بۆ ناوەڕۆک بازبدە

ئاڵای چین

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
ئاڵای چین
Nameئاڵای سووری پێنج ئەستێرە
بەکارھێنانئاڵای نەتەوەیی، نیشانەی مەدەنی و دەوڵەتی. دیوی پشتەوەی وێنەی ئاوێنەیی دیوی پێشەوەیەتی.
ڕێژە2:3
بەکارھاتوو٢٧ی ئەیلوولی ١٩٤٩ (پەسەندکرا) | ١ی تشرینی یەکەمی ١٩٤٩ (ناسێنرا)
دیزایینئەستێرەیەکی زێڕینی گەورە لە ناو کەوانەیەک لە چوار ئەستێرەی زێڕینی بچووکتر، لە گۆشەی سەرەوە، لەسەر پاشبنەمایەکی سووری چینی.
دیزایین لەلایەنژێنگ لیانسۆنگ (Zeng Liansong)

ئاڵای نەتەوەیی کۆماری گەلی چین پێکدێت لە پاشبنەمایەکی سووری چینی کە پێنج ئەستێرەی زێڕینی لە گۆشەی سەرەوەی لای چەپ یان لای ستوونەکە تێدایە. دیزاینەکە یەک ئەستێرەی گەورە، لەگەڵ چوار ئەستێرەی بچووکتر لە شێوەی کەوانەیەک بەرەو لای شەکاوەی ئاڵاکە لەخۆدەگرێت. پێنج ئەستێرەکە و پەیوەندییان بەیەکەوە گوزارشت لە یەکگرتوویی گەلی چین دەکەن، کە بە چوار ئەستێرە بچووکەکە هێما کراوە، لەژێر سەرکردایەتی پارتی کۆمۆنیستی چین، کە بە ئەستێرە گەورەکە هێما کراوە. ڕەنگە سوورەکە گوزارشت لە شۆڕشی کۆمۆنیستی چین دەکات. لە چین بە شێوەیەکی باو پێی دەوترێت "ئاڵای سووری پێنج ئەستێرە"[ئ].

یەکەم ئاڵای نەتەوەیی چین، کە بە ئاڵای ئەژدیهای زەرد ناودەبرا، لەلایەن شانشینی چینگ لە ساڵی ١٨٦٢ پەسەند کرا، کە تێیدا ئەژدیهایەکی شینی کاڵ لەسەر پاشبنەمایەکی زەردی سادە لەگەڵ مروارییەکی سووری بڵێسەدار لە گۆشەی سەرەوەی لای چەپ وێنا کرابوو. لە ١٠ی کانوونی دووەمی ١٩١٢، دوای شۆڕشی شینهای و دامەزراندنی کۆماری چین، ئاڵای پێنج-ڕەنگ وەک ئاڵای نەتەوەیی لەلایەن حکومەتی بەییانگەوە پەسەند کرا، کە پێنج هێڵی ڕەنگاوڕەنگی هەبوو و گوزارشتیان لە پێنج گرووپە نەتەوەییە سەرەکییەکەی چین دەکرد. دوای ئەوەی پارتی کوۆمینتانگ لە هەڵمەتی باکووردا حکومەتی بەییانگی ڕووخاند، ئاڵایەک کە پێکدەهات لە پاشبنەمایەکی سوور و گۆشەیەکی شین کە بازنەیەکی سپی لەخۆگرتبوو و بە دوانزە سێگۆشە دەورەدرابوو، وەک ئاڵای نەتەوەیی چین پەسەند کرا.

ئاڵای سووری پێنج ئەستێرە وەک ئاڵای نەتەوەیی چین پەسەند کرا لە کاتی ڕاگەیاندنی کۆماری گەلی چین لە ١ی تشرینی یەکەمی ١٩٤٩. ئاڵاکە لەلایەن زێنگ لیانسۆنگەوە دیزاین کرا، و لەلایەن کۆنفرانسی ڕاوێژکاریی سیاسی گەلی چینەوە (CPPCC) پەسەند کرا. ئاڵاکە بۆ یەکەمجار لەلایەن سوپای ڕزگاریخوازی گەل (PLA) لەسەر ستوونێک کە دەیڕوانییە گۆڕەپانی تیانانمێن لە پەکین لە ١ی تشرینی یەکەمی ١٩٤٩، لە ڕێوڕەسمی ڕاگەیاندنی دامەزراندنی کۆماری گەلی چیندا هەڵدرا.

دیزاینی ئێستا

[دەستکاری]

هێماخوازی

[دەستکاری]
ئاڵای چین لەبەر بادا دەشەکێتەوە

بەپێی لێکدانەوەی فەرمیی ئاڵاکە، پاشبنەما سوورەکە هێمایە بۆ شۆڕشی کۆمۆنیستی چین. پێنج ئەستێرەکە و پەیوەندییان بەیەکەوە گوزارشت لە یەکگرتوویی "تەواوی گەلی چین" دەکەن کە لەلایەن پارتی کۆمۆنیستی چینەوە سەرکردایەتی دەکرێن. [١][٢]:31 بەپێی ڕۆژنامەی چاینا دەیلی، ئاراستەی ئەستێرەکان "گوزارشت لە دڵی ملیۆنان کەس دەکەن بەرەو پارتی کۆمۆنیستی مەزنی چین". [٣]

لە سەرەتای بیرۆکەیدا، ئەستێرە گەورەکە هێما بوو بۆ پارتی کۆمۆنیست، و چوار ئەستێرە بچووکەکە هێما بوون بۆ چوار چینی کۆمەڵایەتیی دیموکراسییە نوێیەکەی چین کە لە وتارەکەی ماو زێدۆنگ بە ناوی "دەربارەی دیکتاتۆرییەتی دیموکراسیی گەل"دا باسیان لێوە کرابوو: چینی کرێکار، جووتیاران، بۆرجوازیی بچووکی شار، و بۆرجوازیی نەتەوەیی. [٤] یاسای ئاڵای نەتەوەیی ساڵی ١٩٩٢ و یاسای نیشانەی نەتەوەیی ساڵی ١٩٩١ ئەستێرەکان بەگشتی وەک "هێماکانی کۆماری گەلی چین" وەسف دەکەن، و بە دیاریکراوی پێناسەی ئەوە ناکەن کە گوزارشت لە چی دەکەن. [٢]:31 ڕێبەرێکی فەرمیی خوێندنی گەنجان ئەستێرەکان بە "پارتی کۆمۆنیست و خەڵکی سەرجەم نەتەوەکانی سەرانسەری وڵات" وەسف دەکات. [٢]:31

هەندێک جار بە هەڵە دەوترێت کە پێنج ئەستێرەکەی ئاڵاکە گوزارشت لە پێنج گەورەترین گرووپی نەتەوەیی لە چین دەکەن: هان، ژوانگ، هوی، مانچو، و ئویغور. [٥][٦] ئەمە بەگشتی وەک تێکەڵکردنێکی هەڵە لەگەڵ ئاڵای "پێنج نەتەوە لەژێر یەک یەکێتیدا" سەیر دەکرێت، کە لەلایەن حکومەتی بەییانگی کۆماری چینەوە بەکاردەهێنرا، کە هێڵە ڕەنگاوڕەنگەکانی گوزارشتیان لە نەتەوەکانی هان، هوی، مانچو، مەغۆل و تبتییەکان دەکرد. [٥][٧]

دروستکردن و پێوانەکان

[دەستکاری]

نەخشەی دروستکردنی ئاڵای نەتەوەیی لە ٢٨ی ئەیلوولی ١٩٤٩ بە فەرمانی دەستەی سەرۆکایەتی یەکەمین دانیشتنی گشتیی CPPCC بڵاوکرایەوە. [٨] بەڵگەنامەی "GB 12982-2004: ئاڵای نەتەوەیی" لە ١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٤ لەلایەن بەڕێوەبەرایەتی ستانداردکردنی نەتەوەییەوە بڵاوکرایەوە. [٩]

لاپەڕەی دروستکردن ستاندەر
  1. ئاڵاکە دابەش دەکرێت بۆ ٤ بەش، کە بەشی سەرەوەی لای ستوونەکە تۆڕێکە لە ١٥ بە ١٠ یەکە.
  2. چەقی گەورەترین ئەستێرە لە دووری ٥ یەکە لە ستوونەکەوە و ٥ یەکە لە سەرەوەی ئاڵاکەوە دادەنرێت؛ تیرەی بازنەی دەوروبەری گەورەترین ئەستێرە ٦ یەکەیە.
  3. لە ٤ ئەستێرە بچووکەکە، یەکەمیان چەقەکەی بە دووری ٢ یەکە لە سەرەوەی ئاڵاکە، ١٠ یەکە لە ستوونەکەوەیە؛ دووەمیان چەقەکەی ٤ یەکە لە سەرەوەی ئاڵاکە و ١٢ یەکە لە ستوونەکەوەیە؛ سێیەمیان چەقەکەی ٧ یەکە لە سەرەوەی ئاڵاکە و ١٢ یەکە لە ستوونەکەوەیە؛ چوارەمیان چەقەکەی ٩ یەکە لە سەرەوەی ئاڵاکە و ١٠ یەکە لە ستوونەکەوەیە.
  4. تیرەی بازنەی دەوروبەری هەر ئەستێرەیەکی بچووک ٢ یەکەیە. خاڵەکانی سەرەوەی هەر یەکێک لە ٤ ئەستێرە بچووکەکە بە جۆرێک دەسووڕێنرێن کە ڕوویان لە چەقی ئەستێرە گەورەکە بێت. [١٠]

تایبەتمەندییەکانی قەبارە

[دەستکاری]

یاسای سەر ئاڵای نەتەوەیی ئاماژە بە پێنج قەبارەی گونجاو دەکات کە دەتوانرێت بۆ ئاڵای نەتەوەیی دروست بکرێن. [١١] ماددەی ٤ی یاسای ئاڵای نەتەوەیی ڕێنمایی حکومەتە گەلییەکانی پارێزگاکان، ناوچە ئۆتۆنۆمەکان و شارەوانییە ڕاستەوخۆ بەستراوەکان بە حکومەتی ناوەندی دەکات کە ڕێگە بە کۆمپانیاکان بدەن هەر کۆپییەکی ئاڵای نەتەوەیی دروست بکەن. [١٢] جگە لە پێنج قەبارە فەرمییەکە بۆ هەڵکردن لەسەر ستوونی ئاڵا، چوار قەبارەی بچووکتر هەن بۆ مەبەستی تر، وەک ڕازاندنەوە لەسەر ئۆتۆمبێل یان نمایشکردن لە ژوورەکانی کۆبوونەوەدا. [١٣]

قەبارە 1 ٢ 3 4 5 6 7 8 9
درێژی × پانی (سم) 288 × 192 240 × 160 192 × 128. 128 144 × 96 96 × 64 66 × 44 45 × 30 30 × 20 21 × 14

تایبەتمەندییەکانی ڕەنگ

[دەستکاری]

ڕەنگەکانی ئاڵای نەتەوەیی لە بەڵگەنامەی "GB 12983-2004: نموونەی ڕەنگی ستانداردی ئاڵای نەتەوەیی"دا دیاریکراون، و لەلایەن بەڕێوەبەرایەتی ستانداردکردنی چینەوە دەرکراون. ڕەنگەکان لە بۆشایی ڕەنگی CIE 1964 xyY10 لەژێر ڕووناککەرەوەی ستانداردی D65 دیاریکراون. [١٤]

