ئاڵای ماداگاسکار
 | |
| بەکارھێنان | National flag and ensign     |
|---|---|
| ڕێژە | 2:3 |
| بەکارھاتوو | ٢١ی تشرینی یەکەمی ١٩٥٨ |
| دیزایین | دوو کەمەری ئاسۆییی یەکسانی سوور و سەوز لەگەڵ کەمەرێکی ستوونیی سپی بە ھەمان قەبارە لە لای بەرزکەرەوەدا |
| دیزایین لەلایەن | ئەندریانۆمێ ڕانایڤۆسۆوا |
ئاڵای نیشتمانیی مەداگاسکار سێڕەنگێکە کە پێکھاتووە لە دوو کەمەری ئاسۆییی یەکسانی سوور و سەوز لەگەڵ کەمەرێکی ستوونیی سپی بە ھەمان قەبارە لە لای بەرزکەرەوەدا. ئاڵاکە لەلایەن ئەندریانۆمێ ڕانایڤۆسۆوا، کارمەندی پەیمانگەی نیشتمانیی جوگرافیای مەلاگاسی دیزاین کراوە. دیزاینەکە لەلایەن لیژنەیەکی تەکنیکییەوە لە ١٥ی تشرینی یەکەمی ١٩٥٨دا ھەڵبژێردرا و بە فەرمی لە ٢١ی تشرینی یەکەمدا پەسەند کرا، کە دەکاتە ڕۆژێک و ھەفتەیەک دوای ڕاگەیاندنی کۆماری مەلاگاسی.
دیزاین و ھێماگەری
[دەستکاری]
دیزاینی ئاڵاکە لە بەشی یەکەم، ماددەی ٤ی دەستووری مەداگاسکار، ٢٠١٠دا وەسف کراوە:[١]
[نیشانی نیشتمانیی مەداگاسکار] ئاڵای سێڕەنگی سپی، سوور، و سەوزە، کە لە سێ کەمەری لاکێشەییی یەکسان پێکھاتووە: یەکەمیان ستوونیی سپییە لە لای دارەکەوە، دوو کەمەرەکەی تر ئاسۆیین، سووری سەرەوە و سەوزی خوارەوە.
ڕەنگەکانی ئاڵاکە لە سەرەتادا ھیچ مانایەکیان نەبوو.[٢] دوای پەسەندکردنی ئاڵاکە لە ٢١ی تشرینی یەکەمی ١٩٥٨دا، بارینیا تسارا لە نووسینگەی کۆمەڵەی نیشتمانیی دامەزرێنەر ئەم گرنگییەی بە ڕەنگەکانی بەخشی: "سپی پاکییە؛ سوور سەروەرییە. سەبارەت بە سەوزیش، بەڕێزان، ھیوایە".[٢][٣] مانای ڕەنگەکان لەو کاتەوە گۆڕاون، و مانای ئاڵۆزتریان دراوەتە پاڵ.[٢] نووسینگەی سەرۆکی مەلاگاسی گرنگیی ئێستای ڕەنگەکانی ئاڵاکە بەم شێوەیە وەسف دەکات: سوور نوێنەرایەتیی یەکێتیی نیشتمانی دەکات، سەوز نوێنەرایەتیی ھیوا دەکات، و سپی نوێنەرایەتیی ئازادی، ئاسایش، و پاکوخاوێنی دەکات.[٤] جگە لەوەش، نووسینگەکە ڕەنگەکان بە ڕەگەزە جیاوازەکانی جوگرافیا و کۆمەڵگەی مەداگاسکارەوە دەبەستێتەوە. سوور ھێمای پاشایەتییە مێژووییەکانی وڵاتەکە بووە و ڕەنگی خشتی قوڕە کە بۆ دروستکردنی زۆربەی خانووکان لە مەداگاسکار بەکاردێت. نزیکەی تەواوی مەداگاسکار بە ڕووەکی سەوز داپۆشراوە، وەک ڕاڤێنالا لە ناوچە دارستانییەکانی کەناراوەکان و دارستانەکانی بەرزایییە ناوەندییەکان. سپی ڕەنگی ئەو پۆشاکەیە کە بە شێوەیەکی نەریتی لەلایەن ژنانی مەلاگاسییەوە دەپۆشرێت و ڕەنگی برنجە، کە خۆراکی سەرەکیی گەلی مەلاگاسییە.[٤]
دروستکردن و پەسەندکردن
[دەستکاری]لە ساڵی ١٩٥٨دا، پەخشکەری کۆلۆنیالیی ڕادیۆی تاناناریڤ داوای دیزاینی بۆ ئاڵای نیشتمانی کرد، وەک ئامادەکارییەک بۆ سەربەخۆییی نزیکی مەداگاسکار. لیژنەیەکی تەکنیکی لە نوێنەرانی مەلاگاسی لە سەرانسەری وڵاتەوە پێکھێنرا بۆ ھەڵبژاردنی دیزاینی کۆتایی.