بۆ ناوەڕۆک بازبدە

ئاڵای گورجستان

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
ئاڵای گورجستان
Nameئاڵای پێنج خاچ
بەکارھێنان١١١١١٠ Small vexillological symbol or pictogram in black and white showing the different uses of the flag Small vexillological symbol or pictogram in black and white showing the different uses of the flag Flag can be hung vertically by hoisting on a normal pole, then turning the pole 90° Reverse side is congruent with obverse side
ڕێژە٢:٣
بەکارھاتووسەدەی ١٢ەم (ئاڵای پێنج خاچ)
١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٤؛ ٢٢ ساڵ لەمەوبەر (٢٠٠٤-٠١-14) (دیزاینی ئێستا)
دیزایینزەمینەیەکی سپی کە خاچێکی سووری لە ناوەڕاستدایە؛ خاچێکی bolnur-katskhuriی سوور لە ناوەڕاستی ھەر چوارگۆشەیەکدایە.[١]
چەشنی ئاڵای گورجستان
بەکارھێنانئاڵای سەرۆکایەتی Small vexillological symbol or pictogram in black and white showing the different uses of the flag Reverse side is mirror image of obverse side
ڕێژە١:١

ئاڵای گورجستان یان ئاڵای جۆرجیا (بە گورجی: საქართველოს სახელმწიფო დროშა)، ھەروەھا ناسراو بە ئاڵای پێنج-خاچ (ხუთჯვრიანი დროშა، khutjvriani drosha)، یەکێکە لە ھێما نەتەوەیییەکانی گورجستان. لە بنەڕەتدا پەڕچەمێکی سەدەکانی ناوەڕاستی شانشینی گورجستان بووە، لە کۆتایییەکانی سەدەی ٢٠ و سەرەتای سەدەی ٢١ەمدا لە کاتی بووژانەوەی نەتەوەییی جۆرجیادا دووبارە بەناوبانگ بووەوە، و بە فەرمی لە ساڵی ٢٠٠٤ وەک ئاڵای نەتەوەییی وڵاتەکە گەڕێندرایەوە.

مێژوو

[دەستکاری]
دراوێکی سەدەی ١٢ەمی داڤیدی چوارەم، کە تێیدا خاچە تایبەتەکە دەردەکەوێت کە بەشێک لە ئاڵای جۆرجیا پێکدەھێنێت. لە مۆزەخانەی بەریتانی پارێزراوە.

ئاڵای ئێستا لەلایەن بزووتنەوەی نیشتمانپەروەریی جۆرجیاوە بەکارھێنرا دوای سەربەخۆییی وڵاتەکە لە یەکێتیی سۆڤیەت لە ساڵی ١٩٩١. تا کۆتایییەکانی ١٩٩٠ەکان، دیزاینەکە بە شێوەیەکی بەرفراوان وەک ئاڵای نەتەوەییی مێژووییی جۆرجیا ناسرا، چونکە ئاڵاناسەکان (Vexillologists) ئاماژەیان بە خاچی قودسی سوور-لەسەر-سپی دابوو کە وەک ئاڵای شانشینی جۆرجیا لە نەخشەیەکی سەدەی ١٤ەمدا لەلایەن دۆمێنیکۆ و فرانچێسکۆ پیتزیگانۆوە نیشان درابوو.[٢][٣][٤]

زۆرینەی جۆرجییەکان، لەوانەش کاتۆلیکۆس-پاتریاکی کاریگەری کڵێسای ئۆرتۆدۆکسی جۆرجیا، پشتگیرییان لە گەڕاندنەوەی ئاڵاکە کرد و لە ساڵی ١٩٩٩دا پەرلەمانی جۆرجیا پڕۆژەیاسایەکی تێپەڕاند بۆ گۆڕینی ئاڵاکە؛ بەڵام لەلایەن سەرۆکی ئەوکات ئێدوار شیڤاردنادزێەوە پەسەند نەکرا. لە سەرەتای ٢٠٠٠ەکاندا لەلایەن پارتی سەرەکیی ئۆپۆزیسیۆنەوە، کە بزووتنەوەی نەتەوەیی یەکگرتوو بوو بە سەرۆکایەتیی میخائیل ساکاشڤیلی، وەک ھێمایەکی بەرخۆدانی جەماوەری بەرامبەر بە دەسەڵاتی شیڤاردنادزێ و ھەروەھا وەک ھێمایەکی شۆڕشی ڕۆز پەسەند کرا.[٥]