نمونەی ڕەنگی ستانداردی ئاڵای نیشتمانی [١٤]
ڕیشاڵ ڕووناکی Y 10 کۆئۆردینیاتی ڕەنگەکان پەراوێزی هەڵەی ڕێگەپێدراو
x 10 y 10
ڕیشاڵی دەستکرد سوور 9.4 0.555 0.328 هەموویان...
زێڕ 41.2 0.446 0.489
ئاوریشم سوور 12.3 0.565 0.325
زێڕ 32.4 0.450 0.463
قوماشی پەتۆ سوور 9.2 0.595 0.328
زێڕ 33.0 0.467 0.463
قۆڵ سپی 78.0 – – نابێت ڕووناکی Y 10 لە 78 کەمتر بێت

بۆ پیشاندانی کۆمپیوتەر، یاسای ئاڵای نەتەوەیی پشت بە وێنەی ستانداردی فۆرماتی PNG دەبەستێت کە لە ماڵپەڕی کۆنگرەی نەتەوەیی گەل بڵاوکراوەتەوە. [١٥] ڕەنگە دیاریکراوەکان کە بەکارهێنراون، لە بۆشایی sRGBی فایلی PNGـەکەدا، بریتین لە: [١٦]

سوور زەرد
RGB 238/28/37 255/255/0
HEX #EE1C25 #FFFF00
HSV 357/88/93 60/100/100

یونیکۆد

[دەستکاری]

ئاڵای چین وەک زنجیرەی ئیمۆجییەکانی یونیکۆدی U+1F1E8 🇨 REGIONAL INDICATOR SYMBOL LETTER C و U+1F1F3 🇳 REGIONAL INDICATOR SYMBOL LETTER N پیشان دەدرێت. [١٧]

پرۆتۆکۆڵ

[دەستکاری]

یاسای کۆماری گەلی چین لەسەر ئاڵای نەتەوەیی لە ١٤یەمین کۆبوونەوەی لیژنەی هەمیشەیی ٧ەمین کۆنگرەی نەتەوەیی گەل لە ٢٨ی حوزەیرانی ١٩٩٠ پەسەند کرا و لە ١ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٠ کەوتە بواری جێبەجێکردنەوە. یاساکە ڕێنماییەکانی داناوە لەسەر چۆنیەتی دروستکردنی ئاڵای چین، شێوەکەی، لە کوێ دەتوانرێت هەڵبکرێت و چۆن هەڵبکرێت. یاساکە هەروەها دەڵێت کە ئاڵای نەتەوەیی "هێما و نیشانەی کۆماری گەلی چینە" و دەبێت هەموو کەسێک "ڕێز لە ئاڵای نەتەوەیی بگرێت و بیپارێزێت". [١٢]

نمایشکردن و هەڵکردن

[دەستکاری]
شێوازی دروستی نمایشکردنی ئاڵاکە بە ستوونی

یاسای ئاڵای نەتەوەیی مەرجی ئەوەی داناوە کە ئاڵاکە دەبێت ڕۆژانە هەڵبواسرێت لە گۆڕەپانی تیانانمێن و شینهوامێن (Xinhuamen)، بارەگاکانی لیژنەی ناوەندیی پارتی کۆمۆنیستی چین، لیژنەی هەمیشەیی کۆنگرەی نەتەوەیی گەل، ئەنجومەنی دەوڵەت، لیژنەی ناوەندیی سەربازی، لیژنەی ناوەندی بۆ پشکنینی تەمبێکردن، داواکاری گشتیی باڵای گەل، کۆمیسیۆنی چاودێری نەتەوەیی و لیژنەی نەتەوەیی کۆنفرانسی ڕاوێژکاریی سیاسی گەلی چین، وەزارەتی دەرەوە، فڕۆکەخانەکان، بەندەرەکان، وێستگەکانی شەمەندەفەر و خاڵەکانی تری چوونەژوورەوە و پۆستەکانی بەرگری سنووری یان کەنار دەریایی. [١٢]

دەبێت ئاڵاکە لە سەرجەم فەرمانگەکانی سەر بە لیژنەی ناوەندیی پارتەکە و سەرجەم لیژنە ناوخۆییەکانی پارتەکە، سەرجەم فەرمانگەکانی ئەنجومەنی دەوڵەت، لیژنە هەمیشەییەکانی کۆنگرە ناوخۆییەکانی گەل، حکومەتە ناوخۆییەکانی گەل، دادگاکانی ناوخۆیی و تایبەتی گەل، لیژنە ناوخۆییەکانی پشکنینی ڕێککاری و کۆمیسیۆنە ناوخۆییەکانی سەرپەرشتیاری، داواکارییە گشتییە ناوخۆیی و تایبەتییەکانی گەل، لیژنە ناوخۆییەکانی کۆنفرانسی ڕاوێژکاریی سیاسی گەلی چین، و سەرجەم پارتە دیموکراتییەکان و ڕێکخراوەکانی گەل، یان لەسەر ئەو موڵکانەی کە سەر بەو شوێن و دامەزراوانەن لە ڕۆژانی کارکردندا هەڵبواسرێت. دەبێت ئاڵا نەتەوەییەکان لە قوتابخانە هەمیشەییەکاندا بەرزبکرێنەوە جگە لە کاتی پشووەکان و ڕۆژانی یەکشەممە. قوتابخانەکان پێویستە هەموو ڕۆژێک ئاڵای نەتەوەیی نمایش بکەن جگە لە پشووەکانی زستان و هاوین و ڕۆژانی پشوو، لە کاتێکدا دامەزراوە کلتووری و وەرزشییە گشتییەکان پابەندکراون کە لەو ڕۆژانەی کراوەن ئاڵاکە نمایش بکەن. سەرەڕای ئەوەش، ئاڵاکە لە گۆڕەپانە گشتییەکان، پاركەکان و شوێنە گشتییەکانی تر، هەروەها لەلایەن باڵەخانە نیشتەجێبوونەکانەوە لە کاتی پشووە نەتەوەییە گرنگەکاندا نمایش دەکرێت. [١٢]

ئەو ئاڵایەی لەم بارودۆخانەی سەرەوەدا نمایش دەکرێت، لە بەیانیاندا بەرزدەکرێتەوە و لە ئێواراندا دادەگیرێت. دەکرێت ڕێوڕەسمی بەرزکردنەوەی ئاڵا (Flag Raising Ceremony) ئەنجام بدرێت لە کاتی نمایشکردنی ئاڵای نەتەوەییدا، کە تێیدا مارشی خۆبەخشەکان (March of the Volunteers)، کە سروودی نیشتمانییە، دەژەنرێت یان دەگوترێتەوە. بەشداربووان دەبێت بە وەستانەوە ڕووبەڕووی ئاڵای نەتەوەیی بوەستن و سڵاو بکەن. ڕێوڕەسمەکە ڕۆژانە لە گۆڕەپانی تیانانمێن ئەنجام دەدرێت، لە کاتێکدا قوتابخانەکان هەفتەی جارێک ڕێوڕەسمەکە ئەنجام دەدەن جگە لە کاتی پشووەکاندا. کاتێک لەسەر ستوونێکی ڕاست بەرزدەکرێتەوە یان دادەگیرێت، دەبێت ئاڵاکە بە هێواشی بەرزبکرێتەوە و دابەزێت. کاتێک بەرزدەکرێتەوە، دەبێت ئاڵاکە تا لوتکەی ستوونەکە بەرزبکرێتەوە. کاتێک دادەگیرێت، نابێت ڕێگە بدرێت ئاڵای نەتەوەیی بەر زەوی بکەوێت. کاتێک لە نیوەی ستوون هەڵدەدرێت، دەبێت ئاڵای نەتەوەیی سەرەتا تا لوتکەی ستوونەکە بەرزبکرێتەوە، و پاشان دابەزێنرێت بۆ پێگەیەک کە دووری نێوان لوتکەی ئاڵاکە و لوتکەی ستوونەکە یەک لەسەر سێی درێژی گشتی ستوونەکە بێت؛ و کاتێک دادەگیرێت، دەبێت ئاڵای نەتەوەیی پێش داگرتنی سەرەتا تا لوتکەی ستوونەکە بەرزبکرێتەوە. پێویست ناکات ئاڵاکە بەرزبکرێتەوە لە بارودۆخە سەختەکانی کەشوهەوادا. نابێت ئاڵای تێکچوو، ڕەنگچوو یان نائاسایی بەکاربهێنرێت، و نابێت ئاڵاکە بە شێوەی پێچەوانە نمایش بکرێت یان بە پێچەوانە هەڵبواسرێت. [١٢]

ڕێوڕەسمی بەرزکردنەوەی ئاڵا لە قوتابخانەیەکی چین.

ئاڵای نەتەوەیی چین لە پێشترە لە ئاڵاکانی تری دەوڵەتەکە. ئاڵای نەتەوەیی دەبێت لە پێش هەر ئاڵایەکی تر بێت کاتێک بەرزدەکرێتەوە یان لە ڕێپێوانێکدا هەڵدەگیرێت. سەرباری ئەوەش، کاتێک ئاڵای نەتەوەیی و ئاڵاکانی تر لە یەک کاتدا نمایش دەکرێن، دەبێت ئاڵای نەتەوەیی لە پێگەیەکی ناوەندی، بەرزتر، یان بەرچاودا دابنرێت. [١٢] لە ساڵی ٢٠١٧ەوە، ئاڵای پارتی کۆمۆنیست لە ئاڵای نەتەوەیی لە پێشتر بووە لە کاتی نمایشە سەربازییەکاندا، لە کاتێکدا ئاڵای نەتەوەیی لە پێشتر بووە لە ئاڵای سوپای ڕزگاریخوازی گەل. [١٨] کاتێک ئاڵای نەتەوەیی دوو وڵات یان زیاتر نمایش دەکرێن، پرۆتۆکۆلەکە بەپێی ڕێنماییەکانی وەزارەتی دەرەوە ڕێکدەخرێت. کۆمیسیۆنی سەربازی ناوەندی دەسەڵاتی پێدراوە کە شێوازەکان دابین بکات بۆ نمایشکردن و بەکارهێنانی ئاڵای نەتەوەیی لەلایەن سوپای ڕزگاریخوازی گەل و پۆلیسی چەکداری گەلەوە. [١٢]

وەزارەتی گواستنەوە، بەپێی یاسای ئاڵای نەتەوەیی، "ڕێنماییەکانی بەڕێوەبردنی بەرزکردنەوەی ئاڵای نەتەوەیی لەسەر کەشتییەکان"ی داڕشت، کە مەرجی داناوە کەشتییە چینەکان کە کێشیان ٥٠ تۆن و زیاترە، ئەو کەشتییانەی لە دەرەوەی ئاوە هەرێمییەکانی چین و لە هۆنگ کۆنگ و ماکاو دەگەڕێن، هەروەها کەشتییە فەرمییەکان، دەبێت ڕۆژانە ئاڵای نەتەوەیی چین هەڵبکەن؛ ئەو کەشتییە بیانییانەی دەچنە ناو ئاوە ناوخۆییەکان، بەندەرەکان و لەنگەرگەکانی چینەوە هەروەها دەبێت ڕۆژانە ئاڵای نەتەوەیی چین هەڵبکەن. ڕێنماییەکان هەروەها قەبارەی ئاڵای نەتەوەیی دیاری دەکەن کە دەبێت لەلایەن کەشتییەکان بە درێژی جیاوازەوە هەڵبکرێن. [١٩] لە نێو هێڵە ئاسمانییەکانی چیندا، تەنها ئێیر چاینا (Air China) ڕێگەی پێدراوە ئاڵای نەتەوەیی لەسەر فڕۆکەکانی نمایش بکات. [٢٠]