[٢] لیژنەکە لە ١٥ی تشرینی یەکەمدا کۆبووەوە، ڕۆژێک دوای ڕاگەیاندنی کۆماری مەلاگاسی، بۆ بڕیاردان. پێشنیارەکان کەمکرانەوە بۆ پێنج دیزاین کە بە گونجاوترین دیزاین بۆ مەداگاسکار ھەژمار کران، کە دواتر لەلایەن پێشکەشکارانەوە لەسەر شانۆیەک لە بەردەم نوێنەراندا پێشکەش کران. دیزاینی دووەم لەلایەن ئەندریانۆمێ ڕانایڤۆسۆوا، کارمەندی پەیمانگەی نیشتمانیی جوگرافیای مەلاگاسی، لە کۆتاییدا لەلایەن نوێنەرانەوە ھەڵبژێردرا.[٢] بەپێی وتەی مێژوونووسی مەلاگاسی تسیۆری ڕاندریامانانتێنا، نوێنەران بڕوایان وابوو دیزاینەکە لە ڕووی جوانکارییەوە دڵگیرە و ڕەنگەکانیش بە ئاسانی بۆ گەلی مەلاگاسی دەناسرێنەوە و لە یاد دەمێننەوە.[٢] ئاڵای نیشتمانیی مەداگاسکار بە فەرمی لە ٢١ی تشرینی یەکەمدا پەسەند کرا، ھەفتەیەک دوای ڕاگەیاندنی کۆماری مەلاگاسی.[٢][٥] بۆ یەکەم جار لە ھەمان ڕۆژدا لە ڕێوڕەسمێکی گشتیدا لە شەقامی ڕزگاری بەرزکرایەوە (کە ناوی گۆڕدرا بۆ شەقامی سەربەخۆیی دوای سەربەخۆییی مەداگاسکار لە فەڕەنسا لە ٢٦ی حوزەیرانی ١٩٦٠).[٢] سەرەڕای گۆڕانکاریی فرە لە حکوومەت و دەستووردا، ئاڵای نیشتمانی لەو کاتەوە بە نەگۆڕی مایەوە.[٢]
ئاڵاکە لە سەرەتادا ڕەخنەیەکی زۆری لێگیرا بەھۆی ھەڵبژاردنی ڕەنگەکانییەوە. ھەندێک لە ڕەخنەگران ئاماژەیان بەوە دەکرد کە ناکرێت ببێتە ھێمای یەکێتیی نیشتمانی چونکە ڕەنگی سوور و سپیی تێدابوو، کە ڕەنگە پاشایەتییەکانی شانشینی مەڕینا بوون، کە فەرمانڕەواکانی لە زۆرینەی نەتەوەییی مەڕیناوە ھاتبوون. لە ھەمان کاتدا، ئۆپۆزسیۆنی سیاسیی وڵاتەکە ڕەخنەی لە بەکارھێنانی سوور و سەوز گرت، کە ڕەنگەکانی پارتی سۆسیال دیموکراتی مەداگاسکار بوون، کە پارتە فەرمانڕەواکەی ئەو سەردەمە بوو.[٢]
ئاڵا مێژووییەکان
[دەستکاری]ئەورووپییەکان یەکەم کەس بوون کە ئاڵایان لە مەداگاسکاردا چەقاند، و ئەم چەمکە لەلایەن خەڵکی خۆماڵیی دوورگەکەوە دوای پەیوەندیی نێوانیان وەرگیرا. پورتوگال لە ساڵی ١٥١٥دا ئاڵای خۆی چەقاند، بەدوایدا ھۆڵەندا لە ساڵی ١٥٩٥ و فەڕەنسا لە ساڵی ١٦٠٢دا.[٦] لە ساڵی ١٧٧٢دا، کۆنت مۆریس بێنیۆڤسکی لە مەجاریستانەوە بە ٣٠٠ سەربازەوە گەیشتە مەداگاسکار. ئەو و سوپاکەی دژی گەلی ساکالاڤا جەنگان، و پشتیوانیی خەڵکی خۆماڵیی کەنداوی ئانتۆنگیلیان بەدەستھێنا، کە ئەویان وەک پاشای خۆیان ڕاگەیاند. بێنیۆڤسکی گوایە ئاڵای شینی وەک ئاڵای تایبەتی خۆی پەسەند کردبوو کە بە یەک یان دوو مانگی یەکشەوەی سپی، یان مانگێکی یەکشەوەی سپی و دوو ئەستێرەی سپی نەخشێنرابوو.[٦]
سوور و سپی لە مێژوودا ڕەنگە باوەکانی ئاڵا بوون لە مەداگاسکاردا.[٥] نەتەوەی ئانتالاۆترا لە باکووری ڕۆژاوای مەداگاسکار گوایە ئاڵایەکی سێڕەنگی ئاسۆییی سوور، سپی، و ڕەشیان ھەڵکردبوو. کاتێک لە دەریاوە بازرگانییان لەگەڵ خەڵکی دوورگەکانی قومور و کیشوەری ئەفریقادا دەکرد، ئانتالاۆتراکان ئاڵای سوور، سپی یان ڕەشیان بە نووسینی عەرەبییەوە نیشان دەدا.[٦] خێزانی پاشایەتیی ساکالاڤا، کە فەرمانڕەوایەتیی شانشینی ڕۆژاوای مێنابێیان دەکرد (مێنابێ واتە "سووری گەورە")، دابەش بووبوون بۆ دوو بڕەخوێن: ڤۆلامێنا، نەوەکانی ژنی یەکەمی ئەندریانیسارا کە بە ڕەنگی سوور نوێنەرایەتی دەکران؛ و ڤۆلافۆتسی، نەوەکانی ژنەکانی تر کە بە ڕەنگی سپی نوێنەرایەتی دەکران.