ئاڵاکە لەلایەن پەرلەمانەوە لە ١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٤ پەسەند کرا.[٦] ساکاشڤیلی بە فەرمی لە ڕێگەی مەرسوومی سەرۆکایەتیی ژمارە ٣١ەوە کە لە ٢٥ی کانوونی دووەم واژوو کرا پەسەندی کرد،[٧] دوای ھەڵبژاردنی وەک سەرۆک. ڕۆژی ١٤ی کانوونی دووەم ساڵانە وەک ڕۆژی ئاڵا لە جۆرجیادا یاد دەکرێتەوە.[٦]

لە ساڵی ٢٠٢١دا، دراوێک دۆزرایەوە، کە لە سەردەمی پاشا داڤیدی چوارەمدا لێدرابوو. بەپێی ئەنجومەنی دەوڵەتیی ھێمازانی (ھێڕاڵدیک)ی جۆرجیا، نەخشاندنی سەر دیوەکەی تری دراوەکە «پێکھاتەیەکی پێنج-خاچیی نووشتاوە» نیشان دەدات و بەم شێوەیە پەیوەندییەکی مێژووییی بێھەڵەیە لە نێوان دیزاینی ئاڵای نەتەوەییی جۆرجیا و پاشا داڤیدی چوارەم.[٨][٩]

دیزاین

[دەستکاری]

پێنج خاچەکەی سەر ئاڵای ئێستای جۆرجیا ھەندێک جار وا لێکدەدرێنەوە کە گوزارشت لە پێنج برینە پیرۆزەکە دەکەن، یان بە جێگرەوە گوزارشت لە مەسیح و چوار مزگێنیدەرەکە دەکەن.[١٠] ئاڵای نەتەوەییی جۆرجیا، وەک ئەوەی لە مەرسوومەکەدا وەسف کراوە:[١١]

ئاڵای نەتەوەییی جۆرجیا لاکێشەیەکی سپییە، کە خاچێکی سووری گەورە لە بەشە ناوەندییەکەیدا بەر ھەر چوار لای ئاڵاکە دەکەوێت. لە چوار گۆشەکەیدا چوار خاچی bolnur-katskhuri ھەن (کە پێی دەوترێت خاچی جۆرجی یان خاچی تڕێی) کە ھەمان ڕەنگی خاچە گەورەکەیان ھەیە.

سیستەم[ژێدەر پێویستە] سوور سپی
RGB٢٥٥-٠-٠٢٥٥-٢٥٥-٢٥٥
CMYK٠-١٠٠-١٠٠-٠٠-٠-٠-٠
پانتۆن485 CSafe
وێب#FF0000#FFFFFF
لاپەڕەی پێکھاتەی ئاڵا

ئاڵا سەربازییەکان

[دەستکاری]

یەکە سەربازییەکان و دەسەڵاتەکان ئاڵا و پێوەرەکانی خۆیان بەکاردەھێنن:

ئاڵاکانی پێشوو

[دەستکاری]

دەوڵەتە سەرەتایییەکانی جۆرجیا

[دەستکاری]

یەکەم دیزاینی ئاڵای جۆرجیا لە سەردەمی دەوڵەتی سەرەتاییی جۆرجیاوە سەریھەڵدا، میرنشینی ئیبیریا کە خاچێکی سووری لەسەر پاشبنەمایەکی سپی ھەبوو، ھاوشێوەی ئاڵای ئینگلتەرا. شانشینی تاو-کلارجێتیی دواتر ھەمان ئەم ئاڵایەی ھەبوو.

ئاڵاکانی سەدەکانی ناوەڕاستی جۆرجیا

[دەستکاری]

پێدەچێت ئاڵایەکی سپی بە تەنھا یەک خاچی سانت جۆرجی سوورەوە لەلایەن ڤاختانگی یەکەم لە سەدەی ٥ەمدا بەکارھێنرابێت.[١٢] بەپێی نەریتەکان، شاژنە تامار (کۆچی دوایی ١٢١٣) ئاڵایەکی بە خاچێکی سووری تۆخ و ئەستێرەیەک لە زەمینەیەکی سپیدا بەکارھێناوە.[١٣] لە نەخشەی ساڵی ١٣٦٧ی لەلایەن دۆمێنیکۆ و فرانچێسکۆ پیتزیگانۆوە، ئاڵای تیفیلیس (تبلیسی) وەک خاچی قودس (خاچێکی گەورە لەگەڵ خاچی بچووکتر لە ھەر چوارگۆشەیەکدا) نیشان دراوە. بەپێی دی. کلدیاشڤیلی (١٩٩٧)، خاچی قودس لەوانەیە لە سەردەمی حوکمڕانیی پاشا جۆرجی پێنجەم پەسەند کرابێت.[١٤]