لە کاتی ئەرکی شێنجۆ ٥ (Shenzhou 5)، ئاڵای سووری پێنج-ئەستێرە بۆ یەکەمجار بردرایە بۆشایی ئاسمان. [٢١] لە ساڵی ٢٠٢٠، ئەرکی چانگێ ٥ (Chang'e 5) ئاڵای چینی لەسەر مانگ بڵاوکردەوە، کە بەمەش چین بووە دووەم وڵات دوای ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا کە ئەو کارە بکات. [٢٢] ئاڵاکە لە کەرەستەیەکی تێکەڵ دروستکرابوو بۆ بەرگەگرتنی ژینگە سەختەکەی مانگ بەبێ ڕەنگچوون یان تێکچوونی شێوەکەی. [٢٣] لە ساڵی ٢٠٢٤، ئەرکی چانگێ ٦ بۆ یەکەمجار ئاڵای چینی لە دیوی شاراوەی مانگ نمایش کرد. [٢٤]

لە نیوەی ستوون

[دەستکاری]

ئاڵای چین دەبێت بۆ نیوەی ستوون دابەزێنرێت وەک نیشانەیەک بۆ پرسە کاتێک هەر یەکێک لەم کەسانەی خوارەوە دەمرن: [١٢]

  • سەرۆکی کۆماری گەلی چین
  • سەرۆکی لیژنەی هەمیشەیی کۆنگرەی گەلی نەتەوەیی
  • سەرۆک وەزیرانی ئەنجومەنی دەوڵەت
  • سەرۆکی کۆمیسیۆنی سەربازی ناوەندی
  • سەرۆکی لیژنەی نەتەوەیی کۆنفرانسی ڕاوێژکاریی سیاسی گەلی چین
  • ئەو کەسانەی کە بەشدارییەکی بەرچاویان کردووە بۆ کۆماری گەلی چین.
  • ئەو کەسانەی کە بەشدارییەکی بەرچاویان کردووە لە دۆزی ئاشتی جیهانی یان پێشکەوتنی مرۆڤایەتی.

ئاڵاکە هەروەها دەکرێت لە سەرتاسەری وڵات یان لە شوێنە دیاریکراوەکاندا لە نیوەی ستوون هەڵبکرێت لە حاڵەتی کارەساتە سروشتییە سەختەکان، باری لەناکاوی تەندروستی گشتی، یان ڕووداوەکانی تر کە دەبنە هۆی قوربانییەکی زۆر، هەروەها لە کاتی ڕێوڕەسمەکانی یادکردنەوەی نەتەوەیی. فەرمانگەکانی ئەنجومەنی دەوڵەت یان حکومەتەکانی گەلی سەر بە پارێزگاکان دەبێت ڕاپۆرت بە ئەنجومەنی دەوڵەت بدەن بۆ هەڵکردنی ئاڵاکە لە نیوەی ستوون لەم حاڵەتانەدا، هەروەها بۆ هەڵکردنی لە نیوەی ستوون بۆ ئەو کەسانەی کە بەشدارییەکی بەرچاویان کردووە بۆ کۆماری گەلی چین یان بۆ دۆزی ئاشتی جیهانی یان پێشکەوتنی مرۆڤایەتی. [١٢]

قەدەغەکردنی بێڕێزیکردن

[دەستکاری]
ئاڵای چین دەسووتێنرێت لە ناڕەزایەتییەکی لایەنگرانی تبتدا.

بێڕێزیکردن بە ئاڵا لە چین قەدەغەیە. یاسای سزاکانی چین زیندانیکردن بۆ ماوەی تا سێ ساڵ، دەستبەسەرکردنی تاوانکاری، چاودێری گشتی، یان بێبەشکردن لە مافە سیاسییەکانی داناوە بۆ "هەر کەسێک بێڕێزی بکات بە ئاڵای نەتەوەیی یان نیشانەی نەتەوەیی کۆماری گەلی چین لە ڕێگەی بە ئەنقەست سووتاندن، شێواندن، نووسین لەسەر، پیسکردن یان پێشێلکردنی لە شوێنێکی گشتیدا". [٢٥] ماددەی ١٩ی یاسای ئاڵای نەتەوەیی دەڵێت "هەر کەسێک بە ئەنقەست سووکایەتی بە ئاڵای نەتەوەیی کۆماری گەلی چین بکات لە شوێنی گشتیدا بە سووتاندن، تێکدان، شێواندن، پیسکردن، یان پێشێلکردنی دەبێت لێکۆڵینەوەی بۆ بەرپرسیارێتی تاوانکاری لەگەڵدا بکرێت بەپێی یاسا؛ ئەگەر بارودۆخەکە سووک بێت، دەزگاکانی ئاسایشی گشتی دەبێت دەستبەسەرکردنێک بسەپێنن کە لە ١٥ ڕۆژ زیاتر نەبێت بەپێی بڕگەکانی یاسای سزاکان بۆ بەڕێوەبردنی ئاسایشی گشتی." [١٢] هەندێک لە گروپەکانی تایوان ئاڵای چینیان سووتاندووە وەک ناڕەزایەتییەک بەرامبەر حکومەتی کۆماری گەلی چین. [٢٦]

هۆنگ کۆنگ

[دەستکاری]

لە هۆنگ کۆنگ، یاسای ئاڵای نەتەوەیی جێبەجێ دەبێت بەهۆی پاشکۆی IIIی یاسای بنەڕەتی هۆنگ کۆنگ، [٢٧] لە کاتێکدا بەکارهێنان و پاراستنی ئاڵای نەتەوەیی ڕێکخراوە لەلایەن ڕێنمایی ئاڵای نەتەوەیی و نیشانەی نەتەوەیی. [٢٨] ماددەی ٤ی ڕێنماییەکە قەدەغەی دەکات کە ئاڵایەکی نەتەوەیی تێکچوو، پیسبوو، ڕەنگچوو، یان نا-ستاندارد نمایش بکرێت یان بەکاربهێنرێت. ماددەی ٥ مەرجی داناوە کە ئاڵای نەتەوەیی دەبێت بەپێی ئەو تایبەتمەندییانە دروست بکرێت کە لە یاساکەدا هاتوون. ماددەی ٦ قەدەغەی دەکات کە ئاڵای نەتەوەیی یان دیزاینەکەی لە نیشانە بازرگانییەکان، ڕیکلامەکان، یان چالاکییە پرسەییە تایبەتەکاندا نمایش بکرێت یان بەکاربهێنرێت. یاساکە دەڵێت کە ئەگەر بەبێ ڕێگەپێدانی یاسایی یان بیانوویەکی دروست پێشێل بکرێت، نمایشکردنی ئاڵاکە لەم بارودۆخانەدا تاوانە. یاساکە ئەوەش زیاد دەکات کە لەسەر بنەمای سزادانی خێرا، بەکارهێنانی نایاسایی لە نیشانە بازرگانییەکان یان ڕیکلامەکاندا سزای پێبژاردنی ئاستی ٥ی هەیە، و بەکارهێنانی نایاسایی لە چالاکییە پرسەییە تایبەتەکاندا سزای پێبژاردنی ئاستی ٢ی هەیە. [٢٩][٣٠] ماددەی ٧ مەرجی داناوە کە سووکایەتیکردنی ئاشکرا و بە ئەنقەست بە ئاڵای نەتەوەیی بە سووتاندن، تێکدان، شێواندن، پیسکردن، یان پێشێلکردن تاوانە. دەڵێت کە لە کاتی سەلماندنی تاوانەکەدا، تاوانەکە سزای پێبژاردنی ئاستی ٥ و زیندانیکردنی بۆ ماوەی ٣ ساڵی هەیە. [٣١]

ماکاو

[دەستکاری]

لە ماکاو، یاسای ئاڵای نەتەوەیی جێبەجێ دەبێت بەهۆی پاشکۆی IIIی یاسای بنەڕەتی ماکاو، لە کاتێکدا بەکارهێنان و پاراستنی ئاڵای نەتەوەیی ڕێکخراوە لەلایەن یاسای ژمارە ٥/١٩٩٩. [٣٢] ماددەی ٥ی ئەم یاسایە مەرجی داناوە کە ئاڵای نەتەوەیی یان دیزاینەکەی نابێت نمایش بکرێت یان بەکاربهێنرێت لە (١) نیشانە بازرگانییەکان یان ڕیکلامەکاندا؛ (٢) چالاکییە پرسەییە تایبەتەکاندا؛ یان (٣) بۆنە یان شوێنەکانی تر کە تێیدا سەرۆکی جێبەجێکار نمایشکردن یان بەکارهێنانی ئاڵای نەتەوەیی یان دیزاینەکەی سنووردار یان قەدەغە دەکات. ماددەی ٩ هەروەها مەرجی داناوە کە هەر کەسێک بە ئاشکرا سووکایەتی یان بێڕێزی بە هێمای نەتەوەیی بکات بە وشە، کردار، بڵاوکردنەوەی بەڵگەنامە، یان ئامرازەکانی تری پەیوەندی لەگەڵ خەڵکدا دەکرێت ڕووبەڕووی زیندانیکردن ببێتەوە بۆ ماوەی زۆرترین ٣ ساڵ یان پێبژاردن بۆ ماوەی زۆرترین ٣٦٠ ڕۆژ. [٣٣][٣٤] ماددەی ١١ی یاساکە دەڵێت هەر کەسێک پێشێلی ماددەی ٥ بکات دەکرێت سزای پێبژاردنی بەسەردا بسەپێنرێت. [٣٣]

مێژوو

[دەستکاری]

شانشینی چینگ

[دەستکاری]

یەکەم ئاڵای نەتەوەیی چین "ئاڵای ئەژدیهای زەرد" بوو کە لەلایەن شانشینی چینگەوە — دوایین شانشینی ئیمپراتۆری لە مێژووی چیندا — لە ساڵی ١٨٦٢ەوە تا ڕووخانی پاشایەتی لە کاتی شۆڕشی ١٩١١دا بەکاردەهێنرا. [٣٥]:116 لە سەرەتادا مەبەست لێی ئاڵایەکی نەتەوەیی نەبوو (لە بۆنە فەرمییەکاندا و بۆ ناسینەوەی کەشتییە فەرمییەکانی چین بەکاردەهێنرا)، بەڵام وەک ئاڵایەکی نەتەوەیی کاتی بەکارهێنرا لە کاتی هەڵمەتی بێرلینگێم لە ١٨٦٨. [٣٥]:116 ئەو ئاڵایەی کە لە ١٨٦٢ پەسەند کرا سێگۆشەیی بوو، بەڵام شانشینەکە وەشانێکی لاکێشەیی ئاڵای ئەژدیهاکەی لە ١٨٨٩ پەسەند کرد. [١] گۆڕانکارییەکانی ئاڵاکە وایکرد کە زیاتر گونجاو بێت لەگەڵ پراکتیکە نێودەوڵەتییەکان. [٣٥]:116 لە کۆتاییەکانی ساڵانی ١٨٨٠دا، دەستی کرد بە بەکارهێنان وەک ئاڵایەکی نەتەوەیی، کە خەڵکی ئاسایی دەستیان کرد بە بەکارهێنانی وەک هێمایەکی ئاهەنگگێڕان لە کاتی ڕووداوە گەورەکاندا وەک ڕۆژانی لەدایکبوونی ئیمپراتۆر یان شاژنی دایک. [٣٥]:116

ئاڵاکانی شانشینی چینگ

کۆماری چین

[دەستکاری]

