکان
[دەستکاری]سەرچاوەکان
[دەستکاری]- ↑ «Flag and Coat of Arms – Embassy of Haiti». www.haiti.org. لە ٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ ھێنراوە.
- ↑ «After The Group Of G8, Now Come G30 Headed By Louko Desir». Haiti Observer. لە ٢ی ئەیلوولی ٢٠١٩ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨ ھێنراوە.
- ↑ Beauvoir, Max G. "Colors of the Flags." Accessed 11 February 2011.
- ↑ «Flag and Coat of Arms». Embassy of the Republic of Haiti, Washington, DC. لە ١٧ی ئایاری ٢٠١٧ ھێنراوە.
- 1 2 Željko Heimer؛ Armand du Payrat؛ Zoltán Horváth؛ Ivan Sache (١٣ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٩). «Haiti». Flags of the World. لە ١٧ی ئایاری ٢٠١٧ ھێنراوە.
- ↑ Minahan, James. (٢٠١٠). The complete guide to national symbols and emblems. Santa Barbara, Calif.: Greenwood Press. ژپنک ٩٧٨-٠-٣١٣-٣٤٤٩٦-١. OCLC ٤٣٦٢٢١٢٨٤.
- ↑ «Liechtenstein: Flag Description». CIA World Factbook. لە ڕەسەنەکە لە ١٦ی ئەیلوولی ٢٠١٢ ئەرشیڤ کراوە. لە ١٩ی ئابی ٢٠١٢ ھێنراوە.
- ↑ Various sources 10 July 2011 لە وەیبەک مەشین ئەرشیڤ کراوە.. Op. cit. L'histoire d'Haiti. "18 Mai." Accessed 12 February 2011.
- ↑ Clinton, Hillary. Remarks on Republic of Haiti Flag Day. 18 May 2010. Accessed 12 February 2011.
- ↑ Juste، Jonel (١٩ی ئایاری ٢٠٠٥). «Quel drapeau et de quelle université». Le Nouvelliste (بە فەرەنسی). لە ١٥ی ئایاری ٢٠٢٠ ھێنراوە.
- ↑ New York Evening Post: "Constitution of Hayti." General Dispositions: Article 20. 15 July 1805. Op. cit. Corbett, Bob. The 1805 Constitution of Haiti 28 December 2005 لە وەیبەک مەشین ئەرشیڤ کراوە.. 4 April 1999. Accessed 12 February 2011.
- ↑ Kindersley، Dorling (٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٨). Complete Flags of the World. Dorling Kindersley Ltd. لاپەڕە ١٤٨. ژپنک ٩٧٨١٤٠٥٣٣٨٦١٥. لە ٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٤ ھێنراوە.
- ↑ «Did Haiti Add the Coat of Arms to Its Flag in 1936? The Real Story». My Haitian Blog (بە ئینگلیزی). لە ٢٨ی شوباتی ٢٠٢٦ ھێنراوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
[دەستکاری]- Fombrun, Odette Roy، ed. (٢٠٠٩). History of The Haitian Flag of Independence (PDF). The Flag Heritage Foundation Monograph And Translation Series Publication No. 3. لاپەڕە ١٣. لە ٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥ ھێنراوە.
- Cahoon, Ben M. (ed.). «Haiti». Worldsstatesmen.
- de Vries, Hubert، ed. (١ی حوزەیرانی ٢٠٠٩). «Haiti – L'Union Fait La Force». Hubert Herald.
- The Armorial of Haiti: Symbols of Nobility in the Reign of Henry Christophe
- République d'Haïti[usurped]
