ئاڵای کەیپڤەرد

کۆماری کەیپ ڤێرد

بەکارھێنان	ئاڵای نەتەوەیی و نیشانەی دەریایی.
ڕێژە	2:3
بەکارھاتوو	٢٥ی ئەیلوولی ١٩٩٢
دیزایین	پێنج هێڵی ئاسۆیی قەبارە جیاواز لە شین، سپی، سوور، سپی، و شین (٦:١:١:١:٣)، لەگەڵ بازنەیەک لە دە ئەستێرەی زەردی پێنج-خاڵی کە لە لای ستوونەکەوە (لای چەپ) دانراون، و لەسەر هێڵە سوورەکە چەقیان بەستووە.
دیزایین لەلایەن	پێدرۆ گریگۆریۆ (Pedro Gregório)

ئاڵای نەتەوەیی کەیپ ڤێرد (بە فەرمی کابۆ ڤێرد) پێکدێت لە پێنج هێڵی ئاسۆیی لە شین، سپی، سوور، سپی، و شین، بە ڕێژەی ٦:١:١:١:٣. بازنەیەک لە دە ئەستێرەی زەردی پێنج-خاڵی — کە نوێنەرایەتی ئەو دە دوورگەیە دەکەن کە وڵاتەکە پێکدەهێنن – لە لای ستوونەکەی (چەپ) ئاڵاکە دانراون، و چەقیان کەوتووەتە سەر هێڵە سوورەکە. ئاڵای ئێستای کەیپ ڤێرد لە ٢٥ی ئەیلوولی ١٩٩٢ پەسەند کرا، و جێگەی ئەو ئاڵایەی گرتەوە کە لە کاتی سەربەخۆبوونی وڵاتەکە لە ٥ی تەممووزی ١٩٧٥ پەسەند کرابوو.

یەکەم ئاڵای کەیپ ڤێرد دوو هێڵی ئاسۆیی زەرد و سەوزی هەبوو، لەگەڵ هێڵێکی سووری ستوونی لە لای ستوونەکە کە ئەستێرەیەکی ڕەشی پێنج-خاڵی لەسەر بوو و بە گوڵەگەنم و قەپاغی دەریا چوارچێوە کرابوو. هاوشێوەی ئاڵای گینێ بیساو (Guinea-Bissau)، لەسەر بنەمای ئاڵای پارتی ئەفریقی بۆ سەربەخۆیی گینێ و کەیپ ڤێرد (PAIGC) دروستکرابوو، کە خەباتیان بۆ سەربەخۆیی هەردوو وڵاتەکە لە پورتوگال دەکرد. ئاڵای ئێستا ناسێنرا بۆ هێماکردن بۆ گۆڕانی کەیپ ڤێرد لە دەوڵەتێکی سۆسیالیستییەوە بۆ دیموکراسییەکی فرە-پارتی.

نەخشە و هێماخوازی

دیوی پشتەوەی ئاڵای کەیپ ڤێرد

ئاڵای کەیپ ڤێرد لە دەستووری وڵاتەکەدا پێناسە کراوە وەک پێنج هێڵی ئاسۆیی قەبارە جیاواز، کە هێڵەکانی دەرەوەیان شینن، ئەو هێڵانەی تەنیشتیان سپین، و هێڵەکەی ناوەڕاستیش سوورە. پانی (بەرزی) هێڵە شینەکانی سەرەوە و خوارەوە یەکسانن بە نیوە و چارەکێکی پانیی ئاڵاکە بە ڕیزبەندی، لە کاتێکدا هێڵە سوور و سپییەکان یەکسانن بە یەک لەسەر دوانزە (واتە ڕێژەکە ٦:١:١:١:٣ یە). ئاڵاکە لە لای ستوونەکەوە بازنەیەک لە دە ئەستێرەی زەردی پێنج-خاڵیی لەسەرە، کە چەقەکەی دەکەوێتە خاڵی یەکتربڕینی هێڵێکی ئاسۆیی لە ناوەڕاستی هێڵە سوورەکە و هێڵێکی ستوونی کە بە دووری سێ لەسەر هەشتی درێژیی ئاڵاکە لە لای ستوونەکەوە دانراوە. دەستوور هیچ ئاماژەیەک بە ڕێژەی پانی بۆ درێژیی ئاڵاکە ناکات، بەڵام حکومەتی کەیپ ڤێرد لە ساڵی ٢٠٠٩ ڕێبەرێکی گرافیکیی بڵاوکردەوە بۆ ستانداردکردنی شێوازی نمایشکردنی هێما نەتەوەییەکان، و تێیدا ڕێژەی ٢:٣ بەکارهاتووە. ڕێژەی ٢:٣ هەروەها لەسەر ماڵپەڕی حکومەتی کەیپ ڤێردیش بەکارهاتووە.