گۆشەی سەرەوە (لای ستوونەکە) لە ئاڵای "ئاسمانی شین لەگەڵ خۆرێکی سپی" سەرچاوەی گرتووە کە لەلایەن لو هاودۆنگەوە دیزاین کرابوو، کە شەهیدێکی شۆڕشی ١٩١١ بوو. لە ساڵی ١٨٩٥، دیزاینەکەی پێشکەش کرد بۆ نوێنەرایەتیکردنی سوپای شۆڕشگێڕ لە کاتی کردنەوەی کۆمەڵەی ژیانەوەی چین، کە کۆمەڵەیەکی دژە-چینگ بوو لە هۆنگ کۆنگ. ئەم دیزاینە دواتر وەک ئاڵای پارتی کوۆمینتانگ و نیشانەی دەوڵەتی کۆماری چین پەسەند کرا. بەشی "زەوییە سوورەکە" لەلایەن سون یات-سێن (Sun Yat-sen)ـەوە لە زستانی ١٩٠٦ زیاد کرا، کە ئاڵاکەی گەیاندە شێوە مۆدێرنەکەی. بەپێی وتەی جۆرج ییۆ (George Yeo)، وەزیری دەرەوەی ئەوکاتی سەنگاپورە لە ٢٠١١، لەو ڕۆژانەدا، ئاڵای ئاسمانی شین لەگەڵ خۆرێکی سپی لە هۆڵی یادەوەریی سون یات سێن نانیانگ لە سەنگاپورە لەلایەن تیۆ ئێنگ هۆک و هاوسەرەکەیەوە دروورابوو. [٣٦] [٣٧]

لە کاتی ڕاپەڕینی ووچانگ (Wuchang Uprising) لە ١٩١١ کە بووە هۆی پێکهێنانی کۆمارەکە، سوپا شۆڕشگێڕە جیاوازەکان ئاڵای جیاوازیان هەبوو. ئاڵای "ئاسمانی شین لەگەڵ خۆرێکی سپی"ـی لو هاودۆنگ لە پارێزگاکانی گوانگدۆنگ، گوانگشی، یونان و گویژۆو بەکارهێنرا. لە ووهان، ئاڵایەک کە ١٨ ئەستێرەی زەردی تێدابوو بۆ نوێنەرایەتیکردنی ١٨ دابەشکارییە کارگێڕییەکەی ئەو کاتە بەکارهێنرا. لە شەنگەهای و باکووری چین، "ئاڵای پێنج-ڕەنگ" (Five-Colored Flag) (ئاڵای پێنج نەتەوە لەژێر یەک یەکێتیدا) بەکارهێنرا کە لە پێنج هێڵی ئاسۆیی پێکهاتبوو بۆ نوێنەرایەتیکردنی پێنج نەتەوە سەرەکییەکەی چین: هان (سوور)، مانچو (زەرد)، مەغۆل (شین)، هوی (سپی)، و تبت (ڕەش). [٣٨] کاتێک حکومەتی کۆماری چین لە ١ی کانوونی دووەمی ١٩١٢ دامەزرا، "ئاڵای پێنج-ڕەنگ" لەلایەن ئەنجومەنی کاتیی سیناتەوە وەک ئاڵای نەتەوەیی هەڵبژێردرا. "ئاڵای ١٨-ئەستێرە" لەلایەن سوپاوە پەسەند کرا [٣٩] و ئاڵا مۆدێرنەکە وەک نیشانەی دەریایی پەسەند کرا. [٤٠] بەڵام، سون یات-سێن ئاڵا پێنج-ڕەنگەکەی بە گونجاو نەدەزانی، بەو پاساوەی کە ڕیزبەندییە ئاسۆییەکە ئاماژەیە بۆ پلەبەندی یان چینایەتییەک کە هاوشێوەی سەردەمی شانشینەکان بوو. [٤١] دوای ئەوەی سەرۆک یوان شیکای لە ساڵی ١٩١٣ دەسەڵاتی دیکتاتۆری گرتە دەست بە هەڵوەشاندنەوەی ئەنجومەنی نەتەوەیی و قەدەغەکردنی کوۆمینتانگ، سون یات-سێن حکومەتێکی لە تاراوگە لە تۆکیۆ دامەزراند و ئاڵای ئاسمانی شین لەگەڵ خۆرێکی سپیی وەک ئاڵای نەتەوەیی کۆماری چین بەکارهێنا. بەردەوام بوو لە بەکارهێنانی ئەم دیزاینە کاتێک کوۆمینتانگ حکومەتێکی ڕکابەری لە گوانگژۆو لە ١٩١٧ دامەزراند. ئاڵای ئاسمانی شین لەگەڵ خۆرێکی سپی لە ١٧ی کانوونی یەکەمی ١٩٢٨ کرایە ئاڵای نەتەوەیی فەرمی دوای هەڵمەتی باکوور کە حکومەتی بەیجینگی ڕووخاند. لە ١٩٢٨، سەرکردەی سەربازیی چینی ژانگ شویلیانگ ڕایگەیاند کە هەموو دروشمەکانی حکومەتی بێییانگ لە مانچوریا بە ئاڵای ئاسمانی شین لەگەڵ خۆرێکی سپی دەگۆڕدرێن، بەمەش بە ڕواڵەت چینی لەژێر یەک حکومەتدا یەکخست. [٤٢]

لە کاتیدووەم جەنگی چین و ژاپۆن، ژاپۆن چەندین حکومەتی بووکەڵەیی بە بەکارهێنانی چەندین دیزاینی ئاڵا دامەزراند. "حکومەتی چاکسازیخواز"، کە لە ئازاری ١٩٣٨ لە نانجینگ دامەزرا، ئاڵای پێنج-ڕەنگی بەکارهێنا. کاتێک بڕیار بوو وانگ جینگوێی لە ١٩٤٠ سەرکردایەتی ئەو حکومەتە بگرێتە دەست کە لەلایەن ژاپۆنەوە لە نانجینگ دانرابوو، داوای کرد کە ئاڵا مۆدێرنەکە بەکاربهێنێت وەک ئامرازێک بۆ بەرەنگاربوونەوەی دەسەڵاتی حکومەتی ناسیۆنالیستی لە چۆنگچینگ لەژێر دەسەڵاتی چیانگ کای-شێک و بۆ ئەوەی خۆی وەک جێنشینی ڕەوای سون یات-سێن جێگیر بکات. بەڵام، ژاپۆنییەکان ئاڵای پێنج-ڕەنگیان پێ باشتر بوو. وەک سازشێک، ژاپۆنییەکان پێشنیاریان کرد پێنانتێکی (pennant) سێگۆشەی زەرد لە سەرەوەی ئاڵاکە زیاد بکرێت کە دروشمی "ئاشتی، دژە کۆمۆنیزم، بونیادنانی نیشتمانی" بە ڕەش لەسەر بێت، بەڵام ئەمە لەلایەن وانگەوە ڕەتکرایەوە. لە کۆتاییدا، وانگ و ژاپۆنییەکان ڕێککەوتن کە دروشمە زەردەکە تەنها لە دەرەوە بەکاربهێنرێت تا ساڵی ١٩٤٣، کاتێک دروشمەکە وازی لێهێنرا، کە بووە هۆی دروستبوونی دوو حکومەتی ڕکابەر کە هەمان ئاڵایان هەبوو، و هەر یەکەیان ئیدیعای ئەوەیان دەکرد کە حکومەتی نەتەوەیی ڕەوای چینن. [٤٣]

دیزاینی ئاڵای کۆماری چین لە دەستووری ساڵی ١٩٤٦دا جێگیر کرا. [٣٥]:117 دوای جەنگی ناوخۆیی چین لە ١٩٤٩، حکومەتی کۆماری چین بە سەرکردایەتی چیانگ کای-شێک حکومەت و دامەزراوەکانی گواستەوە بۆ دوورگەی تایوان. لە وشکانییەکەش، هێزەکانی پارتی کۆمۆنیست بە سەرکردایەتی ماو زێدۆنگ کۆماری گەلی چینیان دامەزراند و ئاڵایەکی نەتەوەیی نوێیان پەسەند کرد. لە ٢٣ی تشرینی یەکەمی ١٩٥٤، یاسای نیشانەی نەتەوەیی و ئاڵای نەتەوەیی کۆماری چین لەلایەن یوانی یاسادانانەوە بڵاوکرایەوە بۆ دیاریکردنی قەبارە، پێوانە، ڕێژە، بەرهەمهێنان، و بەڕێوەبردنی ئاڵاکە. [٤٤]

ئاڵاکانی کۆماری چین

ئاڵای کۆماری چینی حکومەتی ناسیۆنالیستی (تەنها لە تایوان هەڵکراوە لە دوای ١٩٤٩).

کۆماری گەلی چین

[دەستکاری]
ئاڵای کۆماری گەلی چین بۆ یەکەمجار لە ١ی تشرینی یەکەمی ١٩٤٩ بەرزدەکرێتەوە

لە ٤ی تەممووزی ١٩٤٩، گروپی کاری شەشەمی لیژنەی ئامادەکاری کۆنفرانسی ڕاوێژکاریی سیاسی نوێ ئاگادارییەکی دروستکرد بۆ پێشکەشکردنی دیزاین بۆ ئاڵای نەتەوەیی. دوای پێداچوونەوەکان، ئاگادارییەکە لە ڕۆژنامەکانی પીپڵز دەیلی، هەواڵی ڕزگاریی بەیمپینگ، هەواڵی شینمین، داژۆنگ دەیلی، گوانگمینگ دەیلی، جینبو دەیلی و تیانجین دەیلی لە ماوەی ١٥-٢٦ی تەممووزدا بڵاوکرایەوە. [٤٥] لیستی مەرجەکان بۆ ئاڵای نەتەوەیی لە ئاگادارییەکەدا بڵاوکرابووەوە: [٤٦]

  1. ١. تایبەتمەندییە چینییەکان (جوگرافیا، نەتەوە، مێژوو، کلتوور، هتد)؛
  2. تایبەتمەندییەکانی دەسەڵات (حکومەتی دیموکراتی گەل، بە سەرکردایەتی چینی کرێکار و لەسەر بنەمای هاوپەیمانی کرێکار-جووتیار)؛
  3. شێوەکەی دەبێت لاکێشەیی بێت و ڕێژەی درێژی-بۆ-پانی دەبێت ٣:٢ بێت؛
  4. ڕەنگەکەی دەبێت بە شێوەیەکی سەرەکی سووری گەش بێت (لە ڕەشنووسێکی سەرەتایی ئاگادارییەکەدا ڕەنگەکە سووری تۆخ بوو، بەڵام ئەمە لەلایەن ژۆو ئێنلایەوە گۆڕدرا بۆ سووری گەش). [٤٧]

زێنگ لیانسۆنگ، هاوڵاتییەک لە وێنژۆو، ژێجیانگ، لە شەنگەهای کاری دەکرد کاتێک ڕاگەیاندنەکە بڵاوکرایەوە؛ ئەو ویستی دیزاینێکی ئاڵا دروست بکات بۆ دەربڕینی جۆش و خڕۆشی نیشتمانپەروەریی خۆی بۆ وڵاتە نوێیەکە. لە ناوەڕاستی مانگی تەممووزدا، بۆ چەندین شەو لە ژووری سەرەوەی ماڵەکەیدا دانیشت بۆ ئەوەی دیزاینەکان دابهێنێت. ئیلهامەکەی بۆ دیزاینی ئێستا لە سەیرکردنی چۆنیەتی درەوشانەوەی ئەستێرەکان لە ئاسمانی شەودا سەرچاوەی گرت. بەم جۆرە بیری لە پەندێکی چینی کردەوە، "ئاواتەخوازی ئەستێرەکانین، ئاواتەخوازی مانگین"، کە گوزارشت لە تاسە و ئارەزوومەندی دەکات. ئەو پارتی کۆمۆنیستی وەک ڕزگارکەری مەزنی ("great saving star") گەلی چین دەبینی، کە بە گەورەترین ئەستێرەی ئاڵاکە هێما کرابوو. بیرۆکەی چوار ئەستێرە بچووکەکە لە وتارەکەی ماو زێدۆنگەوە بە ناوی "لەسەر دیکتاتۆریەتی دیموکراسییانەی گەل"ەوە هات، کە گەلی چینی بەوە پێناسە کرد کە لە چوار چینی کۆمەڵایەتی پێکهاتووە، کە لە کلتوورەکانی ئاسیادا بە نەریتی وەک چوار پیشەکە پێناسە دەکرێن ("زانایان، جووتیاران، کرێکاران، بازرگانان"). ڕەنگی زەردەکە ئاماژەیە بۆ ئەوەی چین خاوەندارێتی گەلی چینە، کە "نەژادێکی زەردن". [٤٧] دوای دیاریکردنی وردەکارییەکانی دانانی ئەستێرەکان و قەبارەکانیان (ئەو هەوڵیدابوو هەموو ئەستێرەکان لە ناوەڕاستدا دابنێت، بەڵام پێی وابوو ئەمە زۆر بێ‌گیان دەبێت)، دیزاینەکەی بە ناوی "پێنج ئەستێرە لەسەر پاشبنەمایەکی سوور" لە ناوەڕاستی مانگی ئابدا نارد بۆ لیژنەکە. [٤٨] [٤٧]