[٦][٥] ئاڵای شانشینی ئانتانکارانا بوارێکی سپی بوو کە بە ئەستێرە و مانگی یەکشەوەی سوور نەخشێنرابوو، کە ئاماژەیەک بوو بۆ کەلەپووری ئیسلامیی گەلی ئانتانکارانا.[٧] ئەندریانامپۆینیمێڕینا لە ئیمێڕینا پێشڕەویی کورەکەی ڕادامای دەکرد بە دوو ئاڵای بەرزەوە کاتێک گەشتی دەکرد: ئاڵایەکی سپی کە نوێنەرایەتیی بتی کەلینالازای دەکرد، و ئاڵایەکی سوور کە نوێنەرایەتیی بتەکانی مانجاکاتسیرۆا و فانتاکای دەکرد.[٦] دوای ئەوەی لە ساڵی ١٨١٠دا شوێنی باوکی گرتەوە، ڕاداما وای لە شانشینەکەی کرد ئاڵایەکی دووڕەنگ لە سپی و سوور پەسەند بکات، کە تێکەڵەیەک بوو لە ئاڵا تایبەتەکانی خۆی.[٨] لەو کاتەوە، نەریتێکی باو بوو بۆ فەرمانڕەواکانی ئیمێڕینا کە ناو و ناونیشانی خۆیان بە پێتەکانی سوور لەسەر ئاڵایەکی سپی یان سپی و سوور بنووسن.[٥]
ئاڵای تایبەتیی ڕاگەیەندراوی کۆنت مۆریس بێنیۆڤسکی
ئاڵای ئانتالاۆترا
ئاڵای شانشینی ئانتانکارانا
ئاڵای شانشینی ئیمێڕینا
.svg)
.svg)
سەرچاوەکان
[دەستکاری]پەراوێزەکان
[دەستکاری]- ↑ Constitution of Madagascar 2010, Title I, Article 4.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Tétaud 2020.
- ↑ Madagascar Photography Museum 2021.
- 1 2 Government of Madagascar.
- 1 2 3 4 Smith 2001.
- 1 2 3 4 5 Philippe 1975، لاپەڕە 47.
- ↑ Philippe 1975، لاپەڕە 50.
- ↑ Philippe 1975، لاپەڕە 48.
سەرچاوە نووسراوەکان
[دەستکاری]- «Constitution of Madagascar». Constitute Project. لەلایەن del Carmen Gress، Maria وەرگێڕدراوە. Government of Madagascar. ٢٠١٢ [2010]. لە ١٤ی ئابی ٢٠٢٤ ھێنراوە.
- «Déclaration de Barinia Tsara du 21 octobre 1958» [Barinia Tsara's 21 October 1958 declaration]. Madagascar Photography Museum (بە فەرەنسی) – لەڕێگەی Facebook.
- «Les symboles de la République / Ireo famantarana ny Repoblika» [The Symbols of the Republic]. Presidency of Madagascar. Government of Madagascar. لە ڕەسەنەکە لە ١٩ی تەممووزی ٢٠٢٤ ئەرشیڤ کراوە. لە ١٤ی ئابی ٢٠٢٤ ھێنراوە.
- Philippe، Lucien (١٩٧٥). Les anciens drapeaux de Madagascar [The Former Flags of Madagascar] (PDF) (بە فەرەنسی). IJsselmeer: International Federation of Vexillological Associations.
- Smith، Whitney (١٦ی شوباتی ٢٠٠١). «Flag of Madagascar». Encyclopædia Britannica (بە ئینگلیزی). Encyclopædia Britannica, Inc.
- Tétaud، Sarah (٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٠). «Madagascar: les débuts mouvementés du drapeau national» [Madagascar: The Turbulent Beginnings of the National Flag]. Radio France Internationale (بە فەرەنسی). لە ١٤ی ئابی ٢٠٢٤ ھێنراوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
[دەستکاری]
میدیای پەیوەندیدار بە Flags of Madagascar لە ویکیمیدیا کۆمنز