حکومەتی کەیپ ڤێرد ئەم گرنگییانەی خوارەوە بە هێماکانی ئاڵاکە دەبەخشێت: شین نوێنەرایەتی ئاسمان و دەریا دەکات؛ سپی و سوور بە ڕیزبەندی نوێنەرایەتی ئارەزووی خەڵکی کەیپ ڤێرد بۆ ئاشتی و هەوڵەکانیان لە بونیادنانی نەتەوەدا دەکەن؛ و دە ئەستێرەکە نوێنەرایەتی دە دوورگەکەی ئەرخەپێلەکە (archipelago) دەکەن، کە بە شێوەی بازنەیەک ڕیزکراون بۆ هێماکردن بۆ یەکگرتوویی.

• 
  پەڕەی دروستکردنی ئاڵای کەیپ ڤێرد

ڕەنگە ستانداردەکانی ئاڵای کەیپ ڤێرد

ڕەنگ	Pantone	CMYK	RGB
شین	287 C	100, 89, 8, 2	0, 56, 147
سپی	سپی	0, 0, 0, 0	255, 255, 255
سوور	186 C	12, 100, 100, 3	207, 32, 39
زەرد	116 C	4, 15, 98, 0	247, 209, 22

مێژوو

نیشتەجێبووە پورتوگالییەکان کە لە ساڵی ١٤٦٢ گەیشتن یەکەمین دانیشتووانی تۆمارکراوی کەیپ ڤێرد بوون. دوورگەکان لەژێر دەسەڵاتی کۆلۆنیالیزمی پورتوگالیدا بوون تا ئەو کاتەی سەربەخۆیی لە ٥ی تەممووزی ١٩٧٥ پێبەخشرا، دوای شۆڕشی مێخەک (Carnation Revolution) لە خودی پورتوگال و کۆتاییهاتنی جەنگی کۆلۆنیالیی پورتوگال لە شوێنەکانی تری ئەفریقای لوزۆفۆن (Lusophone Africa). یەکەم ئاڵای نەتەوەیی کەیپ ڤێرد لە هەمان ڕۆژی سەربەخۆبوونی وڵاتەکەدا هەڵکرا، بەڵام تا ١٩ی نیسانی ١٩٧٦ ئاڵاکە بەپێی یاسا نەبوو بە فەرمی.

یەکەم ئاڵای کەیپ ڤێرد لەسەر بنەمای ئاڵای پارتی ئەفریقی بۆ سەربەخۆیی گینێ و کەیپ ڤێرد (PAIGC) بوو، کە سەرکردایەتی حکومەتی یەک-پارتیی دوای-کۆلۆنیالیزمی وڵاتەکەی دەکرد. بە لەخۆگرتنی ڕەنگەکانی پان-ئەفریقی، لە دوو هێڵی ئاسۆیی زەرد و سەوز پێکهاتبوو، لەگەڵ هێڵێکی ستوونیی سوور لە لای ستوونەکە کە ئەستێرەیەکی ڕەشی پێنج-خاڵیی لەسەر بوو و بە گوڵەگەنم و قەپاغی دەریا چوارچێوە کرابوو. ڕەشی هێما بوو بۆ گەلانی ئەفریقا "و هیوایان بۆ شکۆمەندی، ئازادی، و ئاشتی"؛ سوور خوێنی ئەوانەی کە بۆ سەربەخۆیی و گەشەپێدانی کەیپ ڤێرد جەنگان؛ زەرد کلتوور و خۆشگوزەرانیی نەتەوەکە؛ و سەوز کەرتی کشتوکاڵی و هیوا.