تا ٢٠ی ئاب، نزیکەی ٣,٠٠٠ [٤٩][٥٠] دیزاین نێردرابوون بۆ لیژنەی ئاڵاکە، [٥١] لەوانەش بەشدارییەکانی خودی ئەندامانی لیژنەکە وەک گوا مۆرۆ و تان کا کی. [٤٩] لە ١٦ بۆ ٢٠ی ئاب، دیزاینەکان لە هۆتێلی بەیجینگ بینران و کەمکرانەوە بۆ لیستێک لە ٣٨ دیزاین. [٤٨] [٤٥] ئەم دیزاینانە لە پەڕتووکێکدا بە ناوی "سەرچاوەیەک بۆ دیزاینەکانی ئاڵای نەتەوەیی" کۆکرانەوە. ئەم پەڕتووکە دواتر پێشکەش بە کۆنفرانسی تازە دامەزراوی ڕاوێژکاریی سیاسی گەلی چین کرا بۆ گفتوگۆی زیاتر. بەڵام، دیزاینەکەی زێنگ نەخرابووە ناو لیستەکەوە تا ئەو کاتەی تیان هان دووبارە کاندیدی کردەوە. [٥٢]

یەکەم ئاڵای نەتەوەیی کە لە ڕێوڕەسمی دامەزراندنی کۆماری گەلی چیندا بەرزکرایەوە و ئێستا لە مۆزەخانەی پارتی کۆمۆنیستی چیندا پارێزراوە.

لە بەیانی ٢٣ی ئەیلوولدا، نوێنەرانی CPPCC گفتوگۆیان لەسەر ئاڵا نەتەوەییەکان کرد، بەڵام نەگەیشتنە هیچ ئەنجامێک. هەندێکیان حەزیان بەو هێماخوازییە نەبوو کە زێنگ لکاندبووی بە چوار ئەستێرە بچووکەکەوە، و دەیانگوت نابێت بۆرجوازییەکان لەخۆبگرێت. ئەو دیزاینەی ماو و ئەوانی تر حەزیان لێبوو بریتی بوو لە ئەستێرەیەکی زێڕینی گەورە لە گۆشەیەکدا لەسەر ئاڵایەکی سوور کە هێڵێکی ئاسۆیی زێڕینی تێدابوو. بەڵام ئەم دیزاینە بە توندی ڕووبەڕووی دژایەتی بووەوە لەلایەن ژانگ ژیژۆنگەوە، کە هێڵە زێڕینەکەی وەک هێمایەک بۆ دابەشبوونی چین بەسەر دوو بەشدا دەبینی. [٥٣] ئەو شەوە، پێنگ گوانگهان دیزاینەکەی زێنگی بە ژۆو ئێنلای پێشنیار کرد. ژۆو لێی ڕازی بوو و داوای دروستکردنی کۆپییەکی گەورەتری دیزاینەکەی کرد. تان کا کی هەروەها ئامۆژگاری ماو و ژۆوی کرد کە تایبەتمەندییەکانی دەسەڵات لە پێشترن لە تایبەتمەندییە جوگرافییەکانی چین، بۆیە پێویست ناکات پێداگری بکرێت لەسەر هێڵە زێڕینەکە کە هێما بوو بۆ ڕووباری زەرد. دوای دوو ڕۆژ، ماو کۆبوونەوەیەکی لە نووسینگەکەیدا سەبارەت بە ئاڵاکە ئەنجامدا. ئەو هەمووانی قایل کرد کە دیزاینەکەی زێنگ پەسەند بکەن، لەگەڵ هەندێک گۆڕانکاریی بچووکدا. [٥٤] بەپێی گفتوگۆکانی پێشووتر لە هۆتێلی بەیجینگ، چەکوش و داسەکەی ناو دیزاینە ڕەسەنەکەی زێنگ لابرا چونکە هاوشێوەی ئاڵای یەکێتیی سۆڤیەت بوو. [٥٢] لە ٢٧ی ئەیلوولی ١٩٤٩، دیزاینە دەستکاریکراوەکەی زێنگ بە کۆدەنگی لەلایەن یەکەمین دانیشتنی گشتیی CPPCC پەسەند کرا، کە ناوی ئاڵاکەشی گۆڕی بۆ "ئاڵای سووری پێنج-ئەستێرە". [٥٥][٤٨][٥٦]

لە ٢٩ی ئەیلوولدا، ئاڵا نوێیەکە لە ڕۆژنامەی People's Daily بڵاوکرایەوە، بۆ ئەوەی دەسەڵاتدارە ناوخۆییەکانی تریش بتوانن کۆپی دیزاینەکە بکەن. [٥٧] ئاڵاکە بە فەرمی پەردەی لەسەر لادرا و بۆ یەکەمجار لەلایەن ماو زێدۆنگەوە لە گۆڕەپانی تیانانمێنی بەیجینگ لە ١ی تشرینی یەکەمی ١٩٤٩، لە ڕاگەیاندنی فەرمیی کۆماری گەلی چیندا بەرزکرایەوە. یەکەم ئاڵا کە بەسەر گۆڕەپانی تیانانمێندا هەڵکرا لەلایەن ژاو وێنڕوی (Zhao Wenrui)ـەوە دروورابوو، کە بەرگدروویەک بوو و لە دەوروبەری کاتژمێر ١ی پاشنیوەڕۆی ٣٠ی ئەیلوول کارەکەی تەواو کرد. [٥٨] زێنگ بە قورسی باوەڕی دەکرد کە دیزاینەکەی ئەو هەڵبژێردراوە، بەهۆی نەمانی چەکوش و داسەکە لە ناو ئەستێرە گەورەکەدا. بەڵام، بە فەرمی لەلایەن نووسینگەی گشتیی حکومەتی ناوەندیی گەلەوە وەک دیزاینەری ئاڵاکە پیرۆزبایی لێکرا و ٥٠٠ یوانی بۆ کارەکەی پێدرا. [٥٩][٤٧] لە ٢٧ی ئەیلوولی ١٩٥٤، یەکەمین کۆنگرەی گەلی نەتەوەیی یەکەمین دەستووری کۆماری گەلی چینی پەسەند کرد، کە "ئاڵای سووری پێنج-ئەستێرە"ی وەک ئاڵای نەتەوەیی چین جێگیر کرد. [٦٠]

دیزاینە ڕەتکراوەکانی ئاڵای سووری پێنج-ئەستێرە

دیزاینە پێشنیارکراوە ڕەتکراوەکانی تر

ئاڵاکانی هەرێمە کارگێڕییە تایبەتەکان

[دەستکاری]
ئاڵاکانی هەرێمە کارگێڕییە تایبەتەکانی هۆنگ کۆنگ و ماکاو

بەهۆی فەرمانێکەوە کە لەلایەن نووسینگەی گشتیی لیژنەی ناوەندیی پارتی کۆمۆنیستی چین (CCP) و نووسینگەی گشتیی ئەنجومەنی دەوڵەتەوە لە ساڵی ١٩٩٧ دەرچووە، ڕێگە بە شار و پارێزگاکان نادرێت هێمای تایبەت بە خۆیان پەسەند بکەن. [٦١] لەگەڵ ئەوەشدا، هەردوو هەرێمە کارگێڕییە تایبەتەکەی هۆنگ کۆنگ و ماکاو ئاڵای تایبەتی خۆیان هەیە. بەکارهێنانی دروستی ئاڵاکانی SAR بەپێی ئەو یاسایانە ڕێکخراوە کە لەلایەن کۆنگرەی گەلی نەتەوەییەوە پەسەند کراون. [٦٢] [٦٣]

ئاڵای هەرێمایەتی (هۆنگ کۆنگ) کە لەپاڵ ئاڵا نەتەوەییەکەدا نمایش کراوە.

ئاڵای هەرێمی کارگێڕیی تایبەتی هۆنگ کۆنگ پێکهاتووە لە گوڵێکی نەخشێنراوی سپیی پێنچ-پەڕەیی لە جۆری باوهینیا بلەیکیانا (Bauhinia blakeana) لە ناوەڕاستی پاشبنەمایەکی سووردا. لەسەر هەر پەڕەیەک ئەستێرەیەکی سوور هەیە؛ ئەوان گوزارشت لە پێگەی هۆنگ کۆنگ دەکەن لەژێر دەسەڵاتی چیندا، لە کاتێکدا دیزاینی گشتیی ئاڵاکە ئاماژەیە بۆ پەیوەندییە نوێکراوەکانی نێوان هۆنگ کۆنگی دوای-داگیرکاری و چین، و لە هەمان کاتدا پرەنسیپی سیاسی "یەک وڵات، دوو سیستەم" نیشان دەدات کە لەسەر هەرێمەکە جێبەجێ دەکرێت. [٦٤] ئاڵای هۆنگ کۆنگ لە ١٦ی شوباتی ١٩٩٠ پەسەند کرا. [٦٥] لە ١٠ی ئابی ١٩٩٦، ڕەزامەندیی فەرمی لەلایەن لیژنەی ئامادەکارییەوە پێدرا، کە گروپێک بوو ڕاوێژی بە کۆماری گەلی چین دەدا سەبارەت بە گواستنەوەی سەروەریی هۆنگ کۆنگ لە شانشینی یەکگرتووەوە (بەریتانیا) بۆ کۆماری گەلی چین لە ساڵی ١٩٩٧. [٦٢] ئاڵاکە بۆ یەکەمجار بە فەرمی لە ١ی تەممووزی ١٩٩٧، لە ڕێوڕەسمی ڕادەستکردنەکەدا کە نیشانەی گواستنەوەی سەروەری بوو لە شانشینی یەکگرتووەوە بۆ چین، هەڵکرا. [٦٦]