دوای ڕووخانی شانشینی جۆرجیا

[دەستکاری]

کۆماری دیموکراتیی گورجستان (١٩١٨–١٩٢١)

[دەستکاری]

لە ماوەی بوونی کورتی جۆرجیا وەک دەوڵەتێکی سەربەخۆ بە ناوی کۆماری دیموکراتیی گورجستان لە ١٩١٨ بۆ ١٩٢١، ئاڵایەک کە پێکھاتبوو لە زەمینەیەکی سووری تۆخ لەگەڵ شریتی ڕەش و سپی لە کانتۆنەکەیدا (گۆشەی سەرەوەی لای چەپ) پەسەند کرا. دیزاینەکە دەرئەنجامی پێشبڕکێیەکی دیزاینکردنی ئاڵای نەتەوەیی بوو کە لەلایەن وێنەکێش یاکۆب نیکۆلادزێوە بردرایەوە. لە کۆتاییدا لەلایەن یەکێتیی سۆڤیەتەوە ھەڵوەشێنرایەوە دوای لکاندنی جۆرجیا بە سۆڤیەت لە ساڵی ١٩٢١. دوای ڕووخانی یەکێتیی سۆڤیەت، جۆرجیا وەشانێکی دەستکاریکراوی پەسەند کرد کە درێژییەکەی زیادکرابوو (لە خوارەوە بڕوانە).

کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتیی گورجستان (١٩٢١–١٩٩١)

[دەستکاری]

لە سەردەمی سۆڤیەتدا، گورجستان چەندین جۆری جیاوازی ئاڵای سووری سۆڤیەتی پەسەند کرد کە سەرەتا ناوی کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی گورجستانی لەخۆ دەگرت، و دواتر چەکوچ و داسێکی سوور بە ئەستێرەیەکەوە لە ناو خۆرێکی شین لە کانتۆنەکەیدا (گۆشەی سەرەوە) و شریتێکی شین لە بەشی سەرەوەی ئاڵاکە. ئاڵای گورجستانی سۆڤیەت لە تشرینی دووەمی ١٩٩٠ لەلایەن حکوومەتی جۆرجیاوە بە ئاڵای کۆماری دیموکراتیی جۆرجیا جێگەی گیرایەوە، ماوەیەکی کورت پێش ئەوەی سەربەخۆییی خۆی ڕابگەیەنێت لە یەکێتیی سۆڤیەت.

گورجستان (١٩٩١–٢٠٠٤)

[دەستکاری]

ئەو ئاڵایەی پێشووتر کە لەلایەن کۆماری دیموکراتیی جۆرجیاوە لە ١٩١٨ تا ١٩٢١ بەکاردەھێنرا، لە ٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٩١ لەلایەن ئەنجومەنی باڵای کۆماری گورجستانوە وەک ئاڵای کۆماری جۆرجیا گەڕێندرایەوە؛ بەڵام دواتر ناوبانگی لەدەستدا چونکە پەیوەست کرا بە سەردەمە پشێو و توندوتیژەکەی دوای ڕووخانی یەکێتیی سۆڤیەت. ڕەنگی سووری-شەرابی گوزارشت لە کاتە خۆشەکانی ڕابردوو و ھەروەھا داھاتووش دەکات، لەکاتێکدا ڕەشییەکە گوزارشت لە دەسەڵاتی ڕووسیا دەکات، و سپییەکەش گوزارشت لە ھیوای ئاشتی دەکات.[١٥] ئەم ئاڵایە دواتر بە ئاڵای ئێستای گورجستان جێگەی گیرایەوە دوای شۆڕشی ڕۆزی بێخوێن. ئاڵاکە ھێشتا لەلایەن لایەنگرانی سەرۆکی پێشووی گورجستان، زڤیاد گامساخوردیاوە بەکاردەھێنرێت.