لە هەڵبژاردنی دوو-پارتیی ساڵی ١٩٩١دا، بزووتنەوەی لیبراڵ بۆ دیموکراسی شکست بە پارتی ئەفریقی بۆ سەربەخۆیی کەیپ ڤێرد (PAICV) هێنا، کە لە ساڵی ١٩٨٠ەوە جێگەی PAIGCی گرتبووەوە وەک تاکە پارتی فەرمانڕەوای وڵاتەکە. ساڵی دواتر، پێشبڕکێیەک ڕێکخرا بۆ دیزاینکردنی ئاڵایەکی نەتەوەیی نوێ بۆ هێماکردن بۆ دابڕانی کەیپ ڤێرد لە ڕابردوو سۆسیالیستییەکەی. دیزاینە براوەکە لەلایەن تەلارساز پێدرۆ گریگۆریۆ (Pedro Gregório)وە دروستکرا، کە هۆکاری ڕاگەیەندراوی بۆ بەشداریکردن ئەوە بوو کە ئاڵایەک دروست بکات کە لەگەڵ ئاڵای نەتەوەیەکی تر تێکەڵ نەکرێت، وەک چۆن ئاڵا هەبووەکە لەگەڵ هی گینێ بیساودا تێکەڵ دەبوو. دواتر دەستوور هەموار کرایەوە و ئاڵای نەتەوەیی ئێستا لە ٢٥ی ئەیلوولی ١٩٩٢ بە فەرمی بوو.

• 
  ئاڵای کەیپ ڤێرد (١٩٧٥–١٩٩٢)
• 
  ئاڵای پارتی ئەفریقی بۆ سەربەخۆیی گینێ و کەیپ ڤێرد
• 
  ئاڵای گینێ بیساو

سەرچاوەکان

ئەو بەرهەمانەی کە ئاماژەیان پێکراوە

 

• «Bandeira» [Flag] (بە پورتوگالی). Government of Cape Verde. ٢٠١٩. لە ٢٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ ھێنراوە.
• «Boletim Oficial: I Série, Número 48» [Official Bulletin: Series I, Number 48] (PDF) (بە پورتوگالی). Government of Cape Verde. ٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩. لە ٢٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ ھێنراوە.
• «Constitution of the Republic of Cabo Verde» (PDF) (بە ئینگلیزی). Government of Cape Verde. ٢٠١٠. لە ٢٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ ھێنراوە.
• Halter، Marilyn (٢٠١٣). «Cape Verdeans and Cape Verdean Americans, 1870–1940». لە Barkan، Elliott Robert (ed.). Immigrants in American History: Arrival, Adaptation, and Integration, Volume 1. ABC-CLIO Publisher. ژپنک ٩٧٨-١-٥٩٨٨٤-٢١٩-٧. لە ٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ ھێنراوە.
• Gachnang، Laurent (٣٠ی ئازاری ٢٠٢٦). «The Political System of Cape Verde: An African Democracy Model». Cabo Verde. لە ٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ ھێنراوە.
• Gregório، Pedro (1 October 2012). «A Bandeira de Cabo Verde e os Seus Significados» [The Flag of Cape Verde and Its Meanings]. Expresso das Ilhas (چاوپێکەوتن) (بە پورتوگالی). لە ڕەسەنەکە لە 3 February 2019 ئەرشیڤ کراوە – لەڕێگەی Angolabelazebelo.com.
• Newitt، Malyn (٢٠٢٦). Cabo Verde and the Creole South Atlantic: A New History (بە ئینگلیزی). Hurst Publishers. ژپنک ٩٧٨-١-٨٠٥٢٦-٧٠٥-٨. لە ٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ ھێنراوە.
• Smith، Whitney (٢ی شوباتی ٢٠٠١). «Flag of Cabo Verde». Encyclopædia Britannica (بە ئینگلیزی). Encyclopædia Britannica, Inc. لە ٢٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ ھێنراوە.

بەستەری دەرەکی

• میدیای پەیوەندیدار بە Flags of Cape Verde لە ویکیمیدیا کۆمنز
• Cabo Verde at Flags of the World