ئاڵای هەرێمیی هەرێمی کارگێڕیی تایبەتی ماکاو بە ڕەنگی "سەوزی ماکاو"ـە لەگەڵ گوڵێکی لۆتۆس (lotus) لە سەرووی وێنەیەکی نەخشێنراوی پردی گۆڤەرنۆر نۆبرێ دی کارڤالیۆ (Governor Nobre de Carvalho Bridge) و ئاو بە ڕەنگی سپی، لەژێر کەوانەیەک لە پێنج ئەستێرەی پێنج-خاڵیی زێڕین: یەک ئەستێرەی گەورە لە ناوەڕاستی کەوانەکەدا و چوار ئەستێرەی بچووکتر. گوڵی لۆتۆس وەک هێمایەکی گوڵاوی (floral emblem) ماکاو هەڵبژێردرا. پردی گۆڤەرنۆر نۆبرێ دی کارڤالیۆ پردێکە کە نیمچەدوورگەی ماکاو و دوورگەی تایپا (Taipa) بەیەکەوە دەبەستێتەوە. [٦٧] پردەکە یەکێکە لە دیارترین شوێنە ناسراوەکانی خاکەکە. ئەو ئاوەی لەژێر گوڵی لۆتۆسەکە و پردەکەدایە گوزارشت لە پێگەی ماکاو دەکات وەک بەندەرێک و ئەو ڕۆڵەی لە خاکەکەدا دەیگێڕێت. پێنج ئەستێرە پێنج-خاڵییەکە هاوتای دیزاینی ئاڵای نەتەوەیین، کە گوزارشت لەو پەیوەندییە دەکەن کە ماکاو لەگەڵ وڵاتی دایکی خۆیدا هەیەتی. [٦٨] دیزاینەکە لە ١٥ی کانوونی دووەمی ١٩٩٣ لەلایەن لیژنەیەکەوە هەڵبژێردرا کە ڕەشنووسی یاسای بنەڕەتی بۆ هەرێمی کارگێڕیی تایبەتی ماکاو ئامادە دەکرد و بە فەرمی لەلایەن لیژنەی ئامادەکاری SARـی ماکاو لە ١٦ی کانوونی دووەمی ١٩٩٩ پەسەند کرا. [٦٩] ئاڵاکە بۆ یەکەمجار بە فەرمی لە ٢٠ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٩، لە ڕێوڕەسمی ڕادەستکردنەکەدا کە نیشانەی گواستنەوەی سەروەری بوو لە پورتوگالەوە بۆ چین، هەڵکرا. [٧٠]

ئاڵا سەربازییەکان

[دەستکاری]

نۆ ئاڵا هەن کە لەلایەن سوپای ڕزگاریخوازی گەلەوە بەکاردەهێنرێن، هەروەها یەکێکی تریش کە لەلایەن پۆلیسی چەکداری گەلەوە بەکاردەهێنرێت. تایبەتمەندییە سەرەکییەکەی ئەم ئاڵایانە بریتییە لە ئەستێرەیەکی زێڕین لە گۆشەی سەرەوەی لای چەپ و دوو پیتی چینی "八一" لە لای ڕاستی ئەستێرەکەوە، کە هەموویان لەسەر پاشبنەمایەکی سوور دانراون. پیتەکانی "八一" (بە مانای وشەیی "هەشت یەک") وەک ڕێزلێنانێکن بۆ ڕووداوەکانی ١ی ئابی ١٩٢٧ (مانگی هەشتەم، ڕۆژی یەکەم)؛ ئەمە ئەو کاتە بوو کە PLA لەلایەن پارتی کۆمۆنیستی چینەوە دروست کرا بۆ دەستپێکردنی ڕاپەڕینەکەیان دژی حکومەتی کوۆمینتانگ (Kuomintang) لە نانچانگ. [٧١] ئاڵای سەرەکیی PLA لە ١٥ی حوزەیرانی ١٩٤٩ بە فەرمانێک کە لەلایەن ماو (Mao)ـەوە دەرچوو، دروست کرا. [٧٢] ئاڵاکە ڕێژەی ٥ بە ٤ـی هەیە، کە قۆڵێکی سپی هەیە بە پێوانەی ١/١٦ـی درێژیی ئاڵاکە. بۆ ڕێوڕەسمەکان، ئاڵایەکی PLA کە لێوارێکی زێڕینی هەیە دەخرێتە سەر ستوونێک کە هێڵی پێچاوپێچی زێڕین و سووری هەیە و لە سەروویەوە لوتکەیەکی زێڕین و شڕابەیەکی سووری هەیە. [٧٣] هەر لقێکی PLA، وەک هێزە زەمینییەکان (Ground Forces)، هێزی دەریایی، هێزی ئاسمانی، هێزی موشەکی، هێزی ئاسمانی-بۆشایی (Aerospace Force)، هێزی فەزای ئەلیکترۆنی (Cyberspace Force)، هێزی پشتیوانیی زانیاری و هێزی پشتیوانی لۆجیستیی هاوبەش، هەروەها ئاڵای تایبەت بە خۆیان هەیە بۆ بەکارهێنان. لە فەرمانێکی ساڵی ١٩٩٢دا، ئاڵاکانی سێ لقەکە پێناسە کران. بەشی ٥/٨ـی سەرەوەی ئاڵاکان هەمان دیزاینی ئاڵای PLAـیە؛ بەشی ٣/٨ـی خوارەوەش بە ڕەنگەکانی لقەکان پڕکراونەتەوە. [٧٤] ئاڵای هێزە زەمینییەکان هێڵێکی سەوزی دارستانی (forest green) لە خوارەوەیە، نیشانەی دەریایی هێڵی شین و سپی لە خوارەوەیە، هێزی ئاسمانی هێڵێکی شینی ئاسمانی بەکاردەهێنێت و هێزی موشەکی هێڵێکی زەرد لە خوارەوە بەکاردەهێنێت. سەوزی دارستانی گوزارشت لە زەوی دەکات، هێڵە شین و سپییەکان گوزارشت لە دەریاکان دەکەن، شینی ئاسمانی گوزارشت لە هەوا دەکات و زەردەکە گوزارشت لە بڵێسەی هەڵدانی موشەک دەکات. [٧٥][٧٦] لە ١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨، پۆلیسی چەکداری گەل ئاڵایەکی نوێی وەرگرت کە بەپێی دیزاینی ئاڵاکانی لقەکانی PLAـیە و سێ هێڵی زەیتوونی لە خوارەوەی هەیە. [٧٧]

ئاڵاکانی سوپا

ئاڵاکانی پارتی کۆمۆنیست

[دەستکاری]

دوای ئەوەی پارتی کۆمۆنیستی چین لە ساڵی ١٩٢١ دامەزرا، بەشە جیاوازەکانی پارتەکە ئاڵایان دروست کرد لەسەر بنەمای ئەوەی کە بەلشەفییەکان (Bolsheviks) بەکاریان دەهێنا، و دیزاین و نەخشی جیاوازیان بەرهەم هێنا. لە ٢٨ی نیسانی ١٩٤٢، CCP فەرمانێکی دەرکرد بۆ ڕاگەیاندنی ئاڵای ئێستا و ئەو نەخشەیەی کە دەبێت پەیڕەوی لێبکرێت. [٧٨] دیزاینەکە لە ساڵی ١٩٩٦ لە دەستووری پارتەکەدا زیاتر پێناسە کرا. [٧٩] ئاڵاکە پاشبنەمایەکی سووری هەیە کە چەکوش و داسێکی زێڕینی، کە نیشانەی پارتەکەیە، لە گۆشەی سەرەوەی لای چەپ هەیە. [٨٠] ڕێژەی ئاڵاکە بە دوو لەسەر سێ (٢٤x٣٦ یەکە) پێناسە کراوە؛ قەبارەی نیشانەکە هەشت یەکەی چوارگۆشەیە، و بە دووری چوار یەکە لە ستوونی ئاڵاکەوە و سێ یەکە لە لوتکەی ئاڵاکەوە دانراوە. [٧٩]

ئاڵای کۆمەڵەی گەنجانی کۆمۆنیستی چین لە ٤ی ئایاری ١٩٥٠ پەسەند کرا. دیزاینی ئاڵاکە لە نیشانەی گروپەکە پێکدێت، کە ئەستێرەیەکی زێڕینە و بازنەیەکی زێڕین دەوری داوە، و لەسەر پاشبنەمایەکی سوور دانراوە. ئاڵاکە بە جۆرێک دروست دەکرێت کە بەشی سەرەوەی لای ستوونەکەی دەکرێتە دوانزە بە هەژدە یەکە، و نیشانەکە لە ناوەڕاستی ئەو لاکێشەیەدا دادەنرێت. نیوەتیرەی نیشانەکە چوار یەکەیە. [٨١]

پێشەنگە گەنجەکانی چین لە ئێستادا دوو ئاڵا بەکاردەهێنن. ئاڵای یەکەم بۆ کەتیبەکانی پێشەنگە. درێژی ئەم ئاڵایە ٩٠ سانتیمەترە (٣٥ ئینج)؛ پانییەکەی، ١٢٠ سانتیمەترە (٤٧ ئینج). باجێکی زێڕینی پێشەنگە گەنجەکان لە ناوەڕاستی ئاڵاکەدا دانراوە. بەڵام، بۆ دەستەیەک، ئاڵای دووەمی دەستکاریکراو بەکاردەهێنرێت. ئەم ئاڵایە درێژییەکەی ٦٠ سانتیمەترە (٢٤ ئینج) و پانییەکەی ٨٠ سانتیمەترە (٣١ ئینج). سێگۆشەیەکی ٢٠ سانتیمەتری (٧.٩ ئینج) لە لێواری لای شەکاوەی ئاڵاکە بڕدراوە و نیشانە زێڕینەکە زیاتر بەرەو لای ستوونەکە خزێنراوە. [٨٢]

ئاڵا ڕێکخراوەییەکان

ئاڵای گومرگ

[دەستکاری]
ئاڵای گومرگی چین

ئاڵای گومرگ بریتییە لە ئاڵای نەتەوەیی چین کە نیشانەی گومرگی لە گۆشەی خوارەوەی لای ڕاستدا هەیە، کە پێکدێت لە کلیلێکی زێڕین و کادوسیۆسی هێرمس (Caduceus of Hermes)، کە بەسەر یەکتردا بڕیویانە. ئاڵای گومرگی ئێستا بە فەرمی لە ١ی تشرینی یەکەمی ١٩٥٣ پەسەند کرا. ئاڵای گومرگ دەبێت لە بەشی پێشەوەی کەشتییە گومرگییەکاندا هەڵبواسرێت. [٨٣]

پێشانگا

[دەستکاری]