پێشانگا

[دەستکاری]

ئەمانەش ببینە

[دەستکاری]

سەرچاوەکان

[دەستکاری]
  1. ↑ Decree of the President of Georgia No. 32 of 25 January 2004.
  2. ↑ "The new flag of Georgia does not seem to be related with this historical banner. The flag of the National Movement was unknown ten years ago [1993] and was called 'the Georgian historical national flag' by the opposition leaders only after publications by the Georgian vexillologist I.L. Bichikashvili." Mikhail Revnivtsev, 25 November 2003 «Georgia». crwflags.com. لە ١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٧ی ئایاری ٢٠٢٤ ھێنراوە.
  3. ↑ «პორტულანო – შუა საუკუნეების რუკა». geography.ge. لە ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە. {{cite web}}: C1 control character لە |ناونیشان= لە 23 (یارمەتی)[بەستەری مردوو]
  4. ↑ «ახლად აღმოჩენილი მონეტა ხუთჯვრიან დროშას აღმაშენებელთან აკავშირებს - ჰერალდიკის საბჭო». publika.ge. لە ٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  5. ↑ "A majority of Georgians, including the patriarch of the Georgian Orthodox Church, have long favored adopting the five-cross banner as the nation's official flag. But the outgoing president stymied all efforts to make the change. In 1999, the Georgian Parliament voted to change the flag, and all Shevardnadze had to do was issue a supportive Decree. Inexplicably, he refused to do so, instead setting up a powerless Heraldic Commission to study the matter. When Saakashvili founded the National Movement in 2001, therefore, the five-cross flag was the natural choice to illustrate his party's populist bent." Brendan Koerner, "What's With Georgia's Flags? 2018-02-09 لە وەیبەک مەشین ئەرشیڤ کراوە.", Slate, 25 November 2003.
  6. 1 2 «Georgia celebrates National Flag Day today». Agenda.ge. ١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧. لە ڕەسەنەکە لە ٢ی شوباتی ٢٠١٧ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧ ھێنراوە.
  7. ↑ «საქართველოს სახელმწიფო დროშის სტანდარტული ზომებისა და ზუსტი გამოსახულების დადგენის შესახებ» [On establishing the standard dimensions and exact image of the State Flag of Georgia]. სსიპ ”საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე” (بە گۆرجستانی). لە ٢ی شوباتی ٢٠١٧ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٩ی ئایاری ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  8. ↑ «Newly-Discovered Coin Dates Georgian Five-Cross Flag Back to XII Century». Georgian Journal (بە ئینگلیزی). ٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١. لە ١ی نیسانی ٢٠٢٤ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٩ی ئایاری ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  9. ↑ «ახლად აღმოჩენილი მონეტის შესახებ» [About the newly discovered coin]. Heraldika.ge (بە گۆرجستانی). لە ڕەسەنەکە لە ١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٩ی ئایاری ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  10. ↑ Michael Spilling, Winnie Wong: Georgia p. 37.
  11. ↑ «Historical construction sheet of the Flag of Georgia (2004-2018)» (PDF). Wikimedia Commons. لە ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە (PDF). لە ٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ ھێنراوە.
  12. ↑ Theodore E. Dowling, Sketches of Georgian Church History, New York, p 54. D.M.Lang – Georgia in the Reign of Giorgi the Brilliant (1314–1346). Bulletin of the School of Oriental and African Studies, University of London, Vol. 17, No. 1 (1955), p. 84. G. Macharashwili დროშა გორგასლიანი, თბ. 2011.
  13. ↑ Smith، Whitney (١٨ی شوباتی ٢٠٢٥). «Flag of Georgia (country)». Encyclopedia Britannica (بە ئینگلیزی). لە ٢٩ی ئایاری ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  14. ↑ David Kldiashvili, ქართული ჰერალდიკის ისტორია ("History of Georgian heraldry"), Parlamentis utskebani, 1997; pp. 30–35.
  15. ↑ Steve Luck، ed. (١٩٩٧). Oxford Family Encyclopedia (first ed.). London: George Philip. Oxford University Press. لاپەڕە ٢٨١. ژپنک ٠-١٩-٥٢١٣٦٧-X.

بەستەرە دەرەکییەکان

[دەستکاری]
ویکیمیدیا کامنز میدیای پەیوەندیداری بە ئاڵای گورجستان تێدایە.
وەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=ئاڵای_گورجستان&oldid=1664276»