ئاڵاکان لە کاتی بەکارهێناندا

سەرچاوەکان

[دەستکاری]
  1. 1 2 Kek Koon، Wee (٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣). «The history of the Chinese national flag, from the 19th century Yellow Dragon to 1949's red design with its 5 stars, and what these symbolise». South China Morning Post. لە ١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  2. 1 2 3 Guo، Yingjie (٢٠٢٥). «The CPC's Metamorphosis from Class-Based Organization to Nationalist Party». لە Hillman، Ben؛ Ji، Fengyuan (eds.). The Communist Party of China: Understanding the Durability of the World's Most Powerful Political Organization. New York: Cambridge University Press. doi:١٠.١٠١٧/٩٧٨١٠٠٩٦٦٨٣٨٥. ژپنک ٩٧٨-١-٠٠٩-٦٦٨٤٣-٩.
  3. ↑ «What is the significance of National Flag and National Emblem of China?». China Daily. ١٩ی حوزەیرانی ٢٠١٧. لە ١٠ی ئایاری ٢٠٢٦ ھێنراوە.
  4. ↑ Chun، Lin (١٨ی ئایاری ٢٠٠٦). The Transformation of Chinese Socialism. Duke University Press. لاپەڕە ١٥٠. doi:١٠.٢٣٠٧/j.ctv١١٣١٩٩n. ژپنک ٩٧٨-٠-٨٢٢٣-٨٨٣٦-٤.
  5. 1 2 Shambaugh، David (حوزەیرانی ١٩٩٤). «Book reviews». The China Quarterly (138). CUP for SOAS: ٥١٧–٥٢٠. doi:١٠.١٠١٧/S٠٣٠٥٧٤١٠٠٠٠٣٥٨٧٦.
  6. ↑ Mayall، James (١٩٩٨). «Nationalism». The Columbia History of the 20th Century. ed. Richard W. Bulliet. Columbia University Press. لاپەڕە ١٨٦. ژپنک ٠-٢٣١-٠٧٦٢٨-٢.
  7. ↑ Zarrow، Peter Gue (٢٠٠٥). «Revolution and Civil War». China in War and Revolution, 1895–1949. Routledge. لاپەڕە ٣٦٣. doi:١٠.٤٣٢٤/٩٧٨٠٢٠٣٠١٥٦٢٩-٢٠. ژپنک ٠-٤١٥-٣٦٤٤٨-٥.
  8. ↑ «Law About The National Flag of the People's Republic of China». Zhejiang Provincial Foreign Affairs Office. ١ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٠. لە ڕەسەنەکە لە ٧ی تەممووزی ٢٠١١ ئەرشیڤ کراوە. لە ٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩ ھێنراوە. in Chinese
  9. ↑ «国家标准|GB 12982-2004» [Standard number: GB 12982-2004]. State Administration for Market Regulation. لە ١٠ی ئایاری ٢٠٢٦ ھێنراوە.
  10. ↑ «Flags & Emblems - Specifications for the National Flag». ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٥. لە ڕەسەنەکە لە ١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨ ئەرشیڤ کراوە. لە ٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩ ھێنراوە.
  11. ↑ «Standard Sizes of the National Flag». Protocol Division, the Hong Kong Special Administrative Region Government of the People's Republic of China. ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٥. لە ڕەسەنەکە لە ٢٤ی ئازاری ٢٠١٩ ئەرشیڤ کراوە. لە ٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩ ھێنراوە.
  12. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Daum، Jeremy (٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠). «National Flag Law of the PRC (2020 edition)». China Law Translate. لە ڕەسەنەکە لە ١٤ی تەممووزی ٢٠٢٦ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  13. ↑ «【旗帜制作定制】十二种常用旗帜标准尺寸详细介绍» [[Flag Making & Customization] Detailed Introduction to Twelve Commonly Used Standard Flag Sizes]. Sina Corporation. ١٣ی ئازاری ٢٠٢٦. لە ٩ی تەممووزی ٢٠٢٦ ھێنراوە.
  14. 1 2 GB 12983-2004 国旗颜色标准样品 [Standard Color Sample of the National Flag]. National Standardization Administration (بە چینی). ٢٠٠٤. لە ڕەسەنەکە (PDF) لە ١٣ی ئابی ٢٠١١ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩ ھێنراوە.
  15. ↑ «中华人民共和国国旗法» [National Flag Law of the People's Republic of China] (PDF). National People's Congress. کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠. لە ڕەسەنەکە (PDF) لە ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١ ئەرشیڤ کراوە. لە ٦ی ئازاری ٢٠٢٦ ھێنراوە.
  16. ↑ «网络使用的国旗图案» [National flag pattern used on the Internet]. National People's Congress. ١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١. لە ڕەسەنەکە لە ٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١ ئەرشیڤ کراوە. لە ٦ی ئازاری ٢٠٢٦ ھێنراوە.
  17. ↑ «🇨🇳 Flag for China Emoji» (بە ئینگلیزی). لە ٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٦ی ئایاری ٢٠١٨ ھێنراوە.
  18. ↑ Zhou، Chutian (١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩). «Political Signaling in China's 70th Anniversary Military Parade». University of California San Diego (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). لە ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ ھێنراوە.
  19. ↑ «船舶升挂国旗管理办法» [Regulations on the Management of Raising the National Flag on Ships]. Ministry of Transport. ١٠ی تشرینی یەکەمی ١٩٩١. لە ٦ی نیسانی ٢٠٢٤ ھێنراوە.
  20. ↑ «中国国际航空公司——中国唯一挂载国旗航空公司» [Air China – China's only airline that displays the national flag]. Sohu. ١٥ی نیسانی ٢٠٠٢. لە ڕەسەنەکە لە ١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦ ئەرشیڤ کراوە. لە ١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦ ھێنراوە.
  21. ↑ «镌刻十八载春秋，从神舟五号到神舟十三号» [Engraved over eighteen years, from Shenzhou V to Shenzhou XIII]. China Manned Space Agency. ١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١. لە ڕەسەنەکە لە ٤ی ئابی ٢٠٢٤ ئەرشیڤ کراوە. لە ٤ی ئابی ٢٠٢٤ ھێنراوە.
  22. ↑ «五星红旗闪耀月球！嫦娥五号月表国旗展示照片公布» [The five-star red flag shines on the moon! Photos of the national flag displayed on the lunar surface of Chang'e 5 released.]. People's Daily (بە چینی). ٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٤. لە ڕەسەنەکە لە ٤ی ئابی ٢٠٢٤ ئەرشیڤ کراوە. لە ٤ی ئابی ٢٠٢٤ ھێنراوە.
  23. ↑ «China plants its flag on the moon with Chang'e 5 lunar lander (photo, video) | Space». Space.com. ٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٢. لە ڕەسەنەکە لە ٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٢ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٢ ھێنراوە.
  24. ↑ David، Leonard (١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٤). «China's Far Side Flag Waving: Textile Technology for the Moon». Space (بە ئینگلیزی). لە ٦ی نیسانی ٢٠٢٦ ھێنراوە.
  25. ↑ Daum، Jeremy (٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠). «Criminal Law (2021 edition)». China Law Translate (بە ئینگلیزی). لە ڕەسەنەکە لە ١٤ی تەممووزی ٢٠٢٦ ئەرشیڤ کراوە. لە ٦ی ئازاری ٢٠٢٦ ھێنراوە.
  26. ↑ Wang، Ann (١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢). «Flag raisings and burnings in Taiwan as some mark China's national day». Reuters (بە ئینگلیزی). لە ٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ ھێنراوە.
  27. ↑ «National Flag, Emblem & Anthem of China and Regional Flag & Emblem of Hong Kong SAR». Protocol Division Government Secretariat (بە ئینگلیزی). لە ١٠ی ئایاری ٢٠٢٦ ھێنراوە.
  28. ↑ «National Flag, Emblem & Anthem of China and Regional Flag & Emblem of Hong Kong SAR». Protocol Division Government Secretariat (بە ئینگلیزی). لە ١٠ی ئایاری ٢٠٢٦ ھێنراوە.
  29. ↑ «國旗及國徽條例草案» [National Flag and National Emblem Bill]. Hong Kong Legislative Council. لە ڕەسەنەکە لە ٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٢ی ئابی ٢٠١٢ ھێنراوە.
  30. ↑ «國旗及國徽條例» [National Flag and National Emblem Ordinance]. Hong Kong Special Administrative Region Government Department of Justice Bilingual Legal Data System. لە ڕەسەنەکە لە ٨ی حوزەیرانی ٢٠١١ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٢ی ئابی ٢٠١٢ ھێنراوە.
  31. ↑ «陳凱文：解讀《國旗及國徽條例》中、英文版差異» [Chen Kaiwen: Interpreting the Differences Between the Chinese and English Versions of the National Flag and National Emblem Ordinance]. Thinking Hong Kong. ١٨ی نیسانی ٢٠١٧. لە ١٠ی ئایاری ٢٠٢٦ ھێنراوە.
  32. ↑ «Govt vows to 'localise' national anthem law». Macau Post Daily (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧. لە ١٠ی ئایاری ٢٠٢٦ ھێنراوە.
  33. 1 2 «第5/1999號法律» [Law No. 5/1999]. Legal Affairs Bureau of the Macao Special Administrative Region Government. لە ٦ی نیسانی ٢٠٢٦ ھێنراوە.
  34. ↑ «Procedures for 'localising' national anthem law complete in April-May». Macao News (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). ٢٦ی ئازاری ٢٠١٨. لە ١٠ی ئایاری ٢٠٢٦ ھێنراوە.
  35. 1 2 3 4 5 Xu، Guoqi (٢٠٢٦). The Idea of China: A Contested History. Cambridge, MA: Harvard University Press. ژپنک ٩٧٨-٠-٦٧٤-٩٧٦٧٩-٥.
  36. ↑ «MFA Press Release Admin Page». The Straits Times. ١٧ی حوزەیرانی ٢٠١١. لە ڕەسەنەکە لە ١٠ی حوزەیرانی ٢٠١١ ئەرشیڤ کراوە. لە ٦ی ئازاری ٢٠٢٦ ھێنراوە.
  37. ↑ «万圊远 Real Estate – 万圊远 Real Estate». Sun Yat Sen Nanyang Memorial Hall. ٢٠٠١. لە ڕەسەنەکە لە ٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩ ئەرشیڤ کراوە. لە ٦ی ئازاری ٢٠٢٦ ھێنراوە.
  38. ↑ ’’Flags through the ages and across the world’’, Whitney Smith, McGraw-Hill Book Company, 1975, Maidenhead, UK, p. 110
  39. ↑ Yu-liang، Tai (٢٣ی تشرینی یەکەمی ١٩٥٤). «陸軍旗幟» 中國歷代陸軍旗幟 [Chinese army flags throughout history]. Aiplus.idv.tw (بە چینی). لە ١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨ ھێنراوە.
  40. ↑ Yu-liang، Tai (٢٣ی تشرینی یەکەمی ١٩٥٤). «海軍旗幟» 中國歷代海軍旗幟 [Chinese naval flags throughout history]. Aiplus.idv.tw (بە چینی). لە ٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧ ھێنراوە.
  41. ↑ «民国五色旗出自赵凤昌之手 一度被孙中山搁置» [The five-colored flag of the Republic of China was designed by Zhao Fengchang and was once shelved by Sun Yat-sen.]. China News Service. ١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢. لە ١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ ھێنراوە.
  42. ↑ «Manchuria Joins Nanking Regime». The New York Times (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). ٢٩ی کانوونی یەکەمی ١٩٢٨. ISSN ٠٣٦٢-٤٣٣١. لە ١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩ ھێنراوە.
  43. ↑ Cheung، Andrew (١٩٩٥). «Indiana University Bloomington | Academics, research, and impact». Indiana East Asian Working Paper Series on Language and Politics in Modern China. لە ڕەسەنەکە لە ٢٦ی شوباتی ٢٠٠٨ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٤ی تەممووزی ٢٠٠٨ ھێنراوە.
  44. ↑ Tai، Yu-liang (٢٣ی تشرینی یەکەمی ١٩٥٤). «中華民國國徽國旗法 - 旗海圖幟» 中華民國國徽國旗法 [National Emblem and Flag Law of the Republic of China]. Global Flag (بە Chinese (Taiwan)). لە ڕەسەنەکە لە ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨ ھێنراوە.
  45. 1 2 «中华人民共和国国旗国歌国徽的确定» [Creation of the Flag, Emblem and Anthem of the People's Republic of China]. Chinese Government News (بە Chinese (China)). ٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦. لە ڕەسەنەکە لە ١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨ ئەرشیڤ کراوە. لە ٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩ ھێنراوە.
  46. ↑ «新政治協商會議籌備會爲徵求國旗國徽圖案及國歌辭譜啓事 - 维基文库，自由的图书馆» 新政治協商會議籌備會爲徵求國旗國徽圖案及國歌辭譜啓事 [Notice to Solicit Designs of the National Flag, Emblem and Anthem]. Wikisource (بە چینی (چینیی دێرین)). ١٠ی تەممووزی ١٩٤٩. لە ڕەسەنەکە لە ٢ی ئایاری ٢٠١٩ ئەرشیڤ کراوە. لە ٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩ ھێنراوە.
  47. 1 2 3 4 Kong، Mark (١ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٩). «Feature». Beijing This Month. لە ڕەسەنەکە لە ١١ی شوباتی ٢٠٠٩ ئەرشیڤ کراوە. لە ٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩ ھێنراوە.
  48. 1 2 3 «1949年9月27日 中华人民共和国国旗诞生--资料中心--中国共产党新闻网» 1949年9月27日 中华人民共和国国旗诞生 [27 September 1949: The Birth of PRC's Flag]. Chinese Communist Party News Network (بە چینی (چینیی ئاسانکراو)). لە ڕەسەنەکە لە ١١ی ئازاری ٢٠١٢ ئەرشیڤ کراوە. لە ٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩ ھێنراوە.
  49. 1 2 Chen، Yu (١٣ی ئابی ٢٠٠٩). «全国人民踊跃参与设计 1个月内应征国旗图案达2992幅» [The National People's active participation in the design within 1 month of flag design up to 2992 candidates]. Chinese Communist Party News Network (بە چینی). لە ڕەسەنەکە لە ٩ی شوباتی ٢٠١١ ئەرشیڤ کراوە. لە ٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩ ھێنراوە.
  50. ↑ «中华人民共和国国旗» [National Flag of the People's Republic of China]. Gov.cn (بە چینی). ٢٤ی ئایاری ٢٠٠٥. لە ڕەسەنەکە لە ٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩ ئەرشیڤ کراوە. لە ٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩ ھێنراوە.
  51. ↑ Zhu، Weiqun، ed. (٢٠٠٨). «2, Work of the Preparatory Committee of the New Political Consultative Conference (4)». 1948–2008, Let history tell the future – the CPC Central Committee issued "51 slogan" 60 anniversary (بە Chinese (China)). China Publishing House. ژپنک ٩٧٨-٧-٥٠٧٥-٢٢٩٤-٥. لە ڕەسەنەکە لە ٩ی ئازاری ٢٠١٠ ئەرشیڤ کراوە. لە ٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩ ھێنراوە.
  52. 1 2 Bai، Zhi (٢٢ی تەممووزی ١٩٩٩). «国旗是怎样诞生的» [How Was The National Flag Created?]. Guangming Daily (بە چینی). لە ١٧ی تەممووزی ٢٠١٢ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩ ھێنراوە.
  53. ↑ Tian، Shuhe (١٣ی شوباتی ٢٠٠٩). «张治中与五星红旗的诞生» [Zhang Zhizhong and the Birth of the 5 Star Red Flag]. Chinese Communist Party News Network (بە Chinese (China)). لە ڕەسەنەکە لە ١٦ی ئابی ٢٠١٩ ئەرشیڤ کراوە. لە ٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩ ھێنراوە.
  54. ↑ Peng Guanghan (ئازاری ٢٠٠٣). «Witnesses to the Birth of the National Flag». At Home and Overseas (بە چینی). Beijing: The All-China Federation of returned overseas Chinese and overseas Chinese. ISSN ١٠٠٢-٣٨٠١.
  55. ↑ 马全洲؛ 周凯军 (١ی نیسانی ٢٠٠٩). Stories About the National Flag, Emblem and Anthem. Beijing, China: People's Liberation Army Publishing House. لاپەڕە ١. ژپنک ٩٧٨-٧-٥٠٦٥-٥٧٢٩-٠.
  56. ↑ Wang Jianzhu (٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩). «Peng Han: the tortuous process of the flag's birth». Chinese Communist Party News Network (بە چینی). لە ٢١ی تەممووزی ٢٠١١ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩ ھێنراوە.
  57. ↑ «People's Daily» (Image) (بە چینی). ٢٩ی ئەیلوولی ١٩٤٩. لاپەڕە ١. لە ٢٨ی ئەیلوولی ٢٠١١ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩ ھێنراوە.
  58. ↑ «第一个缝制中华人民共和国国旗的人——赵文瑞» [The first one who stitched the flag of The People's Republic of China – Zhao Wenrui]. Tencent News (بە چینی). ٧ی ئابی ٢٠٠٨. لە ڕەسەنەکە لە ١٥ی تەممووزی ٢٠١١ ئەرشیڤ کراوە. لە ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩ ھێنراوە.
  59. ↑ Kong، Mark (١ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٩). «The Worker Who Forged the Red Flag». Beijing This Month. Chinese Business World. لە ڕەسەنەکە لە ١١ی شوباتی ٢٠٠٩ ئەرشیڤ کراوە. لە ٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩ ھێنراوە.
  60. ↑ «中华人民共和国第一部宪法简介（１９５４年制定）» [A Brief Introduction to the First Constitution of the People's Republic of China (Adopted in 1954)]. Xinhua News Agency. ١٨ی شوباتی ٢٠٠٤. لە ڕەسەنەکە لە ٤ی نیسانی ٢٠٠٤ ئەرشیڤ کراوە. لە ٣ی نیسانی ٢٠١٤ ھێنراوە.
  61. ↑ «中共中央办公厅、国务院办公厅关于禁止自行制作和使用地方旗、徽的通知» [CPC Central Committee and State Council Notice On the Prohibition of the Creation and Use of Civic Flags]. Wikisource. ١٨ی تشرینی دووەمی ١٩٩٧. لە ٢ی ئایاری ٢٠١٩ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩ ھێنراوە.
  62. 1 2 Preparatory Committee for the Hong Kong Special Administrative Region (١١ی ئابی ١٩٩٦). «�л����񹲺͹�����ر���������������
    ʹ�����а취»     [Decision of the Hong Kong SAR Flag]. People's Daily (بە چینی). لە ڕەسەنەکە لە ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩ ھێنراوە.     {{cite web}}: replacement character لە |سەردێڕ= لە 1 (یارمەتی)
  63. ↑ «中华人民共和国澳门特别行政区区旗、区徽使用暂行办法». China Internet Information Center (بە چینی). ١٦ی کانوونی دووەمی ١٩٩٩. لە ڕەسەنەکە لە ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩ ھێنراوە.
  64. ↑ Elihu Lauterpacht؛ C. J. Greenwood؛ A. G. Oppenheimer (٢٠٠٢). International Law Reports. بەرگی ١٢٢. Cambridge University Press. لاپەڕە ٥٨٢. ژپنک ٩٧٨-٠-٥٢١-٨٠٧٧٥-٣. لە ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩ ھێنراوە.
  65. ↑ Tao، Cun؛ Fan، Xichun؛ Song، Yanzun (٢٠٠٧). «Deciding the flag and emblem of Hong Kong». Decade After the Return of Hong Kong (بە چینی). بەرگی ١. Jinan: Shandong People's Publishing House. لاپەڕە ٣٦. ژپنک ٩٧٨-٧-٢٠٩-٠٤٢٤٧-٥. لە ١ی نیسانی ٢٠١٢ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩ ھێنراوە.
  66. ↑ Aaronson، Jeffrey (٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩). «Schedule of Events». Time. لە ڕەسەنەکە لە ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩ ئەرشیڤ کراوە. لە ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩ ھێنراوە.
  67. ↑ «Celebrating the 10th Anniversary of Macao's Return to China». Office of Hong Kong, Macao, and Taiwan Affairs, Ministry of Culture. ٢٠٠٩. لە ڕەسەنەکە (DOC) لە ٧ی تەممووزی ٢٠١١ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩ ھێنراوە.
  68. ↑ Yang، Yunzhong. «蓮花與澳門特別行政區的區旗 、 區徽» [Lotus and the Macao Special Administrative Region of the Regional Flag and Regional Emblem]. Macao Special Administrative Region Government and Environment Committee (بە چینی). لە ڕەسەنەکە لە ٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩ ھێنراوە.
  69. ↑ «澳门特别行政区区旗区徽» [Flag and Emblem of the Macao SAR]. Chengdu People's Government Foreign Affairs Office (بە چینی). لە ڕەسەنەکە لە ٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩ ھێنراوە.
  70. ↑ «Macau reclaimed by China». ABC News. ٢٠ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٩. لە ٩ی تەممووزی ٢٠٢٦ ھێنراوە.
  71. ↑ Wu، Fei (١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩). «Military Parade Marks Anniversary». China Daily. لە ٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩ ھێنراوە.
  72. ↑ «中国人民解放军军旗» [Flag of the People's Liberation Army]. Yibin Shuangyong Information Network (بە چینی). ١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩. لە ڕەسەنەکە لە ٧ی تەممووزی ٢٠١١ ئەرشیڤ کراوە. لە ٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩ ھێنراوە.
  73. ↑ «中央军委关于军旗问题的若干规定» [Central Military Commission Provisions on the Military Flag]. Lawtime.cn (بە چینی). ١٧ی حوزەیرانی ١٩٧٨. لە ڕەسەنەکە لە ١٣ی ئایاری ٢٠٠٩ ئەرشیڤ کراوە. لە ٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩ ھێنراوە.
  74. ↑ «八一军旗 勋章 奖章» [81 Flag and Other Signs]. Diyifanwen.com (بە چینی). لە ١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩ ھێنراوە.
  75. ↑ «中国人民解放军军旗、军徽、军歌» [Flag, Emblem and Song of the People's Liberation Army]. Xinhua News Agency (بە چینی). ٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٠٤. لە ١١ی تەممووزی ٢٠١٦ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩ ھێنراوە.
  76. ↑ «火箭军官兵身着新式军装亮相人民大会堂» [Rocket Force officers and soldiers appeared at the Great Hall of the People in their new uniforms.]. People's Daily (بە چینی). ١ی تەممووزی ٢٠١٦. لە ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٦ی تەممووزی ٢٠١٦ ھێنراوە.
  77. ↑ «国防部新闻发言人吴谦就武警部队旗寓意答问» [Ministry of National Defense spokesperson Wu Qian answers questions about the symbolism of the People's Armed Police Force flag]. Ministry of National Defense. ١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨. لە ڕەسەنەکە لە ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ ئەرشیڤ کراوە. لە ١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨ ھێنراوە.
  78. ↑ «Flag and emblem of Communist Party of China». People's Daily. ٢٩ی ئازاری ٢٠١٣. لە ڕەسەنەکە لە ٢٧ی ئازاری ٢٠١٥ ئەرشیڤ کراوە. لە ١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤ ھێنراوە.
  79. 1 2 «中国共产党党旗党徽制作和使用的若干规定» [Provisions for Using the Flag and Emblem of the CPC]. Xinhua News Agency (بە چینی). ٢١ی ئەیلوولی ١٩٩٦. لە ڕەسەنەکە لە ٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٦ ئەرشیڤ کراوە. لە ٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩ ھێنراوە.
  80. ↑ «XI Party Emblem and Flag». China Internet Information Center. ١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٢. لە ڕەسەنەکە لە ١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧ ئەرشیڤ کراوە. لە ٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩ ھێنراوە.
  81. ↑ «南湖青少年» [Organization Song, Flag, Emblem and Card]. Communist Youth League of China (بە چینی). ٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٧. لە ڕەسەنەکە لە ٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١ ئەرشیڤ کراوە. لە ٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩ ھێنراوە.
  82. ↑ «队旗 -中国少年先锋队» [Team flag]. National Working Committee for Young Pioneers Office. لە ٦ی ئازاری ٢٠٢٦ ھێنراوە.
  83. ↑ «海关关旗» 海关关旗 [Customs flag]. Zhengzhou Customs (بە Chinese (China)). ٢٦ی ئابی ٢٠٠٥. لە ڕەسەنەکە لە ٣١ی تەممووزی ٢٠١٢ ئەرشیڤ کراوە. لە ٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩ ھێنراوە.

بەستەری دەرەکی

[دەستکاری]
ویکیمیدیا کامنز میدیای پەیوەندیداری بە ئاڵای چین تێدایە.
  1. ↑ بە چینی: 五星红旗؛ بە پین-ین: Wǔxīng Hóngqí�
ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگەکانی <ref> بۆ گرووپێک بەناوی «kurdish-alpha» ھەن، بەڵام ھیچ تاگێکی ھاوتای <references group="kurdish-alpha"/> نەدۆزرایەوە
وەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=ئاڵای_چین&oldid=1